نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکدۀ جغرافیا دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌‌‌‌‌‌ریزی روستایی- برنامه‌‌‌‌‌‌ریزی آمایش کیفیت محیطی مناطق روستایی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران

3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌‌‌‌‌‌ریزی روستایی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران

چکیده

یکی از پیامدهای منفی توسعۀ گردشگری، افزایش تعداد حوادث جاده‌‌‌‌‌‌ای در فصول جریانات گردشگری و تصادفات وسایل نقلیۀ جاده‌‌‌‌‌‌ای و درنتیجه مرگ‌‌‌‌‌‌و‌‌‌‌‌‌میر گردشگران است که دلایل اصلی آن را می‌‌‌‌‌‌توان نا‌‌‌‌‌‌مناسب بودن زیر‌‌‌‌‌‌ساخت‌‌‌‌‌‌ها، ضعف رعایت قوانین مربوط به راهنمایی و رانندگی، حجم بالای تردد خودرو و مسائل انسانی دانست. این امر سبب می‌‌‌‌‌‌شود که ایمنی جاده یک مسئلۀ مهم برای دست‌‌‌‌‌‌اندرکاران بخش گردشگری باشد. در این راستا، هدف این پژوهش تحلیل رابطۀ بین تصادفات جاده‌‌‌‌‌‌ای، برقراری امنیت و توسعۀ گردشگری به شکل مطلوب است. در این پژوهش منطقۀ مورد مطالعه جادۀ چالوس، به‌‌‌‌‌‌عنوان یکی از چهار مسیر ارتباطی تهران به شهرهای شمالی کشور است. جادۀ چالوس یک جادۀ کوهستانی و دارای جاذبه‌‌‌‌‌‌های طبیعی زیادی است که در فصول مختلف سال جاذب گردشگران بسیاری چه به‌‌‌‌‌‌صورت عبوری و روزانه و چه به‌‌‌‌‌‌صورت گردشگران ساکن (خانه‌‌‌‌‌‌های دوم) در روستاهای واقع‌‌‌‌‌‌در مسیر کرج- چالوس هستند. روش تحقیق به‌‌‌‌‌‌لحاظ هدف، کاربردی و بر‌‌‌‌‌‌اساس ماهیت، توصیفی- تحلیلی است. اطلاعات مورد‌‌‌‌‌‌نیاز با استفاده از دو روش میدانی و اسنادی انجام شده است. در روش اسنادی، پیشینۀ مرتبط با موضوع مورد بررسی قرار گرفت و بعد از استخراج شاخص‌‌‌‌‌‌ها و بومی‌‌‌‌‌‌سازی آن‌‌‌‌‌‌ها، پرسشنامۀ محقق‌‌‌‌‌‌ساخت به‌‌‌‌‌‌عنوان ابزار میدانی تهیه شد. اطلاعات جمع‌‌‌‌‌‌آوری‌‌‌‌‌‌شده با استفاده از نرم‌‌‌‌‌‌افزار SPSS مورد تحلیل واقع شد. یافته‌‌‌‌‌‌ها نشان می‌‌‌‌‌‌دهد که 7/58 درصد از جامعۀ نمونه، فصل تابستان را برای زمان سفر در‌‌‌‌‌‌نظر می‌‌‌‌‌‌گیرند و عوامل انسانی با میانگین کل 56/31 در مقایسه با عدد 30 مهم‌‌‌‌‌‌ترین علل وقوع تصافات جاده‌‌‌‌‌‌ای گردشگران در جادۀ چالوس است و در رتبه‌‌‌‌‌‌های بعدی عوامل طبیعی، فنی و مدیریتی قرار دارند. همچنین یافته‌‌‌‌‌‌ها بیانگر آن است که با استفاده از برنامه‌‌‌‌‌‌ریزی دقیق و مدیریت صحیح حوادث و همچنین ایجاد امنیت در جاده‌‌‌‌‌‌ها برای گردشگران، توسعۀ گردشگری نیز افزایش خواهد یافت.
 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Road Accident Analysis to Improve Safety of Tourist Roads (Case Study: Karaj Chalus Axis (

نویسندگان [English]

  • dr.mohammad salmani 1
  • zahra heydari 2
  • zeynab mohamadi 3

چکیده [English]

