نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه کاشان، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین

2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه کاشان، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین

10.22111/gaij.2019.4992

چکیده

گرایش روز‌افزون بشر به زندگی ماشینی و توأم با آن، استفادۀ بی‌رویه از اتومبیل شخصی، عدم‌استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی، افزایش آلودگی‌های محیطی و در‌نهایت حرکت جامعه به‌سمت زندگی انفرادی، باعث تیره‌شدن تعاملات اجتماعی و دور‌شدن انسان‌ها از یکدیگر شده‌است. رویکرد تبدیل برخی خیابان‌‌ها به پیاده‌‌راه که با حذف یا کاهش تردد اتومبیل‌‌ها در بخش مرکزی شهرها همراه است، باعث ارتقای کیفیت محیط و افزایش سرزندگی در این فضاها می‌‌شود. مطالعۀ حاضر به بررسی قابلیت‌‌‌‌سنجی اجرای طرح پیاده‌‌محوری در خیابان خواجه نصیر، واقع در بافت تاریخی شهر گز بُرخوار پرداخته‌است. روش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش، رویکردی‌‌ توصیفی- تحلیلی با استفاده از مطالعات‌‌ کتابخانه‌‌ای و مصاحبه با کارشناسان است. تحلیل متغیّرهای مورد استفاده، با استفاده از نرم‌‌افزارهای spss و Amos انجام گرفت. در فرضیۀ اول، اجرای طرح پیاده‌‌‌محوری از‌نظر ابعاد حمل‌و‌نقل مورد بررسی قرار گرفت. نتایج به‌دست‌آمده از آزمون فرضیۀ‌‌ اول، نشان‌دهندۀ رابطۀ معنادار بین متغیّرهای مورد بررسی بود و فرضیۀ‌‌ اول تأیید شد. در فرضیۀ دوم به بررسی قابلیت‌سنجی پذیرش اجرایی طرح از دید کسبه و شهروندان پرداخته‌شد. نتایج به‌دست‌آمده از آزمون فرضیۀ دوم نیز وجود رابطۀ معنادار بین متغیّرهای مورد سنجش را نشان داد و فرضیۀ دوم نیز تأیید شد. همچنین نتایج مدل عاملی مرتبۀ دوم نشان داد که عامل اقتصادی بیشترین بار عاملی را با وزن رگرسیونی 86/0 به خود اختصاص داده‌است. پس از آن عامل اجتماعی و کالبدی با وزن رگرسیونی 82/0 و عامل زیست‌‌محیطی با وزن رگرسیونی 74/0 در رتبۀ بعدی قرار گرفته‌‌اند. نتایج پژوهش حاضر نشان‌دهندۀ این است که اجرای طرح پیاده‌مداری در خیابان خواجه‌‌نصیر مورد پذیرش شهروندان و کسبه است و ازنظر ابعاد ترافیکی و تردد مشکلی ایجاد نخواهد کرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

--

نویسندگان [English]

  • Dr. younes gholami beyragh 1
  • abolfazl dehghan jozi 2

چکیده [English]

--

کلیدواژه‌ها [English]

  • --

اکبری، پرویز، داوودی، اکبر (1394). نقش پیاده‌مداری در بهبود هویت رفتاری شهروندان در فضای شهر اسلامی (مطالعۀ موردی: خیابان فردوسی سنندج)، فصلنامۀ مطالعات شهر ایرانی اسلامی، پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری، شمارۀ بیستم، صفحات 59-49.

 پاکزاد، جهانشاه (1386). راهنمای طراحی فضاهای شهری در ایران. تهران: وزارت مسکن و شهرسازی، ویرایش سوم.

پوراحمد، احمد، حاجی‌شریف، آرزو، رمضان‌‌زاده لبسویی، مهدی (1391). سنجش و مقایسۀ کیفیت پیاده‌‌راه در محله‌‌های هفت‌حوض و مقدم شهر تهران. مجلۀ آمایش جغرافیایی فضا، دانشگاه گلستان، سال دوم، شمارۀ ششم، صص 56-37.

پورمحمدی، مرضیه؛ رفعیان، مجتبی. (1389). امکان‌‌سنجی پیاده‌‌راه‌‌‌سازی محیط پیرامون حرم حضرت معصومه‌(س) با تأکید بر ارتقاء امنیت اجتماعی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد شهرسازی. دانشکدۀ هنر و معمار، دانشگاه تربیت مدرس.

