نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی

2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی

چکیده

کشاورزی پایدار، نظامی است که ضمن مدیریت صحیح و استفاده از منابع برای تأمین نیازهای غذایی بشر، کیفیت محیط زیست و ذخایر منابع طبیعی را افزایش می‌دهد. هدف از این تحقیق بررسی عوامل محیطی، اقتصادی و اجتماعی بر دانش کشاورزان گندم‌کار دربارة کشاورزی پایدار در استان اردبیل است. این تحقیق از نوع توصیفی- همبستگی است که با استفاده از روش پیمایش انجام شده است. جامعة آماری مورد‌ِنظر را کلیة کشاورزان گندم‌کار استان اردبیل به تعداد 17500 نفر تشکیل دادند که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند‌مرحله‌ای، تعداد 412 نفر به‌عنوان نمونة آماری تعیین شد. روایی صوری پرسشنامه با کسب نظرات صاحب‌نظران در دانشگاه و کارشناسان اجرایی مربوط‌ به‌دست آمد. آزمون مقدماتی نیز برای به‌دست آوردن پایایی ابزار پژوهش انجام گرفت و ضرایب آلفای کرونباخ (α) برای بخش‌های مختلف پرسشنامه بین 71/0 الی 82/0 محاسبه شد. نتایج حاصل از آزمون همبستگی اسپیرمن نشان داد که به جز متغیّرهای مقدار علف‌کش، مقدار آفت‌کش، تعداد افراد تحت تکفل، سن و سطح کلّ اراضی زیر‌ِکشت، بین تمامی متغیّرهای تحقیق با دانش کشاورزان گندم‌کار دربارة کشاورزی پایدار‌، رابطة معنی‌داری وجود دارد. نتایج حاصل از تحلیل رگرسیون چند‌متغیّره نشان داد که متغیّرهای (میزان استفاده از مجرا‌های ارتباطی، میزان عملکرد، سابقة فعالیت کشاورزی، سواد، سطح مشارکت و فاصله تا نزدیک‌ترین مرکز خدمات)؛ 63 درصد از تغییرات در متغیّر وابسته را تبیین می‌کنند. در پایان نیز راهکارهایی برای بهبود دانش کشاورزان و افزایش به‌کارگیری فعالیت‌های پایداری ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Review the environmental, economical and social factors on the knowledge of wheat farmers regarding the sustainable agriculture in Ardebil Province

نویسندگان [English]

  • Dr. Vakil Heidari Sareban 1
  • Ali Majnooni totakhaneh 2

چکیده [English]

The sustainable agriculture is a system that in addition to the proper management and use of resources for supplying the feeding requirements of the human, increasing the quality of environment and storages of natural resources. The purpose of the present study is to investigate the influence of environmental, economical and social factors on the knowledge of wheat farmers regarding the agricultural sustainable development in Ardebil province . The research method is of descriptive-co relational type which is made by surveying method. The target population  of this study was the entire  wheat farmers in Ardabil County and about 17500 people, in which by using stratified random sampling technique, 194 participants were selected as the statistical sample. The content and validity of the questionnaire was obtained through getting the views of faculty members of the university and executive professionals. The preliminary test was also made for achieving the sustainability of the research tools. The reliability analysis was conducted and Cronbach’s alpha values for the various sections of the questionnaire  were estimated to be between 0.71 and 0.82.The results of Spearman test showed  except of Herbicide  and amount of pesticide, number of dependant people, age and total area of under cultivation,  there exist a statistically significant positive relationship between environmental, economical and social factors with agricultural sustainable development. In addition, the results of the multivariate regression revealed that  the variables of the value of using connecting channels, function , experience of agriculture activities, literacy, partnership level and distance up to the nearest service centers  will define 63 percent of the changes in the dependant variable of technical  knowledge  in agricultural sustainable development. At the end, some instruction and guidelines have been presented for optimization of the farmers' knowledge and increase of using sustainable activities.

