نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیاربخش‌تحقیقات‌حفاظت‌خاک‌و‌آبخیزداری،‌مرکز‌تحقیقات‌و‌آموزش‌کشاورزی‌و‌منابع‌طبیعی‌سیستان،‌سازمان‌تحقیقات،‌آموزش‌و‌ترویج‌کشاورزی،‌زابل

چکیده

هدف از اجرای این تحقیق، کنترل رواناب و ذخیرۀ آن در زمین به‌منظور افزایش پوشش گیاهی از طریق تأمین رطوبت خاک است. در این تحقیق، بررسی اثرات دو سازۀ مکانیکی پیتینگ و کنتور فارو در مقایسه با شاهد بر تغییرات پوشش گیاهی منطقۀ جوار نیروگاه حرارتی ایرانشهر مورد بررسی قرار گرفته است. در این ارتباط برای شناسایی تأثیر هر‌یک از سازه‌ها و حضور پوشش گیاهی، در قالب طرح آماری کاملاً تصادفی با 3 تیمار پیتینگ، کنتور فارو و شاهد در 4 تکرار بر روی شیب حدود 3 درصد اجرا شده است. به همین منظور، با توجه به میزان ورودی هرز‌آب، کرت‌هایی به ابعاد 40×20 متر با توجه به جهت شیب احداث و در منتهی‌الیه هر کرت حوضچه‌هایی برای اندازه‌گیری هرز‌آب ساخته شد. پس از هر فصل، رویش اندازه‌گیری پوشش گیاهی انجام گرفت و در پایان زمان اجرای پژوهش داده‌ها وارد نرم‌افزار SPSS‌‌ شده و تجزیه‌و‌تحلیل آماری بر روی آنها صورت پذیرفت. نتایج نشان داد که بین تیمارهای مختلف (شاهد، پیتینگ،‌ کنتور فارو) از لحاظ میزان تولید علوفه، درصد پوشش گیاهی و نهال‌های جوان در سطح 01/0 اختلاف معنی‌داری وجود دارد. بدین معنی که اجرای عملیات ذخیرۀ نزولات آسمانی، بر روی میزان تولید علوفه تأثیرگذار بوده است. داده‌ها نشان می‌دهد که سازه‌های ایجاد شده تأثیر بسزایی در افزایش پوشش گیاهی دارد. تجزیۀ واریانس تیمار شاهد و پیتینگ با روش آماریLSD  نشان داد که میزان LSD (113/0) به‌دست آمده، از اختلاف میانگین‌های تیمار شاهد و پیتینگ بیشتر است. به بیان دیگر، انجام عملیات پیتینگ تأثیری در افزایش تولید علوفه ندارد. همچنین، مقایسۀ داده‌های تیمار شاهد و کنتور فارو نشان داد که میزان LSD از اختلاف میانگین‌های کنتور فارو و شاهد اختلاف معنی‌دار کمتری دارد؛ بنابراین، اجرای عملیات کنتور فارو بر روی تولید علوفه اثر مثبتی داشته است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Comparing Between two Methods Stoage of Precipitation (Pitting and Contour Furrowing) on Vegetation Cover in Iranshar Area

نویسنده [English]

  • Dr.Mansour Jahantigh

چکیده [English]

The aim of this research is control of run off and its storage in the ground in other to increase th evegetation cover through increase soil moisture. In this research, the effects of two mechanical structure of  pitting and contour furrowing techniques  in comparison with the witness on the changes of vegetation cover of the adjacent area of Iranshahr thermal powerplant were studied.  In this relation, for recognition of the effect of each structure and the presence of vegetation cover, by three pitting,  contour furrowing and witness in four repetition of a slope of about 3% has been conducted in the form of a full random  statistical plan form. For this purpose, with respect to the amount of input run off, some rigs with dimension of 20*40 m , by considering  the slope direction  were established  and at the farthest end of each rig, some basins have been constructed for run off measuring.Upon each growing season, the measurement of vegetation cover has been made and at the end of the research, the data were intered in to SPSS software and statistical analysis have been made on them. The findings indicated that there is a significant difference( 0.01%)  between different treatments ( witness, pitting ,contour furrowing) from the view point of producing fodder , percentage of vegetation cover and young plants. It means that the performance of storage operations of precipitation is effective on the amount of foddy the vegetation cover. Variance analysis of witness treatment and pitting by lSD sttatistical method showed that the amount of obtained LSD (0.113) is more than the mean differences of witness and pitting treatment. On the other words, performing pitting operations has no effect on the increase of foddy production. Also comparing the data of witness and contour furrowing treatments, revealed that LSD amount has a lower significant difference than the mean difference of contour furrowing and witness. Therefore, performing contour furrowing operations has had a positive impact on foddy production.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mechanic structure
  • Pitting
  • Counter furrowing
  • Permeability
  • Storage of precipitations
  • Run off

انجمن هیدرولیک ایران، خبرنامۀ هیدرولیک، انجمن هیدرولیک (1380). شمارۀ 23، تهران، 3-1.