پورمختار، احمد (1392). بررسی میزان پیاده‌‌مداری در خیابان چهارباغ اصفهان و تأثیر آن بر تعامل اجتماعی شهروندان، فصلنامۀ مطالعات شهر ایرانی اسلامی، پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری شمارۀ 11 صص 20-11.

جوری، آمنه؛ سرور، رحیم؛ منیری، جاوید. (1394). بررسی امکان ایجاد پیاده‌‌راه‌‌های گردشگری در مراکز شهری (مورد شناسی: مرکز شهر زنجان). نشریۀ جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌‌‌ای،دانشگاه سیستان و بلوچستان، دورۀ 5، شمارۀ 15، صص 175-155.

چرمایف، سرگئی ایوان. (1376). عرصه‌‌های زندگی خصوصی و جمعی. ترجمۀ­منوچهر مزینی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

حبیبی، سید محسن. (1380)، گردشگری عابر پیاده. نشریه هنرهای زیبا، پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران،، شمارۀ نهم، صص 43-51.

رفیعیان، مجتبی: صدیقی، اسفندیار: پورمحمدی، مرضیه. (1390). امکان‌سنجی ارتقاء کیفیت محیط ازطریق پیاده‌‌راه‌سازی محورهای شهری مورد: محور خیابان ارم ‌‌قم. مطالعات و پژوهش­های شهری منطقه­ای، مرکز تحقیقات و فناوری دانشگاه اصفهان، دوره سوم، شماره 11، صص 41-56.

زیاری، کرامت‌‌اله (1387). اصول و روش‌‌های برنامه‌‌ریزی منطقه‌‌ای. تهران. انتشارات دانشگاه تهران. چاپ چهارم.

 سیف‌‌اللهی فخر، سپیده، لاریمیان، تایماز، معززی‌‌مهر طهران، امیر محمد (1392)، سنجش عوامل مؤثر بر ترویج پیاده‌‌مداری با رویکرد توسعۀ پایدار با به‌کارگیری تکنیک تحلیل سلسله‌مراتبی فازی (نمونۀ موردی: منطقۀ 3 شهرداری تهران). اولین همایش ملی معماری، مرمت، شهرسازی و محیط زیست پایدار، دبیرخانه دائمی همایش، دانشکده فنی و حرفه ای شهید مفتح همدان، 28/6/1392.

شیعه، اسماعیل، حبیبی، کیومرث، حقی، محمدرضا. (1392). سنجش وضعیت بافت مرکزی شهرهای کوچک برای ایجاد پیاده‌‌راه (نمونۀ مطالعاتی: شهر خوانسار)، پژوهش‌‌های شهری هفت‌حصار، دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان،دانشکده هنر و معماری، شمارۀ ششم، سال دوم، صص 54-43.

صادقی، نرگس، سبحانی اردکانی، سهیل (1392). امکان‌‌سنجی احداث پیاده‌‌راه به‌عنوان یک کاتالیزور در‌جهت ارتقای کیفیت فضای شهری (مطالعۀ موردی: محور بوعلی همدان). پژوهش‌‌های شهری هفت‌حصار، دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان،دانشکده هنر و معماری، شمارۀ پنجم، سال دوم، صص 20-13.

صرافی، مظفر؛ محمدیان مصمم، حسن. (1391). امکان‌‌سنجی پیاده‌‌راه‌‌سازی خیابان‌‌های شهر همدان. فصلنامۀ آمایش محیط، شمارۀ 21، صص 138-111.

 فیضی، محمدجواد، رجبی، آزیتا، حسینی، یاسمن (1391). بازشناخت جنبش پیاده‌‌مداری در پایداری فضاهای متراکم شهری، فصلنامۀ مدیریت شهری، سازمان شهرداری­ها و دهیاری­های کشور، شمارۀ 30، صص 194-179.

 قربانی، رسول، جام کسری، محمد (1389). جنبش پیاده‌‌گستری، رویکردی نو در احیاء مراکز شهری (مورد مطالعه: پیاده­راه تربیت تبریز، مطالعات و پژوهش­های شهری منطقه­ای، معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه اصفهان، دوره دوم، شماره 6، صص 72-55.

کریمی‌‌مشاور، مهرداد، نگین‌‌تاجی، صمد (1391). طراحی پیاده‌‌راه‌‌ها در تهران­با تأکیدبر­نیازهای­اجتماعی،­دانش‌‌شهر،­133.

 مبارکی‌نوین، میلاد. (1390). پیاده‌گرایی معابر شهری (نمونۀ موردی: خیابان بوعلی سینای همدان). جشنوارۀ ایده و طرح برتر در غرب کشور.

