نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز

2 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه تبریز

چکیده

یکی از موارد مهم و پیچیده برای برنامه­ریزان شهری تصمیم گیری در مورد مکان­های مناسب جهت گسترش آتی شهرها و تعیین اراضی مناسب توسعه می­باشد. پیچیدگی و فراوانی عوامل مؤثر در تعیین مطلوبیت اراضی برای توسعۀ شهری لزوم به کارگیری فناوری­هایی برای مدیریت بهینه و جلوگیری از رشد پراکندۀ شهری را می­طللبد. هدف اصلی مقالۀ حاضر تشخیص و تعیین مکان­های مناسب جهت گسترش آتی فضاهای سکونت و فعالیت در محدودۀ مجموعۀ شهری تبریز است. بدین منظور از روش­های ارزیابی چند معیاره مبتنی بر تحلیل سلسله مراتبی برای تولید و تجزیه و تحلیل نقشه­ها و لایه­های مختلف کاربری اراضی استفاده شده است. طی این فرآیند ابتدا شاخص­های طبیعی و انسانی مورد نیاز و تأثیرگذار در قالب 12 شاخص شناسایی، تهیه و مورد استفاده قرار گرفته­اند و در نهایت نقشۀ نهایی اراضی مناسب توسعه بر اساس مدل AHP تولید شده است. بر اساس یافته­های تحقیق، از کل مساحت 8/272761 هکتاری محدودۀ مورد مطالعه حدود 41 درصد اراضی مناسب و نسبتاً مناسب برای توسعه و 37/31 درصد، اراضی نامناسب و نسبتاً نامناسب برای توسعه تشکیل می­دهند . همچنین از نظر توزیع مکانی اراضی مناسب توسعه بیشتر در قسمت­های مرکزی به طرف جنوب و اراضی نامطلوب در قسمتهای شرق و شمال به طرف شمال غرب قرار گرفته­اند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Lands Suitability Analysis for Urban Development in the Metropolitan Area of Tabriz;Using Analytical Hierarchy Process (AHP)

نویسندگان [English]

  • Dr. Rasoul Ghorbani 1
  • Hassan Mahmoodzadeh 2
  • Ali Akbar Taghipour 2

چکیده [English]

One of the important and intricate cases for urban planners has been deciding on appropriate locations for future expansion of cities and determination of suitable land for developing. Intricacy and superfluity of appropriate factors in determining the direction of urban growth required using GIS technology and efficient management for prevention of urban sprawl and environment destroying. The main purpose of this article is providing suitable locations for future expansion of human settlement and activities within the metropolitan area of Tabriz.
 For this purpose multi-criteria evaluation methods based on Analytical Hierarchy Process (AHP) employing for producing and analysis of maps. At first, the natural and human factors have been identified (12 indicators), then 12 layers prepared and the final map of suitable land for development has been produced based on prepared layers by AHP model. Findings of research show that, the metropolitan area of Tabriz has 4665 hectares but, only 41% of its area is suitable or relatively suitable for human settlement expansion and 37/31 % includes inappropriate and unsuitable for this goals. Also;  from the view point of spatial distribution , the suitable  lands for further development are located mostly in central parts toward the   south and non suitable lands in eastern, northern and north west part.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Land Suitability
  • GIS
  • Multivariate analysis method
  • Analytical Hierarchy Process
  • Metropolitan Area of Tabriz