نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری- دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری- دانشگاه شهید باهنر کرمان

چکیده

توسعۀ ‌‌خدمات شهری، یکی از مهم‌ترین محورهای تصمیم‌‌گیران برنامه‌‌ریزان ‌‌شهری است. در این میان توزیع فضایی، عادلانه و پایدار یکی از ساختارهای کلیدی برنامه‌‌ها و طرح‌‌ها برای همۀ انسان‌‌هاست. پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ روش گردآوری داده‌ها، توصیفی- تحلیلی است. جامعۀ آماری تحقیق مناطق چهارگانۀ شهر کرمان می‌‌باشند. در راستای دستیابی به اهداف پژوهش، شاخص‌های بهداشتی و درمانی (کلینیک و بیمارستان‌‌های اصلی)، شاخص‌های فرهنگی-مذهبی (سینما و مسجد) و شاخص‌های تأسیسات و تجهیزات شهری (مراکز اصلی پست، ایستگاه‌‌های اصلی آتش‌نشانی و جایگاه‌های سوخت) در‌نظر گرفته شده‌اند که با استفاده از نرم‌‌افزار Geoda مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته‌‌اند و سپس با استفاد از مدل saw مناطق بر‌حسب برخورداری از خدمات، رتبه‌بندی شده‌‌اند. نتایج به‌دست‌آمده نشانگر این موضوع است که جز کاربری مذهبی، تأسیسات و تجهیزات شهری، توزیع بقیۀ خدمات در شهر کرمان در راستای عدالت فضایی نیست. همچنین طبق رتبه‌‌بندی که با مدل saw انجام شد، منطقۀ 3 در بین مناطق در برخورداری از خدماتِ مورد مطالعه، حائز رتبۀ نخست شد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analysis of the Distribution of Urban Utilities in Spatial Justice (Case Study: Kerman Four Districts)

نویسندگان [English]

  • behzad sheykh alipoor 1
  • dr.ali asghar abdollahi 2
  • dr. mohsen poor khosravani 2

چکیده [English]

Urban service development is considered as one of the most important axes by urban planners. In between spatial, fair, and stable distribution is one of the key structures of plans, designs, and is for all people. Current investigation is practical Concerning its aim and descriptive-analytical concerning its data collection. The sample size of the study is the four areas of Kerman city. In order to reach the aims of the study, sanitary and therapeutic indexes (main clinics and hospitals), cultural-religious indexes (cinemas and mosques), urban installation and equipment major post centers and gas stations) are taken into consideration which are analyzed by Geoda software and then using the Saw model, the regions were ranked based on their services. The results indicate that except religious practicality, urban installation and equipment the distribution of other services in kerman city are not in line with spatial justice. Also according to the rankings done by Saw model among all the areas, area 3 had the first rank among the districts of the services under study.

کلیدواژه‌ها [English]

  • City Services
  • Space Justice
  • Kerman city
  • Geoda
  • SAW

بهروان، حسین(1386)، آمایش فرهنگ و عدالت شهری در مناطق 12 گانه شهر مشهد، کنفرانس ملی برنامه ریزی و مدیریت شهری محل انتشار مشهد،1386، مجموعه مقالات وکنفرانس برنامه ریزی و مدیریت شهری،دوره 1، شهرداری و شورای شهر مشهد، صص 28-1.

پوراحمد، احمد و خلیجی، محمد علی، (1393)، قابلیت سنجی تحلیل خدمات شهری با استفاده از تکنیک VIKOR (مطالعه موردی شهر بناب، مجله علمی پژوهشی برنامه­ریز فضایی(جغرافیا)،دانشگاه اصفهان، سال چهارم، شماره دوم، صص 1-16.

توکلی نیا، جمیله و مسلمی، آرمان و فیروزی، ابراهیم و بندانی، سارا(1394)، تحلیلی بر پراکنش جمعیت و توزیع خدمات شهری بر پایۀ عدالت فضایی(مطالعه موردی: شهر اردبیل)، پژوهشهای جغرافیای برنامه ریزی شهری، دوره 3، شماره 3، پاییز 94، صص 308-285.

جعفری صمیمی، احمد (1390)،  بررسی مزیت نسبی ارزش افزوده خدمات شهری مشهد (استان خراسان رضوی) مقایسه ی آن با سایر مراکز استان های کشور در برنامه ی چهارم توسعه، دو فصلنامه ی مدیریت شهری، سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور، دوره 28، 98-83.

حاتمی نژاد، حسین و مهدیان بهمنیری، معصومه و مهدی، علی(1391)، بررسی و تحلیل عدالت فضایی برخورداری از خدمات بهداشتی – درمانی با استفاده از مدلهای Topsis, Morris, Taxonomy، مطالعه موردی: شهرستان های استان مازندران، آمایش جغرافیایی فضا، دانشگاه گلستان، دوره پنجم، صص 37.

