نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه تهران

3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی

چکیده

روند روزافزون دورریز پسماندهای  روستایی کشور، نیاز مبرم به توجه بیشتر به مدیریت پسماندهای  روستایی و نقش آن در حفظ محیط زیست را توجیه می‌کند. گردآوری پسماند روستایی به‌دلیل تعدد روستاها و مقدار اندک پسماند روستایی نیازمند به برنامه‌ریزی فضایی است تا با بهره‌گیری اقتصادی و مشترک از تجهیزات، حوزة وسیع‌تری را تحت پوشش قرار داد. هدف اصلی مطالعة حاضر نیز بررسی ارزیابی پتانسیل و مکان‌یابی سامانة مدیریت پسماند روستایی شهرستان شیروان و چرداول می‌باشد. روش تحقیق مطالعة حاضر ترکیبی پیمایشی، توسعه‌ای و دلفی است که رویکرد غالب آن پیمایشی است. جامعة آماری مطالعة حاضر، کلیة روستاهای دارای سکنة دائمی، 198 روستا، بودند. به‌منظور بررسی جامعه، همة روستاها مورد بررسی قرار گرفتند و اطلاعات مورد نیاز، از دهیاران (55 دهیار) و افراد مطلع (در روستاهای فاقد دهیاری) (143 نفر) و اعضای ‌شورای اسلامی روستایی (55 عضو شورای اسلامی روستایی) از‌طریق پرسشنامه گردآوری شد. همچنین، به‌منظور تعیین استانداردهای مناسب گردآوری پسماند روستایی، اطلاعات مورد نیاز از 65 نفر مدیران عامل تعاونی‌های دهیاری‌ها و کارشناسان سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور و نیز استانداری ایلام دریافت شد. برای ارزیابیسناریوهای پوشش خدمات مدیریت پسماند روستایی، از تحلیل شبکه در نرم‌افزار Arc gis استفاده شد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد، فقط در 52/1 درصد از روستاهای مورد مطالعه، زبالة تولیدشده جمع‌آوری و دفن می‌شود، 62/11 درصد جمع‌آوری، دفن و در خارج از روستا تلنبار می‌شود و 87/86 درصد از زباله‌ها جمع‌آوری نمی‌شود. همچنین، بیشترین رضایتمندی روستاییان از دورة زمانی یک روز در میان و هفتگی است. براساس نظر کارشناسان، بهترین شعاع خدمات‌رسانی اشتراکی مدیریت پسماند، شعاع 15 و 20 کیلومتر (69 درصد) می‌باشد. به‌منظور پوشش خدمات روستایی با توجه به تجهیزات موجود، در‌مجموع سه سناریو مورد ارزیابی قرار گرفت. ارزیابی سناریوها نشان می‌دهد، در‌صورت سازماندهی مناسب تجهیزات، امکان خدمات‌رسانی کامل به روستاهای شهرستان فراهم است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Evaluation and Locating the Rural Waste Management System Using Network Analysis (Case study: Shirvan and Chardavol County)

نویسندگان [English]

  • Dr.Ali Reza Darban astane 1
  • Bahram Hajari 2
  • Nader Molaei 3

چکیده [English]

The increasing trend of rural waste in the country justifies the greater attention to rural waste management and its role in environmental protection. Rural waste collection due to plenty of villages and a small amount of rural waste requires spatial planning to cover a wider field by utilizing the economic and common use of equipment. The main objective of the present study is to evaluate the potential and location of the waste management system in rural areas of Shirvan and Chardavol. The research method of this study is a survey, developmental and Delphi combination, which its dominant approach is surveying.Statistical population of the present study were all villages with permanent residents, 198 villages. In order to study the community, all villages were surveyed and the required information was collected from tenants (55 Dehyaries) and informants (in 143 villages without a Dehyary) and members of the rural council (55 members of rural council) through a questionnaire.Also, in order to determine the appropriate standards for collecting rural waste, the required information was obtained from 65 managers of cooperative organizations and experts of the municipal organization of the country as well as Ilam governorate. To evaluate the coverage scenarios of rural waste management services, network analysis was used in Arc GIS software. According to the results of the study, only in 1. 52% of the under study villages, the produced waste material are collected and buried, 11.62%  are collected, buried andde potted  outside of the village, and 86.87% of the waste was not collected. Also, the most satisfaction of the villagers is between the time period of every other day and weekly. According to experts, the best service radius for shared waste management is the radius of 15 and 20 km (69%). In order to cover rural services, considering the available equipment, three scenarios were evaluated in total. The assessment of scenarios shows that if the equipment is properly organized, it will be possible to provide full service to the villages of the city.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Waste Management
  • Rural
  • Network Analysis
  • Shirvan Chardavol
  • Ilam

اکبرزاده، عباس؛ طلا، حسین؛ منشوری، محمد؛ بشیری، سعید. (1388). «بررسی وضعیت مدیریت پسماندهای  روستایی در روستاهای شهرستان تهران». دوازدهمین همایش ملی بهداشت محیط ایران، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران.

اله‌آبادی، احمد؛ ساقی، محمد‌حسین. (1390). مکان‌یابی و طراحی محل دفن زباله‌های روستایی بخش روداب سبزوار. مجلة دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، دورة 3، شمارة 1، صص 34-29.

