نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه جامع امام حسین (علیه‌السلام)

2 دانشجوی دکتری رشته مدیریت صنعتی دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب و عضو باشگاه پژوهشگران جوان

چکیده

 
 
علم ژئوپلیتیک را می‌توان با‌توجه به ارتباط گسترده‌ای که میان سیاست، قدرت و جغرافیا برقرار میکند، دانش تأمینکنندۀ امنیت در سطوح مختلف دانست که علاوه‌بر نقش‌آفرینی در سطوح مختلف امنیت بینالمللی، منطقهای و ملی، در سطح امنیت محلی نیز دارای نقشهای مؤثر هستند. مقالة حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی عوامل ژئوپلیتیکی مؤثر بر امنیت داخلی با استفاده از روش تصمیم‌گیری چندمعیاره (MCDM) به رشتة تحریر درآمده است و تلاش می‌کند به پرسشِ اصلیِ «عوامل ژئوپلیتیکی مؤثر بر امنیت داخلی کدامند؟» و پرسشِ‌ فرعیِ «عوامل ژئوپلیتیکی مؤثر بر امنیت داخلی چه اولویتی نسبت به همدیگر دارند؟» پاسخ دهد. برای پاسخ به این پرسش‌ها، عوامل ژئوپلیتیکی در قالب 6 گروه و 49 زیرگروه مورد بررسی قرار‌گرفتند. این پژوهش با روش توصیفی- پیمایشی صورت‌گرفته و جامعة آماری آن نخبگان دانشگاهی آشنا با مفهوم امنیت ملی بودند که با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شدند. برای جمع‌آوری اطلاعات از پرسشنامة محقق‌ساخته استفاده شد که ضریب آلفای کرونباخ برابر 966/0 است و برای تجزیه‌و‌تحلیل داده‌ها از آزمون‌های تحلیل عاملی تأییدی، آزمون کولموگروف- اسمیرنوف و آزمون تی ‌تک‌نمونه‌ای و همچنین برای اولویت‌بندی عوامل از روش AHPو TOPSISاستفاده شد که عمده‌ترین نتایج آن به این قرار است: عوامل طبیعی، سیاسی، امنیتی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و به‌عنوان عوامل ژئوپلیتیکی مؤثر بر امنیت محلی به‌ترتیب اولویت زیر می‌باشند:
عوامل اقتصادی، عوامل سیاسی، عوامل اجتماعی، عوامل فرهنگی، عوامل امنیتی و عوامل طبیعی.
 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Identification and prioritization of geopolitical factors effective on the local security by using Multi Criteria Decision Making technique( MCDM)

نویسندگان [English]

  • Dr. Mohammad Reza Shabani Asl 1
  • Amin Pashayee hoolasoo 2

چکیده [English]

Geopolitical science, due to the establishment of a great relationship between the policy, power and geography, can be considered as the knowledge of supplying security at different levels, that in addition to playing  role at different international, regional and national levels, has effective role at the local security level. The current study was performed with the aim of identifying and prioritizing the effective geopolitical factors on the local security by using Multi Criteria Decision Making Technique ( MCDM) and tries to answer the main question  that "what are the effective geopolitical  factors on the local security? And the secondary question that what priority have the effective geopolitical factors on local security of each other?
To answer these questions, the geopolitical factors were studied in 6 groups and 49 sub groups. This research was performed by descriptive-surveying method and its statistical society were the academic elites who were familiar with the concept of national security which were selected by cluster random sampling method. For gathering data, the researcher made questionnaire was used that Cronbach's Coefficient Alpha is equal to 0.966 and for data analysis , Confirmatory Factor Analysis, Kolmogorov Smirnov and one sample T-test were used and also for  factors' prioritizing, AHP and TOPSIS method were used that their  main findings are as the following: natural , political, security, economical, social and cultural factors as the effective geopolitical factors on the local security are prioritized as the following:
       
Economical, political, social, cultural, security, and natural factors

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geopolitics
  • geopolitical factors
  • Security
  • local security
  • effective geopolitical factors on the local security

ازغندی، علیرضا؛ روشندل، جلیل (1374). مسائل نظامی و استراتژیک معاصر. تهران: انتشارات سمت.

اطاعت، جواد (1376). ژئوپلیتیک و سیاست خارجی ایران. تهران: نشر سفیر.

بامنی‌مقدم، محمد (1392). تحلیل آماری، جلد اول، ویراست سوم، تهران: انتشارات شرح.