حافظ­نیا، محمدرضا و قادری حجت، مصطفی و احمدی پور، زهرا و رکن الدین افتخاری، علیرضا و گوهری، محمد،(1393)، طراحی الگوی سنجش عدالت فضایی(مطالعه موردی: ایران)، برنامه ریزی و آمایش فضا، دانشگاه تربیت مدرس، جلد 19 شماره 1، صص 52-33.

حکمت نیا، حسن. گیوه چی، سعید. حیدری نوشهر، نیر. حیدری نوشهر، مهری. (1390 )، تحلیل توزیع فضایی خدمات عمومی شهری با استفاده از روش استانداردسازی داده ها، تاکسونومی عددی و مدل ضریب ویژگی (مطالعه موردی: شهر اردکان)، پژوهشهای­جغرافیای­انسانی،دانشگاه­تهران،43(77)، 165-179.

سازمان برنامه ریزی، مدیریت و بودجه استان کرمان 1392.

سیاف­زاده، علیرضا و فیضی، بهرام و زندی، زهره(1392)، "بررسی عدالت اجتماعی و توزیع خدمات و امکانات شهری(نمونه موردی منطقه یک و هفده تهران)، اولین کنفرانس ملی خدمات شهری و محیط زیست، مشهد مقدس، 1392، شهرداری مشهد.

شیخ علی پور، بهزاد، عبدالهی، علی اصغر، پورخسروانی، محسن، بررسی توزیع بهینه خدمات شهری به منظور رسیدن به عدالت فضایی با استفاده از GIS : مطالعه موردی مناطق چهارگانه  شهر کرمان، کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکد ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، 1395.

عباسی، قمر (1388)، توزیع عادلانه و نحوه استقرار مراکز آموزش زنجان با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS مطالعه موردی شهر زنجان، دانشگاه زنجان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.

قره نژاد، حسن، (1376)، بررسی توزیع جغرافیایی مراکز بهداشتی- درمانی در شهر اصفهان، تحقیقات جغرافیایی،دانشگاه اصفهان، بهار 1376،  شماره 44، صص 91-102.

کامران، حسن و پریزادی، طاهر و حسینی امینی، حسن،(1389)، سطح­بندی خدمات شهری در مناطق کلانشهر تهران، جغرافیا و برنامه ریزی منطقه­ای، سال اول، شماره اول، بهار و تابستان 1389.

کمانداری، محسن، عاری، عاطفه، چهارراهی، مسعود، تیمورپور، علیرضا (1392)، بررسی توزیع فضایی-مکانی کاربری خدمات درمانی با استفاده از سیستم GIS مورد مطالعاتی: بیمارستان­ها شهر کرمان، اولین همایش ملی جغرافیا، شهرسازی و توسع پایدار – تهران – اسفند 1392.

کیانی، اکبر و کاظمی، علی­اکبر، (1394)، تحلیل توزیع خدمات عمومی شهر شیراز با مدل­های خودهمبستگی فضایی در نرم­افزار Arc Gis و Geoda، نشریه پژوهش و برنامه­ریزی شهری،دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت، سال ششم، شماره بیست و دوم، صص 14-1.

مرصوصی، نفیسه و خزایی، کاظم، (1393)، توزیع فضایی خدمات شهری و نقش آن در توسعه پایدار شهر مطالعه موردی مادر شهر تهران، مجله پژوهش و برنامه ریز شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، سال پنجم، شماره هجدهم.

مرصوصی، نفیسه، (1383)، تحلیل فضایی عدالت اجتماعی در شهر تهران، ماهنامه پژوهشی – آموزشی شهرداریها، دوره 6، شماره 65 ، انتشارات سازمان شهرداریها و دهیارها.

مرکزآمار ایران، (1390).

هاروی، دیوید (1379)، عدالت اجتماعی و شهر، (1382)، ترجمه فرخ حسامیان و همکاران،  تهران، شرکت پردازش و برنامه ریزی شهری، وابسته به شهرداری تهران.

 

Dufaux, Frederic. (2008), Birth Announcement, Justice spatial/spatial justice, www.jssj.org.

Hosseinzadeh Dalir, K., Regional Planning, 1st Edition, Tehran, Samt Press.

Kaphle, Isha. (2006), Evaluating people’s accessibility to public parks.

Langford, Mitchel; Gary Higgs; Jonathan Radcliffe and Sean White (2008), Urban population distribution models and service accessibility estimation, Computers, Environment and Urban Systems 32, pp. 66- 80.

Liao, Chin-Hsien, Chang Hsueh-Sheng, Ko-Wan Tsou.(2009 ) Explore the spatial equity of urban public facility allocation based on sustainable development, Real Corp,(http://www.corp.at/).

Sohel Rana M.D (2009)"Status of water use sanitation and hygienic condition of urban slums: Astudy  on Rupsha Ferighat slum, Khulna", www.elsevier.com, pp.322-328.

Tsou, Ko-Wan, Yu-Ting Hung and Yao- Lin Chang. (2005). An Accessibilitybased integrated measure of relative spatial equity in urban public facilities, Cities, Vol.22 No. 6, pp: 424–435.

Using Geographic Information Systems: A case study in Ames, Iowa, Iowa State University.