نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناس ارشد شهرسازی، مربی دانشگاه صنعتی سیرجان، دانشکده مهندسی عمران

چکیده

نهادینه‌سازی مشارکت و حضور مردم در فرایند مدیریت شهرها، رمز اصلی موفقیت طرح‌های توسعة شهری و از عوامل کلیدی ارزیابی عملکرد نظام مدیریتی شهری است که می‌تواند منجر‌به توسعة پایدار شهری شود؛ به همین دلیل‌ امروزه در سطح جهانی، رویکرد «مشارکت محوری» در برنامه‌های شهری تقویت شده است. در این رویکرد مقتضیات هر جامعه بسیار مهم بوده که سیاست‌گذاری‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و طراحی الگوها باید متناسب با آن صورت گیرد. به‌عبارتی، برای پیاده‌کردن برنامه‌ریزی مشارکتی نقطة آغازین، سنجش و اندازه‌گیری میزان تمایل به مشارکت در محله‌های مختلف شهری است تا فرایند برنامه‌ریزی شهری متناسب با تفاوت‌های موجود، نظام داده شده و عملیاتی شود؛ از‌این‌رو، هدف اصلی این نوشتار‌ واکاوی و شناخت تمایل به مشارکت در محله‌های مختلف شهری است. پژوهش با استفاده از روش تحقیق پیمایشی و کمّی، در چارچوب مدل تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) و تحلیل همبستگی سعی کرده است ابتدا تأثیر ویژگی‌های شخصی و خانوار بر روی میزان مشارکت‌پذیری را بررسی کند و سپس به مقایسة تطبیقی تمایل به مشارکت شهروندان در بافت‌های قدیم و جدید شهر کرمان بپردازد. در‌نهایت به این نتیجه می‌رسد که در بین ویژگی‌های شخصی، جنسیت، میزان علاقه به محله و عضویت در نهادها با میزان تمایل به مشارکت ارتباط وجود دارد. از بین سطوح مختلف مشارکت، بالاترین میزانِ تمایل به مشارکت مربوط‌به مشارکت سیاسی و پایین‌ترین سطح مربوط‌به مشارکت مالی است. در آخر اینکه، میزان تمایل به مشارکت در بین ساکنان بافت جدید (محلة مطهری) بیش‌تر‌ از ساکنان بافت قدیم (محلة مسجد ملک) است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Review and Comparative Study of the Inclination to Participate among Old and New Urban Textile Residents Using AHP Model (Case Study: Old and New Neighborhoods of Kerman)

نویسنده [English]

  • sedighe meymandi parizi

چکیده [English]

The institutionalization of participation and presence of people in the process of city management is the main key to the success of urban development projects and is a key factor in assessing the performance of the urban management system that can lead to sustainable urban development; therefore, today, globally, the "participatory approach" in urban programs has been Reinforced. In this approach,the requirements of each community are very important so that making policies, planninga and designing patterns must be done according to it. In other words, in order to implement participatory planning, the starting point is to measure the willingness to participate in different urban neighborhoods, so that the urban planning process is proportionate to the existing, systemic and operational differences; hence, the main purpose of this paper is to identify and recognize the willingness to participate in Different urban neighborhoods. This study, through surveying and quantitative method, through the Analytic Hierarchy Analytic Model (AHP) and correlation analysishas tried to first examine the impact of personal and household characteristics on the degree of participation, and then to do a comparative comparison of the willingness of citizens to participate in the old textures and New city of Kerman. Finally, it is concluded there is a significant relationship between personal characteristics, gender and level of interest to neighborhood and membership in organizations with the desire to participate. Amongthe differendt levels of participation, the highest degree of participation is related to political participation and the lowest one is related to financial participation. Finally, the willingness to participate among the residents of the new texture (Motahari district) is more than the inhabitants of the old texture (mosque of Malek district).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Participation
  • AHP Model
  • Old Urban Texture
  • New Urban Texture

ابراهیم‌زاده، عیسی؛ فاطمی‌نژاد، خدیجه. (1393). تحلیلی بر مشارکت شهروندی و مدیریت شهری در شهرهای کوچک (مطالعة موردی: شهر کوچک یونسی). مجلة پژوهش و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه آزاد اسلامی مرودشت، سال پنجم، شمارة 16، صص 38-19.