One of the negative consequences of tourism development is the increase in the number of road accidents in the seasons of tourism flows and traffic accidents resulting in tourist deaths, which can be attributed to poor infrastructure, poor compliance with the rules and guidelines. , the high volume of car traffic and human issues. This makes road safety an important issufor the tourism sector. The purpose of this study is to analyze the relationship between road accidents, safety and tourism development in a desirable way. In this study, Chalus Road is one of the four communication routes of Tehran to the northern cities of the country. Chalus Road is a mountainous road with many natural attractions, which attract many tourists, both in transit and daily as well as in the different seasons, to the second houses (in villages located on Karaj Chalous route). The research method from the view point of  purpose is applied and, by its nature is descriptive-analytical, the information required is accomplished using both field and documentary methods. In the documentary method, the related background was studied and after extraction of indices and localization, a researcher-made questionnaire as a field tool was prepared. The data were analyzed using SPSS software. Results show that 58.7% of the sample population considers summer to be a travel And human factors with a mean of 31.3 compared to 30 are the most important causes of tourists' traffic accidents on Chalus Road - natural, technical and managerial factors are at the next levels. The findings also indicate that tourism development will be enhanced by careful planning and proper incident management as well as road safety for tourists.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Road Accidents
  • Tourism Security
  • Tourism Development
  • Karaj Chalus Axis

