بررسی الگوهای همدیدی سیلاب¬های رودخانۀ بوانات مروست در استان یزد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار اقلیم شناسی گروه جغرافیا

2 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا

3 کارشناس آمار وکنترل داده های اداره کل هواشناسی استان یزد

چکیده

در این تحقیق الگوهای همدیدی مؤثر در ایجاد سیلاب­های رودخانۀ بوانات مروست مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به خشک و بیابانی بودن منطقه 5 دوره سیلاب در دورۀ آماری 9 ساله (2007-1999) اتفاق افتاده که هر کدام مورد تحلیل سینوپتیکی قرار گرفت و تنها دو الگو از شدیدترین آنها (6 دسامبر 2003، 29 مارس 2007) به عنوان نمونه انتخاب و تحلیل شد. برای تحلیل این پدیده از آمار بارش روزانۀ ایستگاه مروست و ایستگاه­های مجاور و برای تعیین شدت ناپایداری­ها، در مورد شاخص­های ناپایداری، Si، Ki، Li، TTi و Pw از ایستگاه شیراز استفاده شد. همچنین برای تحلیل الگوهای همدیدی بارش، نقشه­های همدیدی سطح زمین و تراز 500 هکتوپاسکال و نقشه­های امگا و وزش رطوبتی و چرخندگی در ساعت صفر و 12 تهیه شد. آرایش الگوهای همدیدی و روند آنها در نقشه­های هوا 2 روز قبل از سیلاب تا روز سیلاب بررسی شد. نتایج تحقیق نشان دهندۀ 2 الگوی بارشی در منطقه می­باشد: بارش­های سیلابی در 6 دسامبر 2003 به علت سامانۀ مدیترانه­ای است که به دلیل داشتن منبع غنی رطوبت و دمای بالا شرایط کسب رطوبت از آب­های جنوبی کشور را به بهترین شکل دارا می­باشد و به همین دلیل باعث بارش­های شدید در این دوره شده است و عامل بارش 29 مارس 2007 استقرار پرفشار سیبری و تشکیل سیستم مانع، بر روی جنوب دریای خزر و مرکز ایران است. در همین زمان سامانه­های ناپایدار غربی در برخورد با این سیستم مانع تغییر مسیر داده و با حرکت به سمت عرض­های پایین از آب­های جنوبی رطوبت کسب کرده و از سمت جنوب غرب به داخل کشور نفوذ نموده و بارش­های قابل توجهی را در مناطق جنوب غربی و مرکزی و منطقۀ مورد مطالعه ایجاد کرده­اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Synoptic Analysis of Floods in Bavanat Marvast River in Yazd

نویسندگان [English]

  • Dr. Kamal Omidvar 1
  • Hamideh Dehghan 2
  • Manoochehr Forodi 3
چکیده [English]

This study investigates the effect of synoptic analysis of Bavanat Marvast river floods in Yazd.  Due to the regional aridity, there were 5 flood periods during statistical period of 9 years, i.e. 1999-2007,each one were analyzed synoptically and only the most two severe floods (6 Dec 2003 and 29 Mar 2007) were selected and analyzed.  To analyze this effect, daily precipitations statistics of Marvast and nearby stations were applied to determine the intensity of instabilities and regarding the instability indices, Si, Ki, Li, TTi and Pw Shiraz station was applied . Also to analyze synoptic effects of precipitation pattern, synoptic maps of the earth surface, level of 500 hpa, omega maps, moisture and cyclonic maps at zero and 12 hours were prepared.  The synoptic pattern formation and its trends in weather maps during  2 days before the flood and up to the flood ̓s day were investigated.
  The study results showed that there are two precipitation patterns in the region, that flood precipitation on 6 Dec. 2003  was due to the Mediterranean systems effects obtaining its heat and moisture from southern waters and caused severe precipitations.
 The causes of the floods on March 29th 2007 was due to the appearance  of Siberian high pressure system and formation of blocking system on the southern of the Caspian sea and the center of Iran.  At the same time, the west instable system clashed with this system and changed its way and penetrated in to the lower latitude so that the west system got high level of humidity whenever it transited from south seas and penetrated from southwest of the country and made sever precipitations in southwest and central region of Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Flood
  • Synoptic
  • Blocking
  • Mediterranean System
  • Marvast River