برآورد امنیتی استان (1389). مرکز امنیت پایدار. تهران: دانشگاه جامع امام حسین (ع)، دانشکده و پژوهشکده اطلاعات، گروه مطالعاتی شهید قلنبر، انتشار محدود.

بلندیان، غلام‌حسین؛ هزارجریبی، جعفر (1386). ارزش‌های شناخت محیط در تدوین استراتژی. ماهنامه نگرش راهبردی، سال هشتم، صص 18-5.

بوزان، باری (1378). مردم، دولت‌ها و هراس. تهران: مرکز مطالعات راهبردی.

بیات، بهرام (1388). جامعه‌شناسی احساس امنیت. تهران: پژوهشکدة مطالعات راهبردی.

تقوی‌اصل، عطا (1387). ژئوپلیتیک جدید ایران: از قزاقستان تا گرجستان. چاپ سوم. تهران: انتشارات وزارت امور‌خارجه.

چگینی، حسن (1384). نظام مدیریت استراتژیک دفاعی. جلد دوم. تهران: نشر آجا.

حافظ‌نیا، محمدرضا (1379). وضعیت ژئوپلیتیکی پنجاب پاکستان. تهران: انتشارات بین‌المللی مهدی.

حافظ‌نیا، محمدرضا (1385). اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک. چاپ اول. مشهد: انتشارات پاپلی.

حافظ‌نیا، محمدرضا (1390). اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک. چاپ سوم. مشهد: انتشارات پاپلی.

ربیعی، علی (1383). مطالعات امنیت ملی (مقدمه‌ای بر نظریه‌های امنیت ملی در جهان سوم). تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.

رشید، غلامعلی (1386). نقش عوامل ژئوپلیتکی در تدوین و طراحی راهبرد دفاعی. پایان‌نامة دکتری، استاد راهنما: دکتر محمدرضا حافظ‌نیا. تهران: دانشگاه تربیت مدرس.

زرقانی، سیدهادی (1388). مقدمه‌ای بر قدرت ملی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

شعبانی، ناصر (1392). راهبرد امنیتی ج.ا.ا در استان سیستان ‌و‌ بلوچستان مبتنی بر عوامل ژئوپلیتیکی. رساله دکتری، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.

عزّتی، عزت‌اله (1380). ژئوپلیتیک در قرن بیست‌و‌یکم. تهران: انتشارات سمت.

علیرضایی، ابوتراب؛ پاشایی هولاسو، امین (1395). «بررسی تاثیر فرهنگ سازمانی بر قابلیت‌های چابکی سازمانی (مطالعه موردی: یکی از سازمان‌های نیروهای مسلح)»، فصلنامه پژوهش‌های مدیریت در ایران، دوره 20، شماره 2، صص 175-149.کوهن، سائول برنارد (1387). ژئوپلیتیک نظام جهانی. ترجمة عباس کاردان. تهران: انتشارات مؤسسة ابرار معاصر.

مجتهدزاده، پیروز (1379). ایده‌های ژئوپلیتیک و واقعیت‌های ایرانی. تهران: نشر نی.

مختاری، مجید (1382). ژئوپلیتیک. جزوة درسی. تهران: دافوس دانشگاه امام حسین (ع).

مرکز امنیت پایدار (1389). نگرشی بر استان سیستان و بلوچستان. تهران: دانشگاه امام حسین (ع).

مطالعه گروهی داعا (1388). تدوین راهبرد آمایش سرزمینی در منطقة جنوب شرق کشور ج.ا.ا از‌منظرِ امنیت ملی. تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.

نوروزی، محمدتقی (1374). فرهنگ دفاعی و امنیتی. تهران: انتشارات سنا- مرکز مطالعات و پژوهش‌های مدیریت.

نیکوکار، غلامحسین؛ سلطانی، محمدرضا؛ پاشایی هولاسو، امین (1393). «بررسی زیرساخت‌های مدیریت دانش در یکی از دانشگاه‌های نیروهای مسلح»، فصلنامه مدیریت فناوری اطلاعات، دوره 6، شماره 3، صص 528-505.

 

Bohrestedt, G (1983). Measurement, In P. Rossi, J. Wright, and Anderson, (Esd). A handbook of survey research, San Diego, CA: Academy Press, 8 (1).

Churchill, Jr, G.A (1979). A paradigm for developing better measure of marketing constructs, Journal of Marketing Research, Vol.16.

Colin S. Gray  (1986). "The Jeopolitics of super Power", Longman, Third Edition,

Pp12-33.

Verkatraman, N (1989). Strategic orientation if business enterprises: the construct, dimensionality and measurement, Management Science, Vol.35.