اقتصادی، نهال. (1392). مشارکت شهروندان، کلید توسعة پایدار اجتماعی در محله‌های شهری (‌مطالعة موردی: محلة باغشاه شهر شیراز). هویت شهر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران، سال هفتم، شمارة 16، صص 97-81.

باقری بنجار، عبدالرضا؛ رحیمی، ماریا. (1391). بررسی رابطة میزان احساس تعلق اجتماعی شهروندان با میزان مشارکت اجتماعی، سیاسی و فرهنگی آنان (‌مطالعة موردی: شهر تهران). فصلنامة مطالعات جامعه‌شناختی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان، سال دوم، شمارة 5، صص 29-18.

پور‌احمد،  احمد؛ حبیبی، لیلا؛ جعفری مهر‌آبادی، مریم. (1391). نظریات فارابی و کاربرد آن در باب مشارکت شهروندی. نشریة باغ نظر، پژوهشکده نظر، سال نهم‌، شمارة 21، صص 20-13.

حسین‌زاده، ع.ح علی حسین؛ ایدر، نبی الله؛ عباسی، الف الهام. (1391). بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت شهروندی در بین شهروندان شهر خرم‌آباد. ، فصلنامة مطالعات جامعه‌شناختی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان، سال دوم، شمارة دوم، صص 82-59.

حسینی، هادی؛ قدرتی، حسین؛ میره، محمد؛ زنگنه، یعقوب. (1392). پایداری شهری بر بنیان توسعة مشارکت شهروندی (‌مطالعة موردی: شهر سبزوار). نشریة جغرافیا و پایداری محیط، دانشگاه رازی کرمانشاه، شمارة 6، صص 66-41.

حکمت‌نیا، حسن؛ موسوی، نجف. (1381). تحلیل تاریخی از مشارکت شهروندان در ادارة امور شهرهای ایران، فصلنامة تحقیقات جغرافیایی، دانشگاه فردوسی مشهد، شمارة 80، صص 145-131.

خادم‌الحسینی، ال احمد؛ قدرجانی، راضیه؛ زاهدی یگانه،  امیر. (1390). ادارة مردمی شهر و مشارکت شهروندان در مدیریت شهری (‌مطالعة موردی: منطقة 5 شهرداری اصفهان)، فصلنامة آمایش محیط، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ملایر، شمارة 17، صص 169-153.

دویران، ال اسماعیل؛ توکلی‌نیا، جمیله؛ غلامی، سعید؛ دانش دوست، مهرداد. (1393). سنجش تطبیقی ظرفیت مشارکت‌پذیری ساکنان در بافت‌های جدید و قدیم شهری با استفاده از مدل AHP. نشریة جغرافیا و برنامه‌ریزی، دانشگاه تبریز، سال 18، شمارة 48، صص 148-123.

رجبی، آزیتا. (1390). شیوه‌های مشارکت شهروندی در فرایندهای توسعة شهری. فصلنامة آمایش محیط، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ملایر،  شمارة 12، صص 116-101.

رهنما، محمد. (1388). برنامه‌ریزی مناطق مرکزی شهرها. مشهد: انتشارات جهاد دانشگاهی.

زاهد زاهدانی، سعید؛ زهری بیدگلی، محسن. (1391). مدیریت شهری و تبیین مشارکت اجتماعی شهروندان در شهرداری. نشریة مطالعات جامعه‌شناختی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان،  سال دوم، شمارة 5، 120-83.

زیاری، کرامت اله؛ زندوی، مجددالدین؛ آقاجانی، محمد؛ مقدم، محمد. (1388). بررسی مشارکت شهروندی و نقش آن در مدیریت شهرهای کوچک (نمونة موردی: شهرهای گله‌دار، ورزنه و هیدج). نشریة جغرافیا و توسعة ناحیه‌ای، دانشگاه فردوسی مشهد، شمارة 13، صص 235-211.

زیاری، کرامت اله؛ نیک پی، وحید؛ حسینی، علی. (1392). سنجش میزان مشارکت شهروندان در مدیریت شهری براساس الگوی حکمرانی خوب شهری (مطالعة موردی: شهر یاسوج). نشریة مسکن و محیط روستا، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی،  شمارة 141، صص 86-69.

