نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی

چکیده

در عصر حاضر اصلی‌ترین عامل بحران‌های جوامع بشری، ریشه در نابرابری‌های اجتماعی و فقدان عدالت اجتماعی دارد. در این ارتباط، هدف از نگارش این مقاله، مطالعه و تحلیل عوامل بهبودِ احساس عدالت اجتماعی روستاییان شهرستان اردبیل است. این تحقیق از‌نظر هدف، توسعه‌ای و ازلحاظ ماهیت، توصیفی و پیمایشی و نیز از نوع تحلیلی است. جامعة آماری موردِ مطالعه در این پژوهش، شامل کل روستاییانی است که در مناطق روستایی شهرستان اردبیل بالای 15 سال سکونت دارند (85053N=)، که از این میان تعداد 383 نفر با استفاده از فرمول کوکران به‌‌عنوان نمونة آماری انتخاب شده‌اند. در این پژوهش روش گرد‌آوری داده‌ها برای پاسخ‌گویی به سؤالات تحقیق، به دو صورت اسنادی (داده‌های ثانویه) و پیمایشی (داده‌های اولیه) و ابزار موردِ استفاده در روش پیمایشی پرسش‌نامه و مصاحبه بوده است. روایی صوری پرسش‌نامه توسط پانل متخصصان موردِ تأیید قرار گرفته است. مطالعة راهنما در منطقة مشابه جامعة آماری با تعداد 30 پرسش‌نامه صورت گرفت و با داده‌های کسب‌شده و استفاده از فرمول ویژة آلفای کرونباخ در نرم‌افزار SPSS، پایایی بخش‌های مختلف پرسش‌نامۀ تحقیق73/0 الی 80/0 به‌دست آمد. در‌نهایت، برای تجزیه‌و‌تحلیل داده‌ها از مدل تحلیل عاملی استفاده شد و نتایج این مدل نشان داد، مهم‌ترین عوامل بهبود احساس عدالت اجتماعی از دیدگاه روستاییان در منطقة موردِ مطالعه، شامل هفت مؤلفه (بازتوزیع درآمد و تقویت نظام حمایتی، سهولت دسترسی به منابع و امکانات و حمایت روان‌شناختی روستاییان، توسعۀ اجتماعی و عدالت فضایی و تقویت زیرساخت‌ها) است که مقدار واریانس و واریانس تجمعی تبیین‌شده به‌وسیلة این چهار عامل، 72/73 می‌باشد و درنهایت، براساس نتایج تحقیق پیشنهادهای کاربردی ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analysis of the Factors Improving the Sense of Social Justice (Case study: Ardabil City)

نویسنده [English]

  • dr.vakil heydari sareban

چکیده [English]

In the present age, the main factor in the crises of human societies is rooted in social inequalities and the lack of social justice. In this regard, the purpose of this article is to study and analyze the factors that improve the sense of social justice of villagers in Ardebil. This research is, from a developmental point of view, descriptive and analytical in nature, as well as an analytical one. The statistical population of this study consists of all the villagers who live in rural areas of Ardabil city over 15 years old (N = 85053), of which 383 were selected using the Cochran formula as statistical sample. In this research, the method of data collection in order to answer the research questions has been documented (secondary data) and survey (primary data) and the tool used in the survey method of the questionnaire and interview. The face validity of the questionnaire has been confirmed by a panel of experts. The study was conducted in a similar area of ​​statistical society with 30 questionnaires. The obtained data and the use of Cronbach's alpha specific formula were analyzed using SPSS software. The reliability of different sections of the research questionnaire was 0.73-0.85. Finally, a factor analysis model was used to analyze the data. The results of this model showed that the most important factors in improving the sense of social justice from the viewpoint of villagers in the studied area were seven components (income redistribution and strengthening of supportive system, ease of access to resources and facilities, and Rural psychosocial support, social development and spatial justice and infrastructure strengthening), the amount of variance and cumulative variance explained by these four factors is 72.73. Finally, based on the results of the research, applied proposals are presented.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • social justice
  • Social welfare
  • Social Development
  • rural development
  • Ardabil city

ابراهیم‌زاده، عیسی؛ موسوی، میرنجف؛ کاظمی‌زاده، شمس‌الله (1391)،تحلیل فضایی نابرابری‌های منطقه‌ای میان مناطق مرزی و مرکزی ایران، فصلنامۀ ژئوپلتیک، سال 8، شمارة1، صص 235- 214. صاحب امتیاز: انجمن ژئوپلیتیک ایران.

بشیریه، حسین (1380)، تاریخ اندیشه های سیاسی در قرن 20، جلد دوم، چاپ سوم، تهران، نشر نی.

