نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه¬ریزی شهری دانشگاه مازندران- بابلسر

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید بهشتی تهران

چکیده

فضای سبز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عناصر حیات و پایداری شهر در صورت توجه به استانداردهای زیست محیطی و پراکنش مناسب آن در ارتباط با فاکتورهای مختلفی چون جمعیت، تراکم و مساحت، نتیجه بسیار مثبتی بر بهبود کیفیت زندگی و نشاط مردم خواهد داشت. ولی در شرایط حاضر، بسیاری از شهرهای کوچک و بزرگ ایران با معضل کمبود فضای سبز و نیز توزیع نامناسب و عدم پراکنش صحیح آن مواجه می‌باشند که این وضعیت نارضایتی و نزول تدریجی کیفیت زندگی و سلامت افراد را به دنبال خواهد داشت. شهر قم نیز به‌عنوان یکی از شهرهای بزرگ ایران، با توجه به رشد فزاینده‌ی جمعیتی و فیزیکی، نیازمند فضای سبز شهری مطلوب است. از این‌رو تحلیل و بررسی کاربری فضای سبز و سرانه‌ی آن در یکی از مناطق پرجمعیت این شهر (منطقه یک) و ارائه‌ی پیشنهادهای مناسب در راستای ایجاد تعادل در ساختار کالبدی– اجتماعی منطقه مورد مطالعه، به‌عنوان موضوع پژوهش حاضر، می‌تواند اهمیت زیادی داشته‌باشد. در این مسیر، تحقیق حاضر که از نوع کاربردی و بر اساس شیوه‌ی توصیفی – تحلیلی نگاشته شده‌است، اقدام به جمع‌آوری اطلاعات اسنادی (کتابخانه‌ای) و میدانی کرده و در عین حال تعداد380پرسشنامه‌ی کوتاه و مختصر نیز در میان ساکنین منطقه بر اساس مدل کوکران، در ارتباط با سنجش میزان رضایت شهروندان منطقه از عملکرد و وضعیت موجود فضای سبز توزیع نموده‌است. نتیجه تحقیق نشان می‌دهد که وضعیت موجود فضای سبز، پراکنش و توزیع آن در منطقه هیچ سنخیتی با استانداردهای معمول بویژه جمعیت ندارد و ساکنین این منطقه با مشکلات زیادی در این زمینه مواجه می‌باشند. بطوری‌که محاسبات صورت گرفته، نشان می‌دهد که مقدار کمبود فضای سبز منطقه، 8337293 متر مربع می‌باشد. این عدد گویای وضعیت نامطلوب فضای سبز و پراکنش نامناسب آن بویژه در قسمت‌های شمال شرقی این منطقه که طبق تصاویر روی نقشه، تقریباً خالی از فضای سبز است، می‌باشد. در نهایت با شناخت وضعیت فضای سبز منطقه، سرانه‌ی فضای سبز مناسبی، بر اساس مدل بهرام سلطانی پیشنهاد گردیده‌است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigating the Distribution, Standards and Measuring Green Space per Capita Based on Bahram Soltani's Model Case Study : Qom City, District No.1

نویسندگان [English]

  • Dr. Sedighe Lotfi 1
  • Ali Mahdi 2
  • Saber Mohammadpour 3

چکیده [English]

Green space as one of the most important elements of life and sustainability of city, in case of considering environmental standards and its proper distribution, regarding factors including population, density, and area has crucial and positive effect on the life quality and joyance of people.
But at present, a lot of small and large cities of Iran faced with limitation and inappropriate distribution of green spaces, which such condition causes the dissatisfaction and gradual decrease of life quality and health of people.
The city of Qom as one of the large cities of Iran, regarding the increasing population and physical growth, requires a desirable urban green space. this research aimed to investigate and analyze the green space use and its per capita in the most populated area of the city (district 1) and presenting appropriate recommendations in line with creating balance in  socio-physical structure of the study area,  as the subject of this research, can have a great importance.
The methodology of the research is descriptive-analytical method, and the documentary and field data were collected, meanwhile 380 short and brief questionnaires have been distributed among the area residents based on Kokaran model  to examine the satisfaction of the area’s citizen about the function and condition of green space. The research findings showed that the current situation of the area, its dispersion and distribution in the area in not at all compatible with the common standards specially the population and the residents of this area are faced with great problems in this regard.
So that , the made calculations show that the shortage amount of green space in the area is 8337293m2. This number shows the undesirable condition of green space and its improper dispersion especially in north east part of the area which is approximately devoid of green space. Finally by recognizing the condition of the green space of the area, a proper green space per capita has been recommended based on Bahram Soltani model.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • green space per capita
  • green space usage
  • dispersion of green space
  • Bahram Soltani model