نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد شهرسازی گرایش مدیریت و برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای. دانشگاه هنراصفهان

2 دانشیار گروه آموزشی شهرسازی و عضو هیئت علمی دانشگاه هنر اصفهان

چکیده

امروزه تعیین نحوۀ مداخله در بافت فرسوده، به یکی از چالش‌برانگیزترین مباحث مدیریت شهری تبدیل شده است. از آنجا که در مباحث مدیریت برنامه‌ریزی شهری، توجه به موضوعات اجتماعی، اجتناب‌ناپذیر و جزء جدایی‌ناپذیر طرح‌های شهری شمرده می‌شود؛ بنابراین، با تعیین و استفاده از ابعاد پایداری اجتماعی می‌توان رویه‌های مؤثّر بر مباحث اجتماعی را در جهت ساماندهی بافت فرسوده مورد بررسی و شناسایی قرار داد. روش تحقیق در این پژوهش به‌لحاظ هدف کاربردی و به‌لحاظ روش، توصیفی-تحلیلی است. به این منظور، پس از تعیین شاخص‌های پایداری اجتماعی و تهیۀ پرسش‌نامه، وضعیت این شاخص‌ها در محلۀ دریادل شهر مشهد مورد بررسی قرار گرفته است. در ادامه به کمک یافته‌های توصیفی و استنباطی حاصل و با استفاده از مدل SWOT، نقاط قوّت، ضعف، فرصت و تهدید مورد شناسایی قرار گرفته و براساس آن راهبردهایی جهت مداخله در محلۀ مورد نظر پیشنهاد شده؛ همچنین، از تلفیق تحلیل SWOT با تکنیک تحلیل سلسله‌مراتبی، جهت تعیین بهترین نحوۀ مداخله استفاده شده است. بر این اساس و بر پایۀ نظرات بالغ بر 15 نفر از کارشناسان، از میان گزینه‌های قابل انتخاب، معرفی موقعیت ویژه و ارزش‌های اقتصادی؛ محلۀ دریادل در جهت جلب مشارکت ساکنان با امتیاز نرمال شدۀ (302/0) به‌عنوان بهترین راهکار برون‌رفت، از مشکلات این بافت شناخته شده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Improvement of Urban Old Textures by Social Sustainability Approach Case Study: Daryadel District of Mashhad City

نویسندگان [English]

  • Sadegh Hadizadeh Zargar 1
  • Dr. Mahin Nastaran 2

چکیده [English]

Today, determining the best intervention strategy in old texture has become one of the most challenging issues of urban management, so that in management issues of urban planning, attention to social matters is inevitable and is considered as an inseparable part of urban plans. Therefore, through the determination and use of dimensions of social sustainability, it is possible to identify and study the effective approaches for social discussions for organizing the old textures. The method used for this research is descriptive-analytical method from the view point of functional objective and method. For this purpose, after preparing the social sustainability indices and questionnaire, the condition of such indices has been studied in Daryadel district of Mashhad city. In continue, by the assistance of the obtained descriptive and conceptual findings and by the use of SWOT model, the weak and strong points, opportunities and threats were identified and based on them some strategies have been proposed for intervention in the considered district. In continue, a combination of SWOT analysis with AHP(analytic hierarchy process) has been used for specifying the best strategy of intervention. On this basis and based on the views of more than 15 experts among the selectable options, the introduction of special situation and economical value of Daryadel district has been selected as the best strategy of meeting such problems  for attracting participation of residents( with normalized score of 0.302).

کلیدواژه‌ها [English]

  • damaged area
  • Social Sustainability
  • SWOT
  • AHP
  • neighborhood Dryadl

امینی الهام؛ فریدنژاد عاطفه (1390). بررسیتأثیراعتماداجتماعیبربهسازیبافتفرسودۀشهری (نمونۀموردی: محلۀ خوب‌بخت تهران)، فصلنامۀ پژوهش اجتماعی، سال چهارم، شمارۀ 10، صص 96-77.

پیرس جان؛ کنت‌رابینسون ریچارد (1388)، برنامه‌ریزی و مدیریت استراتژیک، ترجمه سهراب خلیلی شورینی، انتشارات یادبود کتاب، تهران.