پورسعید، فرزاد (1385)، فراگیری و پایداری؛ اصول راهنمای تحقق عدالت اجتماعی در ایران1404، فصلنامة مطالعات راهبردی، سال 9، شمارة2، صص 353- 319. صاحب امتیاز:  پژوهشکده مطالعات راهبردی.

جمالی، فیروز؛ قنبری، ابوالفضل؛ پورمحمدی، محمدرضا (1389)، نگرشی بر مفهوم نابرابری و مفاهیم مرتبط با آن در مطالعات اجتماعی و اقتصادی، فصلنامۀ مدرس، برنا‌مه‌‎‌ریزی و آمایش فضا، سال 14، شمارة2، صص 141- 121.. صاحب امتیاز: دانشگاه تربیت مدرس.

حیدری‌ساربان، وکیل (1395)، تبیین پایداری اقتصادی با احساس امنیت اجتماعی ساکنان مناطق روستایی شهرستان اردبیل، فصلنامة انتظام اجتماعی، سال 8، شمارة4، صص 58- 33. صاحب امتیاز: دانشکده علوم و فنون انتظامی.

راولز، جان (1385). عدالت به مثابة انصاف: یک بازگویی، مترجم: عرفان ثابتی، تهران، ققنوس.

رضائی، محمد‌حسین (1393)، مطالعة عدالت اجتماعی در برنامه‌های توسعه از نگاهی نو، دو فصلنامه علمی و پژوهشی مدیریت اسلامی، سال 20، شمارة2، صص 54- 33. صاحب امتیاز: دانشگاه جامع امام حسین (ع).

زنگی‌آبادی، علی؛ باقری‌کشکولی، علی؛ تبریزی، نازنین (1395)، تحلیلی بر توزیع فضایی جمعیت و خدمات شهری با تأکید بر عدالت اجتماعی و نابرابری‌های شهری (مطالعة موردی: محلات شهر فیروز آباد فارس)، فصلنامة جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، سال 26، پیاپی 58، صص 214- 191. صاحب امتیاز: دانشگاه اصفهان.

شکویی، حسین (1396)، دیدگاه‌های نو در جغرافیای شهری، چاپ ششم، تهران، انتشارات سمت.

ضرابی، اصغر؛ موسوی، میرنجف، (1390)، تحلیل فضایی پراکنش جمعیت توزیع خدمات در نواحی شهر یزد، فصلنامة تحقیقات جغرافیایی، شمارة97، صص 46-27 صاحب امتیاز: دکتر محمد حسین پاپلی یزدی.

عبدالله‌زاده، غلامحسین؛ شریف‌زاده، ابوالقاسم (1392)، سطح‌بندی توسعة منطقه‌ای در ایران (کاربرد رهیافت شاخص ترکیبی)، مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، شمارة 13، صص 62- 41. صاحب امتیاز: معاونت تحقیقات و فن‌آوری، دانشگاه اصفهان.

غنی‌نژاد، موسی. (1380). عدالت اجتماعی و اقتصاد، بازتاب اندیشه، دورة 1، شمارة 15، صص 56-12. صاحب امتیاز: مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سما.

کریمی، زهرا (1390)، نقش دولت در تأمین عدالت اجتماعی از راه ایجاد فرصت شغلی برای همگان، مجلة اطلاعات سیاسی و اقتصادی، شمارة 264-263، صص 169- 150. صاحب امتیاز: موسسه اطلاعات.

گل‌پرور، محسن؛ عریضی، حمیدرضا؛ مدنی‌قهفرخی، سعید (1388)، نقش نگرش به رفاه اجتماعی در رابطة همدلی و گرایش اجتماعی با عدالت اجتماعی، فصلنامة رفاه اجتماعی، سال 9، شمارة 32، صص 166-131 . صاحب امتیاز:دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی.

موسوی، میرنجف (1392)، شکل پایدار شهر و عدالت اجتماعی (مطالعه موردی: شهر میاندوآب)، فصلنامه پژوهش‌های جغرافیای انسانی، شماره80، صص192-177. صاحب امتیاز: موسسه جغرافیا، دانشگاه تهران.

مؤمنی، فرشاد (1389)، سیاست‌های اقتصادی، عدالت اجتماعی و بخش کشاورزی، فصلنامة علمی-پژوهشی رفاه اجتماعی، سال 10، شمارة 38، صص 366-329. صاحب امتیاز: دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی.

وارثی، حمیدرضا؛ بیک‌محمدی، حسن؛ اکبری، محمود (1390)، تحلیل فضایی و برنامه‌ریزی نارسایی‌های مراکز خدمات شهری یاسوج، فصلنامة تحقیقات جغرافیایی، شمارة 25، صص 87-71. صاحب امتیاز: دکتر محمد حسین پاپلی یزدی.