  1. اکبریان‌‌‌‌‌‌رونیزی، سعیدرضا؛ بدری، سید علی. (1394). تحلیل درک ذی‌‌‌‌‌‌نفعان از آثار و پیامدهای توسعۀ‌‌‌‌‌‌ گردشگری در نواحی روستایی (نمونۀ موردی: منطقه لواسانات)، دورۀ 13، شمارۀ 38، صص 47-62.
  2. حاجی‌‌‌‌‌‌اسماعیلی، لیلا؛ کیان‌‌‌‌‌‌پور، مسعود. (1393). امنیت گردشگری و مشکلات آن از دیدگاه مدیران دفاتر خدمات جهانگردی در استان اصفهان، مجلۀ پژوهش‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، شمارۀ 8، صص 45-60
  3. حسینی، سید حسن؛ ستارزاده، داوود؛ آریانژاد، فاطمه. (1389). حضور مسافر در جاذبه‌‌‌‌‌‌های طبیعی و تبعات فرهنگی، اجتماعی و امنیتی گردشگران در سواحل مازندران، مجموعه مقالات برگزیده همایش ملی بررسی فرصت‌‌‌‌‌‌ها و چالش‌‌‌‌‌‌های اجتماعی- امنیتی در سواحل دریای خزر، فرماندهی انتظامی استان مازندران، دفتر تحقیقات کاربردی
  4. حسینی، حسین. (1386). مدیریت احساس امنیت در جامعه، فصلنامه امنیت،‌ سال ششم، ‌شماره 1، پیاپی 21
  5. خوش‌‌‌‌‌‌فر، غلامرضا؛ اسفندیان، آزیتا؛ رحمانی، مریم. (1392). بررسی احساس امنیت فردی و اجتماعی از دیدگاه گردشگران و عوامل مؤثر بر آن (مطالعۀ موردی: گردشگران منطقۀ گردشگری ناهار‌‌‌‌‌‌خوران و النگدره شهر گرگان)، مجله برنامه‌‌‌‌‌‌ریزی و توسعۀ گردشگری سال دوم، شمارۀ 6، صص 181- 202.
  6. خیرآبادی، غلامرضا؛ بوالهری، جعفر. (1391). نقش عوامل انسانی در تصادفات جاده‌‌‌‌‌‌ای، دو ماهنامه تحقیقات علوم رفتاری، شمارۀ 22، ص 69.
  7. دیوانداری، حسن. (١٣٨٦). نقش اصول سه گانه «مهندسی، آموزش و اعمال قانون» در کاهش تصادفات و مشکلات ترافیکی، فناوری حمل و نقل، شماره ١٠، صص ٤-٩.
  8. رحمانی فیروزجاه، علی؛ فرزانه، سیف‌‌‌‌‌‌اله؛ عباسی اسفجیر، علی‌‌‌‌‌‌اصغر؛ ذبیح‌‌‌‌‌‌پور، نبی‌‌‌‌‌‌اله. (1385). بررسی جامعه‌‌‌‌‌‌شناختی علل تصادفات جاده‌‌‌‌‌‌ای (مطالعۀ موردی: رانندگان عمومی جاده‌‌‌‌‌‌ای شهرستان بابل)، مجلۀ مطالعات اجتماعی ایران، شمارۀ 2، صص 182-198.
  9. رضایی، سکینه. (1383). امنیت جاده‌‌‌‌‌‌ها یعنی نداشتن تصادفات، فصلنامۀ بهورز، سال پانزدهم، شمارۀ 2، پیاپی 59.
  10. رمضانزاده لسبویی، مهدی؛ حیدری، زهرا؛ گلین‌‌‌‌‌‌شریفدینی، جواد. (1389). امنیت و توسعۀ فعالیت‌‌‌‌‌‌های گردشگری در شهرهای ساحلی (مطالعۀ موردی: سواحل شهر رامسر)، مجموعه چکیده مقاله‌‌‌‌‌‌های همایش ملی امنیت در شهرهای ساحلی، هرمزگان.
  11. سازمان بهداشت جهانی. (١٣٨٥). گزارش جهانی در‌‌‌‌‌‌خصوص پیشگیری از صدمات ناشی از تصادفات جاده‌‌‌‌‌‌ای، مترجم هادی مهریاری لیلمی و مهران قربانی، ناشر پژوهشکدۀ حمل و نقل.
  12. سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌‌‌‌‌‌ای. (1388). سالنامۀ آماری حمل و نقل جاده‌‌‌‌‌‌ای.
  13. سلمانی، محمد؛ رمضان‌‌‌‌‌‌زاده لسبویی، مهدی؛ دریکوند، مسلم؛ ثابتی، فرخ. (1387). بررسی عوامل مؤثر بر تصادفات جاده‌‌‌‌‌‌ای و ارائۀ راهکارهایی برای کاهش آن (منطقۀ مورد مطالعه: منظومۀ روستایی جنوب خور و بیابانک)، فصلنامۀ پژوهش‌‌‌‌‌‌های جغرافیای انسانی، شمارۀ 65، صص 87-104.
  14. شاهیوندی، احمد؛ رییسیوانانی، رضا؛ سلطانی، مرضیه. (1390). تأثیر امنیت روانی و اجتماعی بر جذب گردشگران خارجی (نمونۀ موردی: گردشگران خارجی وارد‌‌‌‌‌‌شده به شهر اصفهان در سال 1389)، نظم و امنیت انتظامی، دورۀ 4، شمارۀ 1، صص 137- 165.
  15. شهابی، هیمن؛ خورشید دوست، علی محمد؛ حسینی، میرکامل. (1390). ارزیابی نقش عناصر اقلیمی بر تصادفات جاده ای (مطالعه محور سقز- سنندج)، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، سال 26 ، شماره سوم، شماره پیاپی 102، صص 189-212
  16. صادقی، محمد؛ رنج کش، ربابه. (۱۳۹۲). بررسی نقش امنیت در توسعه گردشگری خارجی (نمونه موردی: گردشگران خارجی شهر یزد)، دومین همایش ملی گردشگری و طبیعت گردی ایران زمین، همدان، شرکت هم اندیشان محیط زیست فردا، https://www.civilica.com/Paper-CTEI02-CTEI02_355.html
  17. صمدی، سعید؛ نظیفی، مینو؛ عباسپور، سحر. (1390). بررسی عوامل مؤثر بر تصادفات جاده‌‌‌‌‌‌ای کشور رویکردی از شبکۀ عصبی، فصلنامۀ مطالعات مدیریت ترافیک، شمارۀ 23، ص 69.
  18. صیدایی، سید اسکندر؛ هدایتی‌‌‌‌‌‌مقدم، زهرا. (1389). نقش امنیت در توسعۀ گردشگری، فصلنامۀ تخصصی علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی- واحد شوشتر، سال چهارم، شمارۀ هشتم، صص 97- 110.
  19. عبدالرحمانی، رضا؛ حبیب زاده، اصحاب؛ نادرپور، محمدرضا. (١٣٨٩). رویکردی جامعه‌‌شناسانه به مهندسی ترافیک، بررسی تأثیر فرهنگ و ساختارهای اجتماعی بر ترافیک و مهندسی ترافیک، فصلنامۀ مطالعات مدیریت ترافیک، سال پنجم، شمارۀ ١٨، صص ١٠١ـ ١٢٦
  20. غنیان، منصور؛ خانی،‌ فضیله؛ بقایی، لیلا. (1390). ارزیابی فضای کارآفرینی در گردشگری روستایی (مطالعۀ موردی: منطقۀ اورامان)، پژوهش‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های روستایی، سال دوم، شمارۀ سوم، صص 99- 123
  21. قدمی، مصطفی، علیقلی‌‌‌‌‌‌زاده فیروزجایی، ناصر؛ رمضان‌‌زاده لسبویی، مهدی. (1389). بررسی نقش گردشگری در تغییرات کیفیت زندگی مقصد (نمونۀ مورد مطالعه: دهستان کلار آباد، شهرستان تنکابن، مازندران)، مجلۀ مطالعات اجتماعی ایران، شمارۀ 11، ص 152.
  22. قنبری، یوسف. (1387). گردشگری روستایی، رویکردی جدید در مدیریت روستایی کشور، پیک نور، سال هفتم، شمارة سوم، صص 142- 151
  23. گلدنر، چارلز آر؛ برنت ریچی؛ جی.آر. (1393). شناخت صنعت گردشگری- اصول، رویه‌‌‌‌‌‌ها و رویکردها، مترجمان: حمید ضرغام بروجنی؛ مرتضی بذر‌‌‌‌‌‌افشان؛ حمید ایوبی یزدی، انتشارات مهکامه، چاپ اول، تهران.
  24. نائیجی، مختار. (1388). تحلیل جامعه‌‌‌‌‌‌شناختی میزان جذب توریست فرهنگی در ایران (گردشگران خارجی شهر اصفهان)، پایان‌‌‌‌‌‌نامۀ کارشناسی ارشد، رشتۀ جامعه‌‌‌‌‌‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، به راهنمایی دکتر علی ساعی.
  25. نوری، غلامرضا؛ احسان زاده، ناهید. (1391). مرز، امنیت و گردشگری (مطالعه موردی: سیستان و بلوچستان)، همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت؛ چالش ها و رهیافت ها، دانشگاه سیستان و بلوچستان
  26. وهاب‌‌‌‌‌‌زاده، ابراهیم. (1384). نقش کمربند ایمنی در حوادث رانندگی، اولین کنفرانس بین‌‌‌‌‌‌المللی حوادث رانندگی و جاده‌‌‌‌‌‌ای.
  27. هزارجریبی، جعفر. (1390). احساس امنیت اجتماعی از منظر توسعۀ گردشگری، مجلۀ جغرافیا و برنامه‌‌‌‌‌‌ریزی محیطی، سال 22، شمارۀ پیاپی 42 ، شمارۀ 2، صص 121- 143.
  28. یعقوبی،‌ حمید. (1379). بررسی عوامل انسانی در بروز تصادفات رانندگی در ایران، مجله روان پزشکی و روان شناسی بالینی ایران،‌ دوره 6، شماره 1، صص 52-60

