نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه سیستان و بلوچستان، گروه مهندسی فضای سبز

2 دانشجو

3 استادیار

10.22111/gaij.2020.30909.2658

چکیده

ایجاد فضاهای سبز پایدار در شهرها بدون انتخاب گیاهان مناسب و تاب‌آور نسبت به شرایط محیطی امکان پذیر نمی‌باشد. هدف این پژوهش ارائه روشی مدون جهت کمک به متخصصان در حوزه فضای سبز شهری برای انتخاب گونه‌های گیاهی تاب آور نسبت به شرایط محیطی خاص هر منطقه است. این تحقیق سعی بر کمی کردن پارامترهای کیفی خصوصیات گونه‌های گیاهی جهت ارزیابی مقایسه‌ای آنها در ارتباط با شاخص‌های تاب آوری دارد. از این رو، شاخص‌ها و زیر مؤلفه‌های تاب‌آوری گیاهان (سازگاری به شرایط خاک، آب، اقلیم، آلودگی‌های شهری و شرایط اکولوژیک) بر اساس مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی تعیین گردید. پس از آن گونه‌های درختی و درختچه‌ای موجود (غالب) و پیشنهادی مناسب برای توسعه فضای سبز شهری زاهدان براساس مطالعات مختلف و نظرات متخصصان مشخص شد. در این تحقیق از مدل تحلیل سلسله مراتبی AHP برای بدست آوردن وزن هر یک از شاخص‌ها و زیر مؤلفه‌های تاب آوری گیاهان و همچنین از مدل TOPSIS برای رتبه بندی تاب آوری گونه‌های گیاهی درختی و درختچه‌ای بومی و پیشنهادی در ارتباط با شاخص‌ها و مؤلفه‌های تاب آوری از دیدگاه 15 کارشناس در حوزه فضای سبز و باغبانی شهری زاهدان استفاده شد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که از دیدگاه کارشناسان مهمترین عوامل تاثیر گذار بر تاب‌آوری گیاهان در فضاهای سبز شهری زاهدان به ترتیب اولویت، تحت تاثیر شاخص آب (365/0)، خاک (276/0)، اقلیم (179/0)، شرایط اکولوژیک (118/0) و آلودگی شهری (062/0) می‌باشند. همچنین مقاومت گیاهان به کمبود آب با امتیاز 169/0، مقاومت گیاهان به شوری خاک با امتیاز 118/0، مقاومت گیاهان به شرایط تبخیر و تعرق با امتیاز 087/0، مقاومت گیاهان به عوامل نامساعد محیطی با امتیاز 070/0 و مقاومت به آلودگی آب با امتیاز 022/0 به ترتیب اولویت، به عنوان مهمترین زیر مؤلفه‌های تاب-آوری گیاهان در الگوی کشت فضاهای سبز شهری زاهدان اهمیت می‌یابند. در نهایت رتبه‌بندی از میزان تاب‌آوری گونه‌های گیاهی بومی و پیشنهادی جهت استفاده در فضای سبز شهری زاهدان صورت پذیرفت.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Evaluation of Effective Components on Resilience of Urban Green Spaces planting Pattern in Hot and Dry Areas (Case Study: Zahedan City)

نویسندگان [English]

  • Behrooz Naroei 1
  • Yasser Moarab 2
  • Hasan Darabi 3

1 Sistan and Baluchestan University, Landscape design

3 استادیار گروه مهندسی طراحی محیط، دانشکده محیط‌زیست، دانشگاه تهران

چکیده [English]

Sustainable green spaces in the cities are not possible without the selection of appropriate and resilient plants to environmental conditions. The aim of this study is to provide a method for helping to the experts in the field of urban green spaces protection in order to the determination of resilient plants species in the specific environmental conditions of regions. This research attempts to quantitatively characterize the qualitative parameters of plant species characteristics for their comparative evaluation of ecological resilience criteria. Hence, the indices and sub-components of plants vitality (adaptation to soil, water, climate, urban pollution and ecological conditions) were determined based on library and documentary studies. Subsequently, the dominant and suitable plant species for the urban environment of Zahedan were determined based on various studies and expert opinions. In this research, the hierarchical analysis process (AHP) was used to obtain the weight of each of the indices and sub-components of plants resilience and as well the TOPSIS model was used to evaluate the resilience of indigenous and proposed shrubs and tree plants in relation to indices and components of resilience from the perspective of 15 experts in the field of green space and urban gardening in Zahedan. The findings of the research show the most important factors from the experts' point of view that could influence the resilience of plants in Zahedan urban green spaces were priority to the water index (365/0), soil (0.276), climate (0.179), Ecological conditions (0.89) and urban pollution (0.622). Also, the resistance of plants to water shortages with a score of 0.169, the resistance of plants to soil salinity with a score of 0.118, the resistance of plants to evapotranspiration conditions with a score of 0.087, the resistance of plants to undesirable environmental situation with a score of 0.07, And resistance to water pollution with a score of 0.022, respectively, are the most important component of the vitality of plants in the pattern of cultivation of green spaces in Zahedan. Finally, the ranking of indigenous and recommended vegetation species was used for use in Zahedan urban green space.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Sustainable green spaces
  • Ecological Resilience
  • Hot and dry areas
  • Zahedan city