انصاری، وحید (1388). اصول فنی- اجرایی پروژه‌های اصلاح و احیاء مراتع. انتشارات پونه، تهران.

بابا‌خانلو، بهمن (1363). اصلاح مراتع از طریق ذخیرۀ نزولات آسمانی. دفتر­فنی­مرتع، سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور، تهران.

جهان‌تیغ، منصور (1388). تعیین رابطۀ تولید علوفه درمنه‌دشت (Artemisia herba alba) با تغییرات بارندگی و خاک در حوزۀ آبخیز خاش. یازدهمین کنگرۀ علوم خاک. گرگان،

جهان‌تیغ، منصور (1392). گزارش نهایی طرح تحقیقاتی «پتانسیل‌یابی هرز‌آب‌های شرق کشور (مطالعۀ موردی: مرز ایران­و­افغانستان)». پژوهشکدۀ­حفاظت­خاک­و­آبخیزداری، تهران.

خلقی، مجید (1381). کاربرد روش MCDM در اولویت‌بندی زیرحوزه‌ها به‌منظور کنترل‌سازه‌ای سیلاب. مجلۀ منابع طبیعی ایران، دانشگاه تهران. جلد 55. 490-479.

دشتی، مهدی؛ شجاعی، منصور (1385). نقش اقدامات مکانیکی و بیومکانیکی آبخیزداری در کاهش و کنترل سیلاب‌های حوزۀ B2 (سد زاینده‌رود). اولین همایش منطقه‌ای بهره‌برداری از منابع آب حوزه‌های کارون و زاینده‌رود (فرصت‌ها و چالش‌ها). شهرکرد.

رضایی‌راد، نظر؛ خادمی، اورنگ‌؛ فرزانه نوبخت (1388). موانع استفاده از آب‌های نامتعارف در مناطق خشک و نیمه‌خشک و راهکارهای مقابله با آن. چهارمین همایش ایده‌های نو در کشاورزی.

رفاهی، حسینعلی (1375). فرسایش آبی و کنترل آن. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

غیور، حسنعلی‌ (1371). پیش‌بینی ‌سیلاب ‌در مناطق ‌مرطوب. فصلنامۀ ‌تحقیقات ‌جغرافیایی، محمد حسین پاپلی یزدی. ‌شمارۀ ‌25، 49-25.

کریمی، هادی (‌1369). مرتع‌داری در ایران. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

کوثر، سید‌آهنگ (1374) مقدمه‌ای بر مهار سیلاب‌ها و بهره‌برداری­بهینه­از آنها. مؤسسه­تحقیقات­جنگل‌ها­و­مراتع، تهران.

محمدیان، علی؛ ابطحی، سیدعلی؛ سیاه‌منصوری، رضا؛ کرمیان، رضا (۱۳۸۶). اثر عملیات آبخوانداری بر وضعیت، گرایش و تغییرات پوشش گیاهی در ایستگاه تحقیقاتی داوود رشید لرستان. چهارمین همایش ملی علوم و مهندسی آبخیزداری ایران مدیریت حوزه‌های آبخیز. کرج. دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج.

مصداقی، منصور (1372). مرتع‌داری در ایران. مشهد: آستان قدس رضوی.

مقدّم، محمدرضا (1377). مرتع و مرتعداری. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

مهدوی، محمد (1376). بررسی آثار اقتصادی اجتماعی و زیست‌محیطی خسارات سیل. کارگاه آموزشی تخصصی مهار سیلاب رودخانه‌ها. تهران: انجمن هیدرولیک ایران.

نجمایی‌، محمد (1369). هیدرولوژی ‌مهندسی‌. جلد دوم.‌ انتشارات‌ دانشگاه ‌علم‌ و صنعت‌. چاپ‌ دوم‌، تهران.

ندیمی، نادیا؛ زهتابیان، غلامرضا؛ ملکیان، آرش (1391). ارزیابی نقش اقدامات بیولوژیک آبخیزداری بر کاهش سیل (مطالعۀ موردی: حوزۀ آبخیز ینگیه). نشریۀ زراعت (پژوهش و سازندگی)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی. شمارۀ 96. 107-97.

 

Abu-Zanata. M. W, Ruyleb. G. B and Abdel-Hamid. N. F. 2004. Increasing range production from fodder shrubs in low rainfall areas, Journal of Arid Environments 59, 205–216.

breeding birds in North Dakota, Agriculture forest service, p: 496-503.

Friesecke, F. 2004. Precautionary and sustainable flood protection in Germany – Strategies and instruments of spatial planning. 3rd FIG Regional Conference. Jakarta, Indonesia, October 3- 7, 17p.

Jons, J.A. A. 2000. The physical causes and characteristics of floods. In floods Vol II, PP, 93.

Li Zhongyuanand XuChunxia(2002) Rainfall Collection and Water-Saving Irrigation Project and Ecological Water for Small Watershed Soil and Water Conservation in Semi-Arid and Extremely Water Deficient Region 12th ISCO Conference, Beijing.

Rich Terrel, D. 2005. Effects of contour furrowing on soils, vegetation and grassland.