کلیدواژه‌ها [English]

  • sustainable development
  • Sustainable Agriculture
  • Agriculture Development
  • Organic Agriculture
  • rural development
  • Ardabil County

اسدی، علی؛ ورمزیاری، حجت (1388). ارزیابی پایداری نظام‌های کشاورزی. ماهنامة راهبرد یاس، صاحب امتیاز، مهندس سید مرتضی نبوی، شمارة 21، صص 290-‌261.

آجودانی، زهرا؛ مهدی‌زاده، حسین (1388). زمینه‌یابی امکان توسعه و ترویج کشاورزی ارگانیک در استان کرمانشاه از دید کارشناسان کشاورزی. مجلة علوم ترویج و آموزش کشاورزی، صاحب امتیاز، انجمن علوم ترویج و آموزش کشاورزی - دانشگاه شیراز ، دورة 2، شمارة 4، صص 75-63.حیدری‌ساربان، وکیل (1392). عوامل مؤثر در میزان نگرش گندم‌کاران استان اردبیل به مدیریت خاک زراعی. پژوهش‌های ترویج و آموزش کشاورزی، صاحب امتیاز، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، سال پنجم، شمارة 3، صص 90-80.

جنت، سمیه، چیذری، محمد و سلیمان عباسی (1387)، بررسی دانش فنی گاوداران پیرامون بهبود کیفیت شیر: مطالعه موردی شهرستان گلپایگان، جلد 4، شماره1، فصلنامه علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران صص 60- 49.

دریایی، نجمه؛ رضایی‌مقدم، کوروش؛ سلمان‌زاده، سیروس (1389). عوامل مؤثر بر دانش کشاورزی پایدار (مطالعة موردی: شالیکاران استان مازندران). فصلنامة روستا و توسعه، صاحب امتیاز، موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی وزارت جهاد کشاورزی ، سال 14، شمارة 2، صص 201-185.

سلمان زاده، سیروس (1375)، کشاورزی پایدار و برخی از مسائل مربوط به پایدارسازی کشاورزی ایران، مجموعه مقالات اولین کنفرانس اقتصاد کشاورزی ایران، دانشگاه سیستان و بلوچستان، انجمن­اقتصاد­کشاورزی­ایران،­سازمان­عمران­سیستان.

سلیمانی، سمیه (1387). عوامل مؤثر بر پذیرش کشاورزی پایدار توسط گندم‌کاران تحت پوشش طرح محوری گندم (منطقة مرودشت). مجلة علوم ترویج و علوم کشاورزی، صاحب امتیاز، انجمن علوم ترویج و آموزش کشاورزی - دانشگاه شیراز ، دورة 5، شمارة 3، صص 65- 84.

شاه‌ولی، منصور؛ مشفق، ژیلا (1384). بررسی نقش کاریکاتور در تغییر نگرش کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی شیراز نسبت به کشاورزی پایدار. مجلة علوم فنون کشاورزی و منابع طبیعی، صاحب امتیاز، دانشگاه صنعتی اصفهان، جلد 9، شمارة اول، صص40- 25.

شعبان‌علی‌فمی، حسین؛ قاسمی، جواد؛ محمد‌زاده‌نصرآبادی، مهناز (1387). نظام‌های کشاورزی پایدار، مروری بر رویکردهای غالب. تهران: انتشارات مؤسسة فرهنگی منادی تربیت، چاپ اول.

صدیقی، حسین؛ روستا، کوروش (1382). بررسی عوامل تأثیر‌گذار بر دانش کشاورزی پایدار ذرت‌کار (نمونه استان فارس). مجلة علوم کشاورزی ایران، صاحب امتیاز، دانشگاه تهران، دانشکده کشاورزی، دورة 34، شمارة 4، صص 924-913.

عربیون، ابوالقاسم؛ کلانتری، خلیل؛ اسدی، علی؛ شعبانعلی‌فمی، حسین (1388) سنجش سطح پایداری نظام کشت گندم در استان فارس و تعیین عوامل مؤثر بر آن. فصلنامة علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، صاحب امتیاز، انجمن علوم ترویج و آموزش­کشاورزی- دانشگاه­شیراز،­دورة 5، شمارة 2، صص 28-17.

