نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری شهرسازی اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز

2 دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز

چکیده

پیاده‌محوری از‌جمله عواملی است که می‌تواند در تجدید حیات مدنی فضاهای شهری مؤثر باشد و از طریق افزایش زمینة حضور شهروندان در مکان‌های جمعی، تعاملات و همبستگی اجتماعی را بیشتر ‌کند. در این راستا، ارتقای عوامل کیفی و کمّی پیاده‌مداری مکان‌های شهری، زمانی می‌تواند تحقق یابد که اولویت‌سنجی مسائل موجود، مبتنی بر نظریات شهروندان و استفاده‌کنندگان از این فضاها باشد. ازآنجا که نظرات و آرای مختلفی در سطح شهر و پیرامون مسائل موجود شهری و اولویت‌های آن وجود دارد و اتخاذ تصمیمات نیز باید همگرا و درجهتِ پوشش همه‌جانبة اولویت‌ها باشد؛ بنابراین، هدف این پژوهش ارتقای کیفی پیاده‌راه‌ها و بررسی تطبیقی دیدگاه‌های متخصصان و شهروندان از میزان اهمیت شاخص‌های مؤثر در پیاده‌مداری فضاهای شهری با استفاده از روش فرایند تحلیل شبکة (ANP) می‌باشد. در این روش، معیارها و مؤلفه‌های ارزیابی در 5 مؤلفه و 26 شاخص بااستفاده از نرم‌افزار Decisions Super تولید شد و نتایج بررسی‌های میدانی در نرم‌افزار مذکور مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. خروجی‌های مدل به شیوه‌های مختلف متنی و نمودارهای متنوع و قابل تأمل برای معیارها و شاخص‌ها قابل ارائه است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد، پنج عاملِ « فیزیکی بصری»، «جابجایی و دسترسی»، «عوامل اجتماعی و فرهنگی»، «عوامل زیست‌محیطی» و «عوامل کارکردی» بیشترین نقش را در تبیین قابلیت پیاده‌مداری فضاهای شهری ایفا می‌کنند. مقایسة امتیاز نهایی پیاده‌مداری پیاده‌راه‌های مورد مطالعه نشان داد که از دیدگاه شهروندان و متخصصان، پیاده‌راه تربیت دارای شرایط بهتری نسبت به پیاده‌راه شهریار ولیعصر و مقصودیه می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Comparative study of walkable spaces from the view of space users and experts by using analytic network process (case study: Tabriz)

نویسندگان [English]

  • Dr. Salman vahdat 1
  • Dr. Mohammadtaghi Pirbabaei 2

چکیده [English]

Walk ability is among the factors  that can be effective in the revitalization of urban areas and through increased civic participation of citizens in the field of public places, increases the  interactions and social correlations. In this direction, improvement of the quality and quantity factors of  urban walkable  spaces  can be realized when the priority of the current issues is based on the views of the citizens and users of these spaces. Since there exists various comments and views in the city and about the  existing  urban issues and its priorities,  making decisions shall also be convergence and  along with covering all aspects of  priorities. The purpose of this research is to improve the quality of walkways and comparative study of experts and citizens about the importance of effective indicators in urban walk able areas by using analytic network process (ANP).In this method, the components of the evaluation criteria  were produced in 5 components and 26 indicators by using Super Decision software and the results of field surveys were analyzed in this software. The outputs of the model are available in different text methods and  various charts for criteria and indicators. The findings of the study indicate five factors "physical and visual", "movement and access", "Social and cultural factors," "environmental factors", "functional elements" have the most significant role in defining  the walkablility of urban spaces. Comparing the final scores of  walkability of  the studied walkways showed that  from the view point of citizens and professions, Tarbiyat walkway as a better condition comparing with Shahriya, Maghsoodiyeh and Valiasr walkways.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Comparative study
  • space users
  • urban planning
  • urban space
  • ANP

انجمن شهرسازی آمریکا (‌1387). مکان‌ها و مکان‌سازی، استانداردهای برنامه‌ریزی و طراحی شهری. ترجمة گیتی اعتماد، مصطفی بهزادفر، ساسان صالحی میلانی. نشر جامعة مهندسان مشاور ایران.

سلطانی، علی؛ پیروزی، رضا (1390). پیمایش قابلیت پیاده‌مداری محورهای فرهنگی تاریخی، مطالعة موردی‌: محور حافظ (شیراز). هنر و معماری بومی، شمارة 3، صص77-65.

شوای، فرانسواز (1379). شهرسازی- تخیلات و واقعیات. ترجمه سید‌محسن حبیبی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

صالح نیا، نیره(1389). ارائه شاخص رضایت شهروندان با استفاده از شکاف انتظارات و ادراکات و اندازه گیری نآ«آن(با توجه به اهمیت رنگ در منظر شهری). همایش ملی منظر شهری

عباس‌زاده، شهاب؛ تمری، سودا (1391). بررسی و تحلیل مؤلفه‌های تأثیرگذار بر بهبود کیفیات فضایی پیاده‌راه‌ها به‌منظور افزایش سطح تعاملات اجتماعی (مطالعة موردی: محورهای تربیت و ولیعصر تبریز). مطالعات شهری، شمارة 4، صص 6-5.

