نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد اقلیم شناسی دانشگاه خوارزمی تهران- ایران

2 دانشجوی دکتری تغییرات آب و هوایی

3 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی دانشگاه تبریز

4 دانشجوی کارشناسی ارشد اقلیم شناسی دانشگاه خوارزمی تهران

چکیده

بارش از متغیرترین عناصر اقلیمی است. این تغییرات هم در بعد مکان و هم در بعد زمان در قالب اقلیم منطقه رخ می‌دهد. هدف از این مطالعه بررسی خودهمبستگی فضایی تغییرات درون دهه‌ای بارش ایران طی نیم قرن اخیر در ایران است. بدین منظور داده‌های بارش روزانه با استفاده از 664 ایستگاه همدیدی و اقلیمی طی دورۀ 1340 تا 1390 استخراج و به عنوان پایگاه داده‌ها (داده‌های اسفزاری) استفاده گردید. به منظور دست‌یابی به تغییرات درون دهه‌ای بارش ایران از روش‌های زمین آماری مانند خودهمبستگی فضایی شاخص موران جهانی،[1]شاخص انسیلین محلی موران[2]و لکه‌های داغ[3]و همچنین از امکانات برنامه‌نویسی در محیط متلب[4]، سورفر[5] و سیستم اطلاعات جغرافیایی[6]بهره گرفته شد. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که تغییرات درون دهه‌ای بارش ایران، الگویِ خوشه‌ای بالا دارد. در این بین بر‌‌اساس شاخص موران محلی و لکه‌های داغ، بارش در کرانه‌های ساحلی و بخش‌هایی از غرب و جنوب غرب کشور (عمدتاً کوه‌های زاگرس) دارای خودهمبستگی فضایی مثبت (خوشه‌های بارش با ارزش بالا) و بخش‌هایی از نواحی مرکزی و همچنین بخش‌هایی از جنوب شرق کشور (عمدتاً زابل) دارای خودهمبستگی فضایی منفی (خوشه‌های بارش با ارزش پایین) بوده است. در سایر مناطق ایران بارش هیچ‌گونه الگوی معنی‌داری یا خودهمبستگی فضایی نداشته است. به منظور بررسی تغییرات چرخه‌های بارش، از روش تحلیل طیفی بهره گرفته شد. نتایج حاصل از روش مذکور، نشان‌دهندۀ وجود چرخه‌های کوتاه و میان‌مدت در بارش سالانۀ کشور است.



[1]- Moran


[2] - Anserine Local Moran I


[3]- Hot Spot Analysis


[4]- Matlab


[5]- Surfer


[6]- GIs

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Review the Changes of Spatial Autocorrelation Patterns Within a Decade of Precipitation Over the Last Half-Century in Iran

نویسندگان [English]

  • Dr. Bohlool Alijani 1
  • Mahdi Doostkamian 2
  • Saeede Ashrafi 3
  • Fahime Shakeri 4

چکیده [English]

Precipitation is the most variable climatic elements. These changes occur in the area in both the spatial and time dimension in the form of climatic condition of the area. The aim of this study is the review of the spatial correlation pattern of  changes within a decade of precipitation over the past half-century   in Iran . For this purpose, the daily precipitation data was extracted by using 664 synoptic and climatic stations during the time period of 1961-2011 and was used as the data base (Asfazari data) .For obtaining the changes information of a decade's precipitation in Iran, the methods of ground statistics such as spatial autocorrelation of global Moran index ,  local  Anselin index of  Moran and  Hotspots and also planning facilities in Matlab, Surfer and GIS environments have been used.  The results obtained of this study showed that the changes of precipitation during one decade in Iran has a high cluster pattern. However, based on local Moran index and hot spots , precipitation at coastal areas and some parts at the west and south west of Iran( mainly Zagros mountains) had a  positive spatial autocorrelation (precipitation clusters with high value) and parts of central areas and also parts of the south east of the country ( mainly Zabol) had a negative autocorrelation (  precipitation clusters with low value). In other areas of Iran, precipitation has had no significant pattern or spatial autocorrelation. For the purpose of reviewing the changes of precipitation cycles, spectrum analysis method has been used. The results obtained from the said method indicates the existence of short and medium term cycles in annual precipitation of the country.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rainfall
  • Pattern
  • spatial autocorrelation
  • Moran local and global hot spots