نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز

2 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز

3 عضو باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد سردشت، دانشگاه آزاد اسلامی، سردشت

چکیده

برای تخصیص بهینه منابع بایستی وضعیت توسعه‌یافتگی نواحی مختلف تبیین گردد. این پژوهش می‌کوشد تادرجه توسعه‌یافتگیشهرستان­هایاستان کرمانشاه به لحاظ شاخص­های مختلف توسعه را با روش توصیفی تحلیلی و با بهره­گیری از مدل HDIو شاخص موریس تعیین نماید. در راستای تحلیل بهتر فضایی توسعه، نتایج محاسبات با استفاده از نرم افزار Arcgis   به ترسیم نقشه‌ها منجر شده است. جامعه آماری این پژوهش شامل 14 واحد اداری استان کرمانشاه می­شود. 55 متغیر مورداستفادهدراینپژوهش،طوری انتخاب شده­اند که بر تمام جنبه­های توسعه شهرستان­ها تاکید دارند. نتایج حاصل از پژوهش بیانگر آن است که شهرستان­های استان به لحاظ توسعه در وضعیت مناسبی به سر نمی­برند، زیرا به لحاظ مجموع شاخص­ها در سطح استان هیچ شهرستانی نمره بالای 5/0 را کسب نکرده است که این امر لزوم هدفمندی برنامه­ها را به منظور توسعه متوازن استان ضروری می­نماید. همچنین نتیجه کلی تحقیق بیانگر آن است که، شاخص موریس کارآیی بیشتری نسبت به شاخص توسعه انسانی در تبیین وضعیت توسعه‌یافتگی مناطق محدوده مورد مطالعه را داراست.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Leveling and Comparative Analysis of Development Degrees Case Study: Kermanshah Province Counties

نویسندگان [English]

  • Dr. Fereydoun Babaei Agdam 1
  • Fatollah Veysi Nib 2
  • Khaled Alipour 3

چکیده [English]

In order to convenience devoting of resources, development conditions of different regions should be explained. This research attempts to determine developing degrees of Kermanshah province counties with respect to various factors using HDI and Morris index with descriptive- analytic method. Calculation results have led to maps using ArcGIS for better spatial analysis of development. Statistical community of research includes 14 administrative units of Kermanshah province. 55 variables which have been used in this research, consists of the majority aspects of development of units. Results show that there is no convenience conditions in terms of development throughout the province, because, none of the counties has not lain in the range of more than 0.5. This should be noticed in balanced development in all parts of province with targeting plans and policies. In conclusion, Morris index is a better method to analyze development degree of case study than HDI.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Development
  • Kermanshah counties
  • HDI index
  • Morris index
  • development degrees

احمدی  شیرکو؛ توکلی مرتضی (1395). ارزیابی و سنجش
   وضعیت پایداری محله­ها در شهر سردشت، جغرافیا و آمایش
   شهری – منطقه ای، شماره 20، 153-170.

آسایش حسین؛ استعلاجی علی رضا (1382). اصول و
    روش­های برنامه ریزی ناحیه­ای مدل‌ها، روش­ها و فنون،
    انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهر ری، تهران.

استانداری کرمانشاه (1389). سالنامه آماری 1389، استان
    کرمانشاه.

استانداری کرمانشاه (1390). سالنامه آماری 1390، استان
    کرمانشاه.

اطاعت جواد؛ شجاعی نسب علیرضا (1392). سنجش
    شاخص­های توسعه یافتگی در استان­های کشور طی
    سال­های 1383 تا 1388، فصلنامه برنامه­ریزی
    منطقه­ای، سال سوم، شماره 12، صص 11 – 20.

آهنگری عبدالمجید؛ سعادت­مهر  مسعود (1386). مطالعه
    تطبیقی سطح توسعه‌یافتگی­شهرستان‌های استان لرستان به
    تفکیک­ بخش‌های اقتصادی و اجتماعی، دانش و توسعه،
    شماره 21، صص 161-169.

پادروندی بهزاد (1392). بررسی و سطح بندی وضعیت پایداری
    شهرستان­های استان لرستان (پایاننامه کارشناسی ارشد)،
    دانشگاه محقق اردبیلی.

پوراصغرسنگاچین  فرزام؛ صالحی  اسماعیل؛ دیناروندی مرتضی
    (1392). مقایسه روش های سنجش توسعه پایدار منطقه­ای
    با استفاده از شاخص های ترکیبی مطالعه موردی: استان­های
    کشور ایران)، پژوهش های محیط زیست، سال 4، شماره 7،
    صص 45 - 58.

تودارو  مایکل (1364). توسعه اقتصادی در کشورهای درحال
    توسعه، ترجمه غلامعلی فرجادی، نشر سازمان برنامه و
    بودجه، چاپ اول: تهران.