عبداله‌پور، جمال؛ مختار‌پور، حسن. (1392). مشارکت‌پذیری شهروندان تهرانی در حوزة وظایف شهرداری (مطالعة موردی: شهروندان منطقة 4 شهرداری تهران). نشریة مدیریت شهری، سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور، شمارة 31، صص 174-157.

عبدی دانش‌پور، زهره. (1387). نظریه‌های برنامه‌ریزی با تأکید بر برنامه‌ریزی شهری. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.

علوی‌تبار،علی. (1382). الگوی مشارکت شهروندان در ادارة امور شهرها. تهران: انتشارات سازمان شهرداری‌های کشور.

علیزاده اقدام،  محمد باقر؛ عباس‌زاده، محمد؛ کوهی، کمال؛ مختاری، داوود. (1392). نهادهای شهری و مشارکت شهروندان در ادارة امور شهری (مطالعة موردی: شهر اصفهان)، نشریة پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دانشگاه تهران، دورة 45، شمارة 2، صص 214-195.

علیزاده، کاوه؛ رضوی‌نژاد، محمد؛ رادفر، محسن. (1392). بررسی نقش و مشارکت مردم در ادارة امور شهری (نمونة موردی: منطقة 10 شهرداری شهر مشهد). فصلنامة مطالعات برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه مازندران، سال اول، شمارة اول، صص 87-61.

قدسی‌پور، حمید. (1391‌). مباحثی در تصمیم‌گیری چند‌معیاره. تهران: انتشارات دانشگاه امیر‌کبیر.

قدیری، لیلا. (1390). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر مشارکت اجتماعی دانشجویان (مطالعة موردی: دانشجویان دانشگاه شیراز). پایان‌نامة کارشناسی ارشد جامعه‌شناختی، دانشگاه شیراز.

کلیتون، ا الیس؛ اوکلی، پرت؛ پرات، بیزو. (1386). توانمند‌سازی مردم. ترجمة پیروز ایزدی. نشریة روستا و توسعه، شمارة 55، صص 26-18.

محسنی،  رضا. (1383). جنبه‌های اجتماعی مدیریت کلان‌شهرها با تأکید بر مشارکت شهروندان. فصلنامة مدیریت فردا، سال دوم، شمارة 7 و 8‌، صص 90-83.

مطالعات طرح تفضیلی کرمان. (1390). مشاور شهر و اندیشة مانا.

مهدی‌زاده، جواد. (1382). توسعة شهری. تهران: وزارت مسکن و شهرسازی.

موسایی، میثم؛ رضوی‌الهاشم، بهزاد. (1389). بررسی (SWOT) مشارکت شهروندان در امور شهری. فصلنامة رفاه اجتماعی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی،. سال یازدهم، شمارة 41، صص 152-123.

موسایی، میثم؛ شیانی، ملیحه. (1389). مشارکت در امور شهری و الزامات آن در شهر تهران. فصلنامة رفاه اجتماعی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، سال دهم، شمارة 38، صص 268-245.

وحیدا، فریدون؛ نیازی، محسن. (1383). تأملی در مورد رابطة بین ساختار خانواده و مشارکت اجتماعی در شهر کاشان، نامة علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، شمارة 23، صص 145-117.

هانیتگتون، ساروس. (1385). سازمان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی. ترجمة محسن ثلاثی. تهران: نشر علم.

 

Allik, James., Realo, Alako. (2008). Radius of Trust Social Capital in Relation to Familism and Institutional Collectiveism, Journal of Cross- Cultural Psychology, 4(39), 447-462.

Bannet, Feder. (2004). Development of social security. Bristol: The Policy Press.

Froster, Jameston. (1999). The deliberative practitioner. New york: The mitpressus.

Kastlunger, Barons; lozza, Edward; kirchler, Elvais; Schabmann. (2013). Powerful authorities and trusting citizens. Journal of Economic Psychology, (34), 36-45.

Lerner, Daglas. (1964). The passing of traditional Society. New York: The Macmillan com.

Luliana, Welfst. (2013). The Uropean Civil Law Cooperation. Social and Behavioral Sciences, (81), 291-295.

Sen, Arzava. (1999). Development as freedom. London: Oxford university Press.