نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز

2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

زلزله در جهان به عنوان یکی از مخرب­ترین و تهدیدآمیزترین عامل انهدام حیات انسانی- محیطی مطرح می­باشد. و آسیب­های ناشی از آن در ابعاد مختلف(فیزیکی، اجتماعی و غیره) متوجه جوامع شهری که مدرنترین و آسیب­پذیرترین شیوه سکونت در جهان است، می­شود. اما این پدیدة طبیعی به خودی خود در هر مکانی می­تواند قابلیت ایجاد بحران و آسیب را نداشته باشد. بلکه آمادگی و برنامه­ریزی دقیق برای تعیین درجات آسیب، کنترل، کاهش عواقب نامطلوب زلزله می­تواند تعیین کننده درجه بحران آن باشد. در نتیجه شناخت ابعاد اجتماعی و فیزیکی موضوع که رابطه دوسویه در آسیب ناشی از زلزله دارد ضرورت می­یابد. که پژوهش مورد نظر با ماهیت "توسعه­ای – کاربردی" روش تحقیق "توصیفی- تحلیلی" به بررسی موضوع در شهر یزد پرداخته است. و از آنجا که تنها ابزار انسان جهت تعیین آسیب­های ناشی از آن اطلاعات موجود و روش­های کمی- آماری می­باشد؛ این پژوهش با بهره­گیری 30 متغیر از شاخص­های اجتماعی – فیزیکی و استفاده از تکنیک VIKOR و GIS، و همچنین نرم افزارهای Excel و SPSS به پهنه­بندی و ارزیابی آسیب لرزه­ای پرداخته است. که نتایج مورد نظر نشان می­دهد میزان VIKOR و به عبارتی مقدار Qi، Si و Ri، در مناطق سه­گانه شهر یزد به ترتیب برابر (Qi = 990/0، 001/0، 79/0)، (Si = 775/0، 246/0، 676/0)، (Ri = 184/0، 151/0، 176/0)  می­باشد. و براساس شروط مدل VIKOR، منطقه دو در سه گروه R، S و Q در پایین­ترین رتبه قرار دارد، در مرحله بعد منطقه سه و در نهایت منطقه یک کمترین آسیب­پذیری را در شهر یزد دارا می­باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Classification and Spatial Measurement of Social - Physical damages of the Cities Against Earthquakes by Usjing VIKOR Technique and GIS, Case Study: Yazd City

نویسندگان [English]

  • Elyas Mavedat 1
  • Dr. Saeid Maleki 2

چکیده [English]

earthquakes  is considered as  one of the most destructive  and threating factor for demolition  of human- environment life in the world and its resulting damages in different dimensions (physical, social and …) affect on the urban societies which are the most modern and volunerable settlement pattern in the world.
But this natural phenomenon itself at any place may not have the   potential for  creating crisis and  damage  .  But the readiness and careful  planning for determining  the degree of damage, control and decreasing the undesireable consequences of earthquake can determine its crisis degree. Therefore, knowing and recognition of physical and social dimensions of this subject which has a bilateral relationship in the damages resulting from earth quake will be necessary.
The considered study with "development - applied" nature and  "descriptive - analytical" research method  has reviwed this issue in Yazd city and since the only tool of human for determining the resulting damages is the available information and statistical-quantitative methods, therefore this study has evaluated and zoned seismic damages by using 30 variables of social-physical indices and using VIKOR technique and GIS, as well as Excel and SPSS softwares.
The results showed that VIKOR value or in other words value of Qi, Si and Ri, in three regions of Yazd are  (Qi=990.0, 001.0, 79.0), (Si=775.0, 246.0, 676.0) , (Ri=184.0, 151.0, 176.0) respectively and  Based on VIKOR model provisions ,district No. 2 in three groups of R,S and Q is placed at the  lowest rank; Then at the next phase, district No.3 and finally No.1 has the least volunerability  in Yazd city.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Earthquake
  • social
  • Physical
  • VIKOR
  • GIS
  • Yazd