قربانی، رسول؛ جام‌کسری، محمد (1389). جنبش پیاده‌گستری، رویکردی نو در احیای مراکز شهری (مطالعة موردی: پیاده‌راه تربیت تبریز). مطالعات وپژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، شمارۀ 19، صص 72-55.

کاشانی‌جو، خشایار (1389). پیاده‌راه‌ها، از مبانی طراحی تا ویژگی‌های کارکردی. تهران: نشر آذرخش.

کاشانی‌جو، خشایار ‌(1390). پیاده‌راه‌ها، از مبانی طراحی تا ویژگی‌های کارکردی. تهران: انتشارات آذرخش.

کالن، گوردن (1377). گزیدة منظر شهری. ترجمه منوچهر طبیبیان. تهران.نشر دانشگاه تهران، موسسه انتشارات و چاپ (مهر،1395).

کیانی،اکبر؛ سالاری‌سردری، فرض‌علی (1390). بررسی و ارزیابی اولویت‌های منظر فضاهای عمومی شهر عسلویه با استفاده از روش ANP. باغ نظر، شمارة 18‌، صص38-25.

محمدی‌نیا، فاطمه؛ فرید، سمیرا (1389). امکان‌سنجی و ارزیابی اثرات احداث پیاده‌راه‌های تجاری‌– خدماتی درجهتِ نیل به اهداف توسعة پایدار شهری (نمونة موردی: حوزة میانی غربی شهر مشهد). همایش توسعة پایدار شهری، تهران. 2 و 3 آذر ماه 1389­– دانشگاه تهران، نخست­همایش­توسعه­شهری پایدار.

مرکز آمار ایران، 1390.

معینی، سید‌محمد‌مهدی (1385). افزایش قابلیت پیاده‌مداری، گامی به‌سوی شهرسازی انسانی‌تر. هنرهای زیبا، شمارة 27، صص 14.

موسوی، میر‌سعید زاهدیان، المیرا (1392). عوامل مؤثر در تعاملات اجتماعی زنان در فضاهای شهری (نمونة موردی: پیاده‌گذر شهریار ،کوی ولی‌عصر (ع) شهر تبریز). نشریة زن و مطالعات خانواده، 6 (21)، صص 166-145.

یدی‌همدانی، سید‌مهدی؛ کاکاوند، الهام؛ آهنی، سمیه (1391). سنجش کیفیت پیاده‌راه‌های شهری در جهتِ‌نیل به حمل‌و‌نقل انسان‌محور. یازدهمین کنفرانس بین‌المللی مهندسی حمل‌و‌‌نقل و ترافیک.

 

Burton et al. (2005) "The relative contributions of psychological, social, and environmental variables to explain participation in walking, moderate and vigorous intensity leisure-time physical activity". Phys Act Health Journal; 2:181–96.

Cratan, F. )2008(. Side Walk in Urban Planning. London.

De Bourdeaudhuij et al. (2005) "Environmental and psychosocial correlates ofphysical activity in Portuguese and Belgianadults". Public Health Nut; 8:886–95.

Forsyth, A; Crewe, K. (2009). New Visions for Suburbia: Ressessing Aesthetics and Place – making in Modernism, Imageability and New Urbanism. Journal of Urban Design.420-430.

 Frank, e,a (2006). Many Pathways from Land Use to Health. Journal of the American Planning Association,7.

Hoehner et al. (2005). "Perceived and objective environmental measures and physical activity among urban adults". Am J Prev Med. 28:105–16.

Hooker et al. (2005). Perceptions of environmental supports for physical activity in African American and white adults in a rural county in South Carolina. In: Preventing Chronic Disease.

Jacobs, J.(1992). The Death and Life of Great American Cities, Vintage, UK.

Krier, R.(1979). Urban Space, Academy Edition ,London.

 Kumar, R, (2009). Walkability of Neighorhoods: A Critical Analysis of Zoning Codes. Master of Community Planning, University of Cincinnati.

Monteiro Fernanda B, Campos Vânia BG (2012). A proposal of indicators for evaluation of the urban space for pedestrians and cyclists in access to mass transit station, 15th Edition of The Euro Working Group, Paris.

Neville Owen; Ester,C and Eva; L. (2010). Neighborhood Walkability and the Walking Behavior of Australian Adults. American journal of Preventive Medicine,NO 5, pp, 387–395

Nosal, Bob. (2009). Creating Walkableand Transit-Supportive Communities in Halton. Region Health Department of Halton University.

Porta S. (1999). The Community and Public Spaces: Ecological Thinking, Mobility and Social Life in the Open Spaces of the City of the Future, «Futures, The Journal of Forecasting, Planning and Policy», 31 4.

 Ramirez,A,(2006). Indicators of Activity – Friendly Communities: An Evidence-Based Consensus Process.Journal of Preventive Medicine, American. 14-22.

Spence et al. (2006). Perceived neighbourhood correlates of walking among participants visiting the Canada on the Move website".Journal of Public Health.97: 36–40.