نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تکتونیک، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه بیرجند

2 استاد گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند

3 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند

چکیده

راندگی شکرآب، دارای روند باختری - خاوری با شیب 60 درجة شمالی و در فاصلة 4 کیلومتری در شمال شهر بیرجند قرار دارد. پهنة گسلی فعال شکرآب به‌عنوان یک منبع لرزه‌ای برای شهر بیرجند است. به‌دلیل اینکه گسل شکرآب از قطعات مختلف تشکیل شده است، ابعاد فرکتالی آبراهه‌ها در سه بخش شرقی، غربی و مرکزی محاسبه شد. همچنین، به‌علت رخداد مهاجرت عرضی در این گسل، ابعاد فرکتالی آبراهه‌ها در دو بخش شمالی و جنوبی منطقه محاسبه شد. میانگین ابعاد فرکتالی آبراهه‌ها به‌منظور مقایسة پویایی تکتونیکی در این پهنة گسلی، در بخش شمالی و بخش جنوبی به میزان 11/1 و 06/1 است؛ به‌دلیل تراکم خطی آبراهه‌ها و دانسیته سطحی کمتر در بخش جنوبی، این اعداد فعالیت تکتونیکی بیشتر در بخش جنوبی نسبت به بخش شمالی گسل را نشان می‌دهند. در تقسیم‌بندی طولی گسل به سه بخش شرقی، مرکزی و غربی و با توجه به کمتر بودن بُعد فرکتالی آبراهه‌ها در بخش‌های شرقی و غربی به‌ترتیب به میزان 320/1 و 393/1 نسبت به بخش مرکزی به میزان 436/ 1، بیانگر فعالیت تکتونیکی بیشتر در طرفین گسل نسبت به بخش مرکزی است. توسعه و پیشرفت دگرریختی حال حاضر از بخش مرکزی، به سمت بخش‌های شرقی و غربی گسل می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Comparing the Activities of Different Parts of Shekarab Fault (North of Birjand) Based on Fractal Dimensions by Using GIS

نویسندگان [English]

  • Mehdi Yoosefi 1
  • Dr.Mohammad Mehdi Khatib 2
  • Dr.Ebrahim Gholami 3

چکیده [English]

Shekarab thrust is located  at 4 km of north part of Birjand city. This fault has an east - west trend with 60 degree slope to the north. Active shekarab Fault system is a seismic source for Birjand city. Because Shekarab fault is composed of different parts, Streams Fractal dimensions were calculated in eastern, central and western parts. Also, due to the occurrence of lateral migration of the fault, Streams Fractals dimensions were calculated in the northern and southern parts of the region. Average of stream fractal dimensions for comparing Tectonic activity in the northern and southern parts of this fault are 1.11 and 1.06, Because of The linear density of streams and lower surface density in the southern part this numbers indicate more Tectonic activity in the southern part of the fault than northern part. And also Average of stream fractal dimensions for comparing activity in the eastern, central and western are 1.320, 1.436 and1.393, respectively activity in the eastern and western parts is more than the Central part of Shekarab fault. At the present, deformation in this fault has developed from center to eastern and western parts.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Stream Fractal dimension
  • East of Iran
  • Shekarab faul
  • Fault Activity

چرچی، عباس؛ خطیب، محمد‌مهدی؛ برجسته، آرش (1390). استفاده از تحلیل فرکتالی برای تعیین پویایی تکتونیک شمال منطقۀ لالی در شمال شرق خوزستان. مجلۀ زمین‌شناسی کاربردی­پیشرفته­دانشگاه­شهید­چمران. شمارۀ 1. صص 47-37.

خطیب، محمد‌مهدی (1377). هندسه پایانۀ گسل‌های امتداد لغز. پایان‌نامه دکتری. دانشگاه شهید بهشتی.

خطیب، محمد‌مهدی (1379). تحلیل فراکتالی توزیع شکستگی‌ها در گسترۀ گسل لرزه‌زای اردکول. پژوهشنامۀ زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله پژوهشکده زلزله شناسی و مهندسی زلزله. شمارۀ 3. صص 25-30.

رشیدی، احمد (1390). تحلیل هندسیجنبشی عناصر ساختاری کوه کمر حاجی (شمال غرب بیرجند، شرق ایران). پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه بیرجند. صص 60-45.

شهریاری، سهراب؛ خطیب، محمد‌مهدی (1376). تحلیل فرکتالی گسل نهبندان. مجله علوم زمین سازمان زمین شناسی و اکتشاف معدنی. شمارۀ 23-24. صص 33-40.

علیمی، محمد‌امین؛ خطیب، محمد‌مهدی؛ حسامی‌آذر، خالد‌؛ هیهات، محمود‌رضا (1393). ارزیابی لرزه زمین‌ساختی راندگی‌ها و پهنه‌های گسلی پنهان در گسترۀ مختاران- خاور ایران. مجلۀ زمین‌شناسی کاربردی پیشرفته دانشگاه شهید چمران اهواز. شمارۀ 12. صص 52-41.

