نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد- مهندسی منابع طبیعی گرایش آبخیزداری

2 استادیار گروه مرتع و آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

3 دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

4 کارشناسی ارشد- در زمینه سنجش از دور در علوم محیطی از ict هلند، عضو هیئت علمی ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی

چکیده

امروزه به دلیل کاهش بارندگی، حفر تعداد زیاد چاه­های عمیق در سال­های اخیر و برداشت بیش از حد مجاز از منابع آب زیرزمینی در دشت­ها و عدم توجه به مقولۀ آبخوانداری و انجام تغذیۀ مصنوعی، توجه بیشتر به آب­های زیرزمینی امری اجتناب­ناپذیر و مهم محسوب می­گردد، و بررسی وضعیت کمّی و کیفی سفره­های آب زیرزمینی از جمله این امور است. در این مقاله تغییرات کمّی و کیفی سفره به منظور تغذیه و تخلیه در تعدادی از پیزومترهای دشت حاصلخیز جوین در استان خراسان رضوی بررسی گردید. ابتدا آمار داده­های سطح ایستابی در 50 پیزومتر به صورت کمّی و در 60 پیزومتر به صورت کیفی به عنوان پیزومترهای منتخب تهیه شد و آزمون­های کفایت و همگنی داده­ها انجام گردید. سپس بازسازی داده­های ناقص انجام شد و در نهایت داده­ها در پایه مشترک آماری 12 ساله 1386-1374استخراج و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. هدف این مقاله، تعیین نقشه­های کمّی و کیفی آب­های زیرزمینی از روی متغیر    داده­های سطح ایستابی به روش میان­یابی نزدیک­ترین همسایه (ID) با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) است؛ به طوری که براساس نتایج ترسیم هیدروگراف واحد سالانۀ دشت جوین به طور میانگین سطح آب زیرزمینی از سال­های 1375-1374 تا سال آبی 1386-1385 افتی معادل 10 متر را نشان می­دهد. همچنین هیدروگراف واحد سالانۀ دشت جوین و سه دوره افت شدید سطح ایستابی، از سال آماری 74 تا 77 از 07/53 به 09/54 متر، وضعیت تقریباً نرمالی از افت را در جوین نشان می­دهد، اما از سال آماری 1377 به بعد تا سال 1382 رقم افت از 09/ 54 به 5/58 متر رسیده، یعنی نزدیک به 5/4 متر افت طی 4 سال آبی نمایان را می­سازد. با توجه به نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده­های کمّی و کیفی به روش میان­یابی نزدیک­ترین همسایه و ترسیم نقشه­های کیفی و هم افت، پارامترهای کیفی میان­یابی شده نیز در برخی مناطق بحرانی و کاهش شدید کیفیت این آبخوان را نشان می­دهند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Study the qualitative and quantitative condition of the groundwater resources (Case Study: Jovain Plain, Khorasan Razavi Province)

نویسندگان [English]

  • Hadi Rahnama 1
  • Dr. Mohammad Reza GHanbarpoor 2
  • Dr. Mahmood Habib Nejad Roshan 3
  • Abolghasem Dadrasi Sabzevar 4

چکیده [English]

Water shortage is one of the most important environmental challenges in arid and semiarid regions. Unfortunately, today, due to low precipitation and over pumping of groundwater resources in recent years and also lack of attention to aquifer and artificial feeding; therefore more attention to ground water resources is an inevitable and important issue.
The review of quantitative and qualitative situation of the underground water tables is of such issues which shall be considered. In this study, the qualitative and quantitative variations of the groundwater water tables have been investigated for feeding and discharge in some pizometers of Jovain prolific plains in south Khorasan province. Firstly, the data statistics of hydro static levels at 50 pizometers as quantitative and at sixty pizometers as qualitative were prepared as selected pizometers and sufficiency and homogenous tests of the data were performed. Then the imperfect data were reconstructed and finally the data were extracted and analyzed in 12 years common statistics base of 1995-2007. The aim of this paper is to determine the qualitative and quantitative maps of underground waters based on the variables of hydrostatic levels through inverse distance interpolation method (ID) by the use of GIS system (Geographical Information System). So that, based on the results of mapping Annual Groundwater Unit Hydrograph (AGUH) of Jovain province, on average the water ground level from years of 1995 to 1999 up to aqueous year 2006-2007 shows a drop of 10 m. Also the Annual Groundwater Unit Hydrograph (AGUH) of Jovain plain and three periods of diverse drop of hydrostatic level from years 1995 up to 1998 from 53.07 to 54.09m shows approximately a normal drop status. But from statistical year 1998 on ward up to year 2003, the drop has reached from 53.07 to 54.09 m, that is 4.5 m of drop during four aqueous years. With respect to the obtained results of analysis of quantitative and qualitative results by Inverse Distance Interpolation Method (ID) and mapping qualitative  and iso- drop maps , the interpolated qualitative parameters are critical in some areas and show a drastic decrease of quality of this aquifer.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Water Resources
  • Aquifer
  • Water Table drop
  • inverse distance interpolation model
  • GIS software
  • Jovain Plain