علی‌بیگی، امیر‌حسین‌ (1384) تحلیلی بر دانش و نگرش کارشناسان ترویج نسبت به کشاورزی پایدار. مجلة علوم کشاورزی ایران،  صاحب امتیاز، دانشگاه تهران، دانشکده کشاورزی دورة 10، شمارة 3، صص 38-‌1.

عنایتی راد، ماندانا، آجیلی، عبدالعظیم، رضایی مقدم، کوروش و مسعود بیژنی (1388)، عوامل موثر بر دانش کشاورزان ذرت کار در زمینه کشاورزی پایدار در منطقه شمال غرب خوزستان، فصلنامه علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 5، شماره 2، صص 68- 59.

کرمی، عزت الله. (1374). ترویج کشاورزی، مسئلة توسعة پایدار در ایران. ماهنامة جهاد، صاحب امتیاز، معاونت ترویج و نظام بهره‌برداری­وزارت­جهاد­کشاورزی، دورة 5، شمارة 11،­صص 6-3.

مقصودی، طهماسب؛ داودی، هانیه (1386). بررسی میزان پایداری کشت سیب‌زمینی و تحلیل عوامل مؤثر بر آن (شهرستان شوشتر). مجلة علوم ترویج و آموزش کشاورزی، صاحب امتیاز، انجمن علوم ترویج و آموزش کشاورزی - دانشگاه شیراز، دورة 2، شمارة 1، صص 101-89.

میرگوهر، مجید، موحد محمدی، سید حمید (1387)، بررسی و اولویت بندی نیازهای آموزشی و ترویجی کشاورزان با استفاده از رویکرد سنجش اختلافی سطح دانش فنی و میزان کاربرد آن)مطالعه موردی گندم کاران استانهای تهران و اصفهان)، علوم ترویج و­آموزش­کشاورزی ایران، جلد­4، شماره­1، صص­72- 61.

 

Bawden, T. (2006). learning approaches to sustainable agriculture and rural development: reflections from Hawkesbury.

Bunch, R؛ Lopez, G. (2005). more productivity with fewer external inputs   of Center Production, 11 (3), 220-245.

Dsilva, J.L؛ Shaffril, m‌H. J; Samah, B.A (2010). Acceptance and sustainability of contract farming among youth in Malaysia, American journal of Agricultural and Biological Sciencesm 5(3), 312- 350.   

Duffy, M. D. (2009). external costs of agricultural production in the US. international Journal of Sustainable Agriculture. 2(5), 2-25.

Ellis, F. (2006). Rural livelihoods and diversity in developing countries. Oxford University Press, Oxford.

Fibel, G. (2003). Organic farming enhances soil fertility and biodiversity, Results from at 21 Year Field Trail.

Karl, M. )2007(. Higher Agricultural Education and Opportunity in Rural Development for Women, The Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO), Rome, Italy, pp. 7-11.

Kesly, P (2007), The new   normal? A tighter global agricultural supply and demand relation and its implications for food security. Am. Journal of Agricultural economy. 9(5),        303-309.

McNeely, J.A. (2006). Eco agriculture, Islands Press, Washington DC.

Reganold, J. (2010). Organic agriculture as a form of sustainable agriculture. In Encyclopedia of plant and Crop Science Marcel Decker, New York.

Rivera, W.M. (2006). Developing agricultural extension system nationwide, Journal of extension system, pp: 25- 51.

Rolling, N. (2001). facilitating sustainable agriculture, Cambridge University Press, Cambridge.

Ruttan, V. (2004). the transition to agricultural sustainability, National Academic Science, 9 (6), 5961-5972.

Walaga, C. (2005). Organic Agriculture in Kenya and Uganda, Study visit Report, CTA, ORPEDE and SACDEP Kenya.