پیری عیسی؛ زالی نادر؛ تقی‌لو علی‌اکبر (1391). امکان‌سنجی به‌کارگیری رهیافت‌های توانمندسازی در ساماندهی سکونتگاه‌های غیررسمی ناحیۀ گلشهر مشهد، مجلۀ مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، سال 3، شمارۀ 12، صص 134-119.

حکمت‌نیا حسن؛ موسوی میرنجف (1385). کاربرد مدل در جغرافیا با­تأکید­بر برنامه‌ریزی­شهری و ناحیه‌ای، انتشارات علم نوین یزد،­یزد.

دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران (1385). بافت­های فرسوده شهر تهران، مصوبه شماره 15301/310/300-24/04/1385 شورای عالی شهرسازی و معماری ایران.

زبردست اسفندیار (1380). کاربرد فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی در برنامه‌ریزی­شهری­و­منطقه‌ای، هنرهای­زیبا، شمارۀ­10، صص­21-13.

صرافی مظفر (1381). به سوی نظریه‌ای برای ساماندهی اسکان غیررسمی- از حاشیه‌نشینی تا متن شهرنشینی، هفت شهر، سال 3، شمارۀ 8، صص 11-5.

فنی زهره؛ صادقی یدالله (1389). توانمندسازیحاشیه‌نشیناندرفرآیندبهسازیونوسازیبافتفرسودۀشهری (مطالعۀموردی: اسلام‌آباد،منطقۀ 2شهرداریتهران)، فصلنامۀجغرافیاییآمایش،شمارۀ 7، صص 73-56.

گلکار کوروش (1384). مناسب‌سازی تکنیک تحلیلی سوآت (SWOT)، معماری­و­شهرسازی،­سال­15، شمارۀ 41،­صص 65-44.

مافی عزت‌الله؛ رضوی محمد‌محسن (1391). برنامه‌ریزی استراتژیک توسعۀ محله‌ای با تأکید بر متغیرهای اجتماعی (مطالعۀ موردی: محلۀ طلاب شهر مشهد)، مجلۀ مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، سال 4، شمارۀ 14، صص130-115.

محمودی محمد‌مهدی؛ اسلامی لیدا (1390). بررسی راهکارهای بهبود و سازماندهی یکپارچهۀ بافت فرسودۀ ساحلی (نمونۀ موردی: بندر عباس)، مدیریت شهری، شمارۀ 28، صص 92-81.

نسترن مهین؛ قاسمی وحید؛ هادی‌زاده‌زرگر صادق (1392). ارزیابی شاخص‌های پایداری اجتماعی با استفاده از فرایند تحلیل شبکه (ANP)، مجلۀ جامعه‌شناسی کاربردی، سال 24، شمارۀ 3، صص 173-155.

هادی‌زاده‌زرگر صادق (1391). سنجش و ارزیابی شاخص‌های پایداری اجتماعی در سطح محله‌های شهر مشهد، پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، استاد راهنما مهین نسترن، دانشگاه هنر اصفهان، گروه معماری و شهرسازی.

 

 

Colantonio, A. (2008), "Traditional and Emerging Prospects in Social Sustainability", Measuring Social Sustainability: Best Practice from Urban Renewal in the EU 2008/02: EIBURS Working Paper Series.

Glasson, J., & Wood, G. (2009), Urban regeneration and impact assessment for social sustainability. Impact Assessment and Project Appraisal, 27(4), pp. 283-290.

Polese, M., & Stren, R. E. (2000), The social sustainability of cities: Diversity and the management of change: University of Toronto Press.

Sinner, J., Baines, J., Crengle, H., Salmon, G., Fenemor, A., & Tipa, G. (2004), Sustainable Development: A summary of key concepts. Ecologic Foundation, available at www. ecologic. org. nz.

Thin, N., Lockhart, C., & Yaron, G. (2002), Conceptualising socially sustainable development. Department for International Development (DFID), UK and the World Bank.

Yüksel, İ., & Dagdeviren, M. (2007), Using the analytic network process (ANP) in a SWOT analysis–A case study for a textile firm. Information Sciences, 177(16), pp. 3364-3382.