نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه تبریز

2 استادیار جغرافیا و برنامه¬ریزی شهری دانشگاه تبریز

چکیده

هدف این مقاله تحلیل تطبیقی برنامه­ریزی مبتنی بر بنیان­های عصر صنعت و اطلاعات و تعیین تغییرساختارهایی است که برنامه­ریزی فضایی را شکل داده­اند. به نظر می­رسد در شرایط عدم تطابق بنیان­های برنامه­ریزی با تغییرات ساختارهای اقتصاد جهانی، شهرها (خصوصاً کلان­شهرها) که عامل رشد اقتصادهای ملی و ارتقاء­دهنده جایگاه بین­المللی و جهانی کشورها هستند، در برنامه­ریزی­های توسعه و عمران شهری و منطقه­ای با مشکل تناقض­های کالبدی نسبت به نقش بایسته­شان مواجه می­شوند. این مسأله می­تواند راه جهانی شدن کشورها از طریق نقش­آفرینی کلان­شهرها را مسدود نماید.
در این مقاله، اصول پایه‌ای برای برنامه­ریزی فضایی شهری و منطقه­ای با استفاده از آراء و نظریه­پردازی­های صاحب­نظران این حوزه از جمله دانیل بل، فریتزماکلوپ، آلوین تافلر، فرانک وبستر، یونجی ماسودا، سیمون نورا، آلن منک، مارک­اوری پورات و مانوئل­کاستلز ارائه شده است زیرا این اندیشمندان دارای دیدگاههای مرتبط با جامعه­ی اطلاعاتی هستند. در این مقاله کوشیده شده است سازمان­یابی فضایی کلان شهر تبریز و منطقه شهری آن با حاکمیت انگاره جدید تبیین گردد. روش گردآوری و تحلیل داده­ها در این مقاله به صورت تحلیل ثانویه می­باشد. عمده­ترین یافته­های مقاله عبارتند از : ساده و کوتاهتر شدن فضا به دلیل کم شدن اجزای سیستم­ها، جایگزینی آمیختگی اجزا به جای جدایی­گزینی آنها، جایگزینی انبوه­زدایی از زمان و مکان بر تمرکز و تراکم، تغییر نظم­دهی اجزا از ساختار عمودی به افقی، جایگزینی گسستگی بر پیوستگی فضایی اجزای سازمان، جایگزینی معیارهای کیفی بر کمی در سازماندهی و تغییر اندازه و مقیاس اجزای سیستم از بزرگ به کوچک

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Change of Economic Structures and New Foundations of Urban and Regional Spatial Planning, Case study: Tabriz Metropolis

نویسندگان [English]

  • Dr. Firooz Jamali 1
  • Dr. Karim Hosseinzadeh Dalir 1
  • Dr. Iraj Hatami Alamdari 2

چکیده [English]

Emergence and appearance of changes in the role, physical structure and spatial organization of cities is not a haphazard event. But this occurs during a long developmental process and under the influence of economical developments resulting from modifications in nature, technology and production relations, social developments and philosophical progressions. The method used in this paper for data analysis is in the form of secondary analysis. Diagrams were used for elucidation of the issues and processes.  In this paper basic principles have been outlined for urban and regional spatial planning benefitting from the scholars' thoughts and viewpoints in this area including Daniel Bell, Fritz Machlup, Alvin Toffler, Frank Webster Yoneji Masuda, Simon Nora, Allen Mank Uri and Manuel Castells who hold views germane to information society. Also the spatial organizing of Tabriz and its urban region has been defined with the dominancy of the new pattern. Besides, Its primary findings embrace uncomplicated and shortened space due to reduction of the system's parts, replacement of parts fusion with their severance, replacement of decentralization from time and place with centralization, converting parts assortment from vertical structure to horizontal, replacement of space dissociation with space integration, replacement of quantitative criteria with qualitative measures in organizing process and conversion of size and scale of system parts from large to small.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Space
  • Spatial organization
  • Spatial planning
  • Information society
  • Globalization