هاروی، دیوید (1998). عدالت اجتماعی و شهر، ترجمة محمدرضا حائری، فرخ حسامیان و بهروز منادی‌زاده، چاپ دوم، شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری، تهران.

هزارجریبی، جعفر (1390)، بررسی احساس عدالت اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن (مطالعة موردی شهر تهران)، فصلنامه جامعه‌شناسی کاربردی، سال 23، شمارة پیاپی 43، شمارة سوم، صص 62-41. صاحب امتیاز: دانشگاه اصفهان.

 

27. Furman, G. (2016) Social Justice Leadership as Praxis: Developing capacities through preparation programs, Educational Administration Quarterly, 48 (2), 191-229>

Alexander, Y (2016), rural development and social justice, Journal of Rural Management, 5 (8) , 212-234.

Allen, M., Dinnen, S., Evans, D. and R. Monson ( 2013), Justice Delivered Locally:  Systems, Challenges, and Innovations in Solomon Islands. The World Bank, Justice for the Poor Research Report.

Bender, A (2014),  An analytical framework for empirical research on access to Justice, Law, Social Justice and Global Development Journal, 6(4), 201- 216.

Bowles S., Gintis H. and Osborne, M (2001) the determinants of earnings: a behavioral approach. Economic Literature. 3(9), 1137–1176.

Burnham, L (2014), The absence of a gender justice framework in social justice organizing, Center for the Education of Women University of Michigan. 

Dean, J. (2013). Quantifying social justice advocacy competency: Development of the social justice advocacy scale (doctoral dissertation, Georgia State University). Dissertation Abstracts International Section A, 69, 4638.

Friedmann, J (2002), the prospect of cities. Minneapolis: University of Minnesota Press.

Goddard, M. and Otto , L (2015), Hybrid justice in vanuatu: The Island Courts, Justice and Development Working Paper Series 18, World Bank.

Harvey, D (1999), Social Justice and the city, University of Georgia Press, Princeton.

Himelein, K., Menzies, N and  Woolcock, M  (2013),  Surveying justice: A practical guide to household surveys, Justice and Development Working Paper Series 11, World Bank.

Jean-Marie, G (2013), Leadership for social justice: preparing 21st century school leaders for a new social order, Journal of Research on Leadership Education, 4 (1), 1-31.

Joshua,  M., Bradley, L. Werth, P (2015), Social Justice advocacy in rural communities: practical issues and implications, The Counseling Psychologist, 40 (3), 363- 384.

Justice (2015). "In Encyclopædia britannica, Retrieved 2015", December 5, from, http://www. britannica.com/EBchecked/topic/308729/justice.

Lawrence, J. (2006) “Inequalities in urban areas: innovative approaches to complex issues”, Scandinavian Journal of Public Health, 3 (2), 34- 40

Mark, S (2014), Social exclusion in rural areas: A review of recent research, Rural Development Research Journal,  2(5), 112- 142.

Mehra, B., Black, K., Singh, V., Nolt. J., Simmons, S and Renfro, N (2016), The social justice framework in the information technology rural librarian master’s scholarship program: bridging the Rural digital divides, Journal of Social Justice, 2 (6), 5-11.

Munch, Richard (1988). Understanding Modernity, London, Routledge.

Nussbaum, M (2003), Women’s capabilities and social justice, Journal of Human Development, 1(2), 219-247. 

Palmer, L (2014). The call to social justice: A multidisciplinary agenda. The Counseling Psychologist, 3(2), 879-885.

Paul, S, (2013), Analysis of micro level disparities in urban facility-utility services: a study on Barasal city, West Bengal, India, Journal of Urban and Regional Analysis,  2(5), 263- 286.

Rajaram, R, (2012), Poverty, income inequality and economic growth in U.S. Counties: a spatial analysis, Department of Economics, Terry College of Business, University of Georgia, Athens, 1-33.

Rawls, J (1999), a theory of justice, Clarend on Press of Oxford.

Roche, D.  (2012),  Retribution and restorative justice. In Johnstone, G. and D.W. Van Ness (eds). Handbook of Restorative Justice. Taylor and Francis.

Slama, K. (2014). Rural culture as a diversity issue. The Minnesota Psychologist, 53(1), 9-13.

Wilson, M (2015),  Education for social justice in rural Nepal: towards an integrated theoretical framework and operational research strategy for supporting intervention, Journal of Philosophy of Education, 2 (6), 112- 145.

Young, I (1990), Justice and the politics of difference, Princeton University Press, Princeton.