کلانتری، مجتبی (1388). تعیین ارتباط حرکتی بین گسل سفیدآبه و گسل زاهدان به کمک شاخص‌های ریخت زمین‌ساختی و داده‌های سایزموتکتونیکی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه زاهدان.

نبوی، محمد‌حسن (1355). دیباچه‌ای بر زمین‌شناسی ایران. سازمان زمین‌شناسی کشور.

یوسفی، مهدی (1392). تحلیل مهاجرت پرتگاه‌های گسلی فعال شکرآب با استفاده از داده‌های ریخت‌زمین‌ساختی و نوزمین‌ساختی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه بیرجند.

یوسفی،مهدی؛ خطیب، محمد‌مهدی؛ غلامی، ابراهیم؛ موسوی، سید‌مرتضی (1393). ارزیابی فعالیت گسل شکرآب (شمال بیرجند) بر مبنای داده‌های ریخت‌زمین‌ساختی. فصلنامه پژوهش‌های دانش‌زمین. شمارۀ 14. صص 65- 53.

 

Adams, K.D., Wesnousky, S.G., and Bills, B.G. (1999). Isostatic rebound, active faulting  and potential geomorphic effects in the Lake Lahontan basin, Nevada and California. Geological Society of America Bulletin, Vol:111, PP:1739-1756.

Bamsly, M,F., Devanery, R.L., Mandelbrot, B.B., Peitgen, H.O., Saupe,D., and Voss, R.F. (1988). The science of Fractal Images, Sppringer,Verlage, New York, Inc, P:311.

Cheng, Q. (1995). The perimeter-area fractal model and its application to geology, Mathematical Geology, Vol: 27 (1), PP: 69–82.

Cheng, Q. (1997).Fractal/multifractal modeling and spatial analysis, In: Glahn, V.P. (Ed.), Proceedings IAMG'97, Vol: l, 1, PP:57-72.

Dimri, V. P. (2005). Fractals in geophysics and seismology: an introduction, In: Dimri, V. P. (Ed.), Fractal Behaviour of the Earth System, Springer-Verlag Berlin Heidelberg, PP: 1-22.

Hack, J.T. (1973). Stream- profile analysis and stream– gradient indices,US Geological Survey Journal Research, Vol:1, PP:421-429.

Hovius.N. (1996). Regular spacing of drainage outlets from linear mountain belts. Basin Research. Vol: 8, PP:29-44.

Korvin, G. (1992). Fractal models in the earth sciences, Elsevier Science Publishers B. Vol, PP:191-230.

Laubach, S. E. and Ward, M. E. (2006). Diagenesis in porosity evolution of opening-mode fractures, Middle Triassic to Lower Jurassic La Boca Formation, NE Mexico, Tectonophysics, Vol: 419, PP: 75-97.

Leeder, M., Jackson, j. (1993). The interaction between normal faulting and drainage in active extensional basins, with examples from the Western united states and central Greece, Basin Research, Vol:5, PP:79-102.

Mandelbrot, B.B. (1983). The Fractal Geometry of Nature, W.H.Freeman NewYork.

Monecke, T., Monecke, J., Herzig, P.M., Gemmell, J. B., and Mönch, W. (2005). Truncated fractal frequency distribution of element abundance data: a dynamic model for the metasomatic enrichment of base and precious metals, Earth and Planetary Science Letters, Vol: 232 (3- 4), PP: 363-378.

Okubo, P., Aki, K. (1987). Fractal geometry in San Andreas Fault System, Journal of Geophysical Resarch,Vol: 92, No.B1, PP:331-344.

Pickering, G., Peacock, D. C. P., Sanderson, D. J., and Bull, J. M. (1997). Modeling tip zones to predict the throw and length characteristics of faults, AAPG Bulletin, Vol: 81, PP: 82-99.

Sanderson, D. J., Roberts, S., and Gumiel, P. (1994). A fractal relationship between vein thickness and gold grade in drill core from La Codosera, Spain, Economic Geology, Vol: 89 (1), PP: 168–173.

Tirrule.R., Bell.L.R., Griffis, R.J., and Camp, V. .E. (1983). The Sistan suture zone of eastern Iran, G.S.A, Vol:94, PP:134-150.

Tomkin.j.H, Braun.J. (1999). Simple models of drainage reorganization on a tectonically active ridge system, New Zealand Journal of Geology and Geophysics, Vol:42, PP:1-10.

Turcotte, D.L. (1986). Fractals Model for Crustal Deformationn, Tectenophys, Vol:132, PP:261-269.

Turcotte, D.L. (1992). Fractals in Geology and Geophysics, PAG, V:131, PP:171-196.

Walker, R.T.,  and Khatib, M.M. (2006). Active faulting in the Birjand region of  eastern  Iran, Tectonics, Vol:25, PP: 1-17.