 محقق‌‌نسب، عنایت‌‌الله، خادم‌‌موخر، الناز (1392). ارتقاء کیفیت سیما و مبلمان شهری راهکاری درجهت پیاده‌‌مداری و بهینه‌سازی مصرف انرژی، دومین همایش ملی اقلیم، ساختمان و بهینه سازی مصرف انرژی، سازمان بهره­وری انرژی ایران، اصفهان، 21/2/1392.

مرتضوی، صبوحا (1390). بازشناسی پیاده‌‌راه به‌عنوان بستری برای گذران اوقات فراغت در شهر، شهر و منظر، سازمان زیباسازی شهر تهران، شمارۀ 12، صص 34-17.

 معینی، سیدمحمدمهدی (1385). افزایش قابلیت پیاده ‌مداری، گامی به ‌سوی شهر انسانی‌تر. نشریۀ هنرهای زیبا، پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران، شمارۀ 27، صص 16-5.

مهندسین مشاور ایوان نقش جهان (1392). طرح جامع گز، وزارت مسکن و شهرسازی.

مهندسین مشاور زادبوم (1373). مطالعات جامع ساماندهی پیاده‌‌راه‌‌های­تهران. جلد­اول. تهران: سازمان­زیباسازی­شهر­تهران.

 موسوی، میر نجف، آفتاب، احمد (1395)، طراحی پیاده‌‌راه با تأکید بر سرمایۀ اجتماعی (نمونۀ موردی: پیاده‌راه تبریز). فصلنامۀ مطالعات مدیریت شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران،  سال هفتم، شمارۀ 22، صص 74-64.

وثوقیان، نسترن، زیوری معشوف، سیما (1392). اولویت‌‌بندی شاخص‌‌های مؤثر بر پیاده‌‌مداری درجهت تحقق توسعۀ پایدار شهری در سطح کرج با استفاده از تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) (نمونۀ موردی: خیابان طالقانی، بهشتی و آزادی). سیزدهمین کنفرانس بین‌‌المللی مهندسی حمل‌و‌نقل و ترافیک، معاونت و سازمان حمل و نقل ترافیک، تهران، 6 و 7 اسفند 1392.

 

Ferreira, M.A.G. e Sanches, S.P. (2007). Formulation of a Sidewalk Accessibility Index, Journal of Urban and Environmental Engineering, v.1, n.1, p.1–9.

Furth, Peter, (2012). Bicycling Infrastructure for Mass Cycling: A Tran-satlantic Comparison. John Pucher & Ralph Buehler (ed.): City Cycling. Massachusetts Institute of Technology, pp. 105−139.

Harprin, Lawrence, (1972). Cities The MIT Press, Massachusetts.

Jacobs, Jane. (1993). Tod und Lebengrober   Amerikanischer Stadte. Verlage uhlstein GmbH, Frankfort.

 Jung Jun, H. Hur, M. (2015). The relationship between Walkability and neighborhood social, Applied Geography, Volume 62, pp 115-124.

Litman, A. (2014). Economic value of walkability, Victoria Transport Policy Institute, pp 205-360.

Marquet, O., Miralles-Guasch C. (2015). The Walkability city and the importance of the proximity environments for Barcelona everyday mobility, cities. Volume 42. Pp 258-266.

Newman, L; Waldron, L. 2008. Sustainable urban community development from the grassroots: Challenges and opportunities in a pedestrian street initiative, Journal Local Environment The International Journal of Justice and Sustainability Volume 13, 2008 - Issue 2.

Niska, Anna. 2013. Varmsandning pa gang- och cykelvagar, Utvardering i Umea av for- och nackdelar med metoden. VTI rapport 796. VTI 2013of cycling concepts 2012. Cycling Embassy of Denmark. Copenhagen, Denmark, p. 57.

Sisiopiku, V. P & Akin, D. (2003). Pedestrian behaviors at and perceptions towards various pedestrian facilities: an examination based on observation and survey data. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 6(4), 249-274.

Speiregen, Paul. (1960). The Architecture of Towns and Cities, The American Institute of Architectur.

Tuuli Rantala, Pasi Metsäpuro, Terhi Luukkonen ,    Kaisa Karhula, Kalle Vaismaa & Jorma Mäntynen. (2014). VITALITY FROM WALKING AND CYCLING. Tampere University of Technology, Transport Research Centre Verne Tampere.

Van Goeverden, Kees & Godefrooij, Tom, (2011). The Dutch Reference Study. Cases of interventions in bicycle infrastructure reviewed in the framework of Bikeability. Delft University of Technology, Department of Transport & Planning. Delft, the Netherlands, pp. 87.