جدیدی میاندشتی  مهدی (1383). توزیع متعادل منابع مالی
    به روش سطح بندی توسعه مناطق، فصلنامه پژوهش­های
    اقتصادی، شماره 11 و 12، صص 107-132.

حسین زاده دلیر کریم، (1388). برنامه ریزی ناحیه‌ای، انتشارات
    سمت: تهران.

حکمت نیا حسن؛ موسوی میرنجف (1383). بررسی و تحلیل
    روند تغیرات سطوح توسعه و نابرابری­های ناحیه­ای در استان
   یزد (1355-1375) ، جغرافیا و توسعه، شماره 4، صص
   101 -112.

رضایی  محمد رضا؛ عطار  محمد امین (1390). سطح بندی
    میزان برخورداری شهرستان­های استان فارس به لحاظ
    شاخص­های توسعه با استفاده از مدل HDI، برنامه­ریزی
    منطقه­ای، سال اول، شماره 4، صص 53 – 68.

زبردست، اسفندیار، (1380). کاربرد فرایند تحلیل سلسله
    مراتبی در برنامه ریزی و منطقه ای، فصلنامه هنرهای زیبا،
    شماره10، صص 13- 21.

زیاری کرامت الله؛ سعیدی رضوانی  نوید؛ بقال صالح پور  لیلا
   (1389). سنجش درجه توسعه‌یافتگی شهرستان‌های استان
    آذربایجان شرقی به روش  HDI، فراسوی مدیریت، شماره
   12، صص 75- 95.

شیخ بیگلو رعنا (1390). شناسایی مناطق محروم ایران با
    استفاده از رتبه بندی ترکیبی، مجله پژوهش و برنامه­ریزی
    شهری، سال دوم، شماره هفتم، صص 53- 70

طالشی مصطفی؛ صالحی فرد محمد (1389). سنجش نظام
    توسعه سکونتگاه‌های روستایی با رویکرد تلفیقی الگوهای
    سنجش مکانی­ تاکسونومی و تحلیل عاملی، انجمن جغرافیای
    ایران، شماره 27، صص 67- 93.

مرکز آمار ایران  (1385). سرشماری عمومی نفوس و مسکن.

مرکز آمار ایران  (1390). سرشماری عمومی نفوس و مسکن.

موسوی میر نجف  (1382). سنجش درجه توسعه­یافتگی نواحی
    ایران ( پایان­نامه کارشناسی ارشد جغرافیا)، دانشگاه یزد.

نسترن مهین؛ ابولحسنی فرحناز؛ ایزدی  ملیحه  (1389)،
    کاربرد تکنیک تاپسیس در­تحلیل و اولویت بندی توسعةپایدار
    مناطق­شهری (مطالعه موردی: مناطق شهری اصفهان)،
   جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، شماره 2. صص 100- 83.

ویسی ناب فتح­الله؛ بابایی اقدم فریدون؛ ابراهیم زاده آسمین
    حسین (1392). تحلیل تطبیقی از وضعیت شاخص توسعه
    انسانی در کشورهای شبه قاره هند، فصلنامه شبه قاره، سال
    پنجم، شماره هفدهم. صص 153 – 170.

 

Arbakaf, A. (2008), on the Measurement of
   Service Sector in Urban Economy, Rouledge
   London.

Bhatia, VK. Rai, SC. (2004), Evaluation of
   Socio – Economic Development in Small
   Areas, New Degli .UNDP, Human
  Development Report, New York, 1991,
   pp110-230. 

Grimm, M. (2008), A Human Development
   Index by Income Groups, World
   Development, No. 12, pp. 2527–2546.

Kaya, S. Curran, PJ. (2006) Monitoring urban
   growth on the European side of the Istanbul
   metropolitan area. International journal of applied
   earth observation and geoinformation, No 8, pp
   18-25.

Kutcherauer, A. Fachinelli, H. Hucka, M.
   Skokan, K.Suchaecek, J. Tuleja,P.(2010), 
   VSB – Technical University of Ostrava.

Mirkov, L .(2009), Urban opportunity from
   sustainable development: Netherlands
   experience. Journal of urban landscape. 23(6),
   pp112-120

Miron, D. Alina, M D. Simona, R. (2009),
   Index of Regional Economic Growth In Post.
   Accession Romania. Romanian Journal of
   Economic Forecasting. 9(3), pp 112-124.

Nourry, M. (2008), Measuring Sustainable
   Development: Some Empirical Evidence
   Ecological Economics, Vol. 67, pp. 441-456

Shankar, R. Shah, A. (2003), bridging the
   Economic Divide within­ Countries: A
   Scorecard on the Performance of Regional
   Income Disparities, world Development, No,
   31, pp 1421-1441.

UNDP,  (2011), Human Development Report,
   New York.

UNDP, (2010) Human Development Report,
   New York.