امیرسلیمانی، حنا؛ توکلی، بابک. (1389). «بررسی روش‌های دفع پسماندهای ویژه در استان گیلان». مجموعه مقالات اولین همایش ملی تحقیقات منابع طبیعی ایران، دانشگاه کردستان.

برج چوپانو، گلوس؛ تیسن، هیلاری؛ ویجیل، ساموئل. (1371). ترجمه محمد علی عبدی، منیره مجلسی،مدیریت مواد زائد جامد، اصول مهندسی و مباحث مدیریتی، سازمان بازیافت و تبدیل مواد شهری: تهران.

دربان آستانه، علیرضا. (1390). سند توسعة روستایی استان ایلام. ایلام: سازمان جهاد کشاورزی استان.

دربان آستانه، علیرضا. (1391). اصول و مبانی بهداشت روستایی. تهران: مؤسسه فرهنگی، اطلاع‌رسانی و مطبوعاتی سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور.

سعیدنیا، احمد. (1382). کتاب سبز شهرداری. جلد 7 (مواد زائد جامد شهری). تهران: انتشارات سازمان شهرداری‌های کشور. چاپ دوم.

سعیدنیا، احمد. (1387). کتاب سبز شهرداری مواد زائد جامد شهری. تهران: مرکز مطالعات برنامه‌ریزی شهری، انتشارات سازمان شهرداری‌های کشور.

عبدلی، محمد‌علی. (1386). طراحی سیستم مدیریت پسماندهای جامد روستایی منطقة ساحلی جنوبی (‌استان هرمزگان و بوشهر). طرح کاربردی دانشگاه: تهران.

عمرانی، قاسم‌علی. (1389). مواد زائد جامد. تهران: سازمان چاپ و انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.

فرجی سبک‌بار، حسنعلی؛ سلمانی، محمد؛ فریدونی، فاطمه؛ کریم‌زاده، حسین؛ رحیمی، حسن. (1389). مکان‌یابی محل دفن بهداشتی زبالة روستایی با استفاده از مدل فرایند شبکه‌ای تحلیل (ANP) مطالعة موردی: نواحی روستایی شهرستان قوچان. برنامه‌ریزی و آمایش فضا، دانشگاه تربیت مدرس، دورة 14، شمارة 1 (پیاپی 65)، صص 149-127 .

مدیریت پسماندهای روستایی. (1391). معاونت پژوهشی پژوهشکده مدیریت شهری و روستایی. قم: انتشارات استاد مطهری.

مرکز مطالعات و خدمات تخصصی شهری و روستایی. (1391). محیط زیست روستا (مدیریت مواد زائد، فضای سبز روستا و ...). تهران: پژوهشکدة علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی، انتشارات سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور، بنیاد خواجه نصیر طوسی.

هادیانی، زهره؛ کاظمی‌زاد، شمس‌اله. (1389). مکان‌یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی با استفاده از روش تحلیل شبکه و مدل AHP در محیط GIS (مطالعة موردی: شهر قم). جغرافیا و توسعه، دانشگاه سیستان و بلوچستان، شمارة 8 (پیاپی 17)، صص 112-99.

همایونی، مجید. (1388). تعاونی دهیاران گامی به‌سوی توسعة پایدار در روستا. ساری: انتشارات شلفین.

 

Burtone, C. (1991). "Annotated Outline of a Report on Strategic Options For Managing The Urban Environment", Washington DC, World Bank.

HICPAC (Centers for Disease Control and Prevention. Healthcare Infection Control Practices Advisory Committee). (2001); Draft Guideline for Environmental Infection Control in Healthcare Facilities.

Hobanoglous, G; Theisen, H; Vigil, S. (1993). integrated solid waste management. New York: McGraw-Hill, 130

Johnston, Jim. (1999). The Cost Effectiveness of Fire Station Siting and the Impact on emergency response. An applied research project submitted to the National Fire Academy as part of the Executive Fire Officer Program.

 Khadivi, M.R; Fatemi Ghomi, S.M.T. (2012). Solid waste facilities location using of analytical network process and data envelopment analysis approaches, Journal of waste Management, vol 32, pp: 1258–1265.

Põldnurk, J. (2015). Optimisation of the economic, environmental and administrative efficiency of the municipal waste management model in rural areas, Resources, Conservation and Recycling, Vol. 97, pp: 55–65.

Russell,c,s. ( 2008). Economic Incentives in Managemant of Hazardous Wastes, Law Journal Library, 13:257-264

Shrholy, Mufed, Kafeel, Ahmad, R.c, Vaishya, R. D,Gupta. (2007). Municiple solid waste characterstics and management in Allahabad, India), Waste management, pages 490-496.

Son, L. H. (2014). Optimizing Municipal Solid Waste collection using Chaotic Particle Swarm Optimization in GIS based environments: A case study at Danang city, Vietnam, Expert Systems with Applications, , Vol,41, Issue 18, pp: 8062–8074.

Upchurch, Chris. Kuby, Michael. Zoldak, Michael. Barranda, Anthony.(2004) Using GIS to generate mutually exclusive service areas linking travel on and off a network. Journal of Socio-Economic Planning Sciences. Vol 46, Issue 2, Pages 173–182.