 

29.  Andraz, Jorge M., Nélia M. Norte, Hugo S. Gonçalves, (2015).Effects of tourism on regional asymmetries: Empirical evidence for Portugal, Tourism Management, Vol 50, pp. 257-267.

 

30.  Balana, Mariana, Cristina Burghelea (2015). Rural tourism and its implication in the development of the Fundata Village, Procedia - Social and Behavioral Sciences, 188, pp. 276 – 281.

31.  Butler, Richard; Hall, C. Michael; Jhon, Jenkins. (1998). Tourism and recreation in rural areas, Chichester ; New York :J. Wiley.Howard, Robert W. (2009). Risky business.

32.  Asking tourists what hazards they actually encountered in Thailand,Tourism Management,Vol 30, Issue 3, Pp. 359-366.

33.  Rosselló, Jaume, Oscar Saenz-de-Miera (2011).Road accidents and tourism: The case of the Balearic Islands (Spain), Accident Analysis & Prevention, Volume 43, Issue 3, May 2011, Pages 675–683.

34.  Wilks, J., B. Watson, I.J. Faulks (1999). International tourists and road safety in Australia: developing a national research and management programme Tourism Manage., 20, pp. 645–654  .

35.  Yamahoto, A.F. (2002). Climatology of the Traffic Accident in Japan on the Expressway with Dense Fog, a Case Study, Meteorological Research Institute.