دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 15 57 2025 11 22 Flood Vulnerability Management in the Light of Resilience Based on Surviving and Thriving (Case Study: Noh Darah in Mashhad City) مدیریت آسیب‌پذیری ناشی از سیل در پرتوی تاب‌آوری مبتنی بر شکوفایی و بقا (نمونۀ موردی: مطالعة محلة نه‌‌دره در شهر مشهد) 143 168 9466 10.22111/gaij.2025.52117.3290 FA رستم صابری فر دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران Journal Article 2025 05 22 Rainfall flooding is a pressing disaster risk and a clear urban policy concern that is becoming increasingly urgent. This paper focused on two critiques of flood resilience concerning the narrative shift towards survival and the tension between advocating stability and dynamism.The current research was executed in a descriptive and analytical manner to elucidate some of the obscured facets of this field. The requisite data was amassed utilizing survey and field methodologies. To facilitate data collection, a researcher-developed questionnaire was employed. Prior to the practical application of the questionnaire, it underwent a thorough evaluation concerning its validity and reliability. Based on the evaluations provided by experts in flood risk management, urban management, and policymaking, as well as a Cronbach's alpha coefficient of 0.80, the suitability of the questionnaire was affirmed. In this paper 16 indicators were used across the main categories of vulnerability of place, individual sensitivity, and the individual and neighborhood capacities to prepare for flooding. The collected data were converted through a min-max normalization to give each neighborhood a relative score between 0 and 1. The results showed housing characteristics in Mashhad contributed to place vulnerability to flooding. For this reason, basement areas were at greater risk of rainfall flooding and also flooded in 2024. The physical flood risk was increased in Mashhad through previous changes to transport infrastructure and the urban environment and neighborhood typology impacted on place vulnerability. The data illustrate variations in individual sensitivity to flooding across the neighborhoods in study area. Overall, the interactions of socio-spatial vulnerability and the mismatch of responsibility and capacity provides new insights into the difficulties associated with ‘flood resilience’ and the need to be critical of potential city flood resilience narratives in practice that emphasize ‘surviving and thriving’ whilst ignoring the variation in socio-spatial characteristics of neighborhoods within their cities. <strong>باران­های سیل­آسا، خطری جدی است که نگرانی­های مشخصی را در سیاست شهری مطرح­­کرده و شدت آن رو به فزونی است. در این بررسی، مفهوم تاب‌آوری در برابر سیل از نقطه­نظر بقا و تمرکز بر ثبات یا پویایی مطرح­گردید. تحقیق حاضر به­شیوة توصیفی-تحلیلی انجام شده و داده­های مورد نیاز، به­شیوة نظرسنجی و میدانی گردآوری شد. برای گردآوری داده­ها از پرسش­نامه استفاده شد. این پرسش­نامه به­لحاظ روایی و پایایی، مورد ارزیابی قرارگرفت. مطابق دیدگاه صاحب­نظران حوزه­های مدیریت خطر سیل، مدیریت شهری و سیاست­گذاری و ضریب آلفای کرونباخ (در حد 81/0) تناسب پرسش­نامه مورد تأیید قرارگرفت. برای تعیین وضعیت در برابر سیل، 16 شاخص در قالب آسیب‌پذیری مکان، حساسیت فردی و ظرفیت‌های فردی و محله‌ای مورد بهره­برداری قرارگرفت. داده­های گردآوری­شده، به­روش نرمال­سازی حداقل-حداکثر بی­مقیاس شدند و به هر محله نمرة نسبی بین 0 و 1 اختصاص یافت. نتایج نشان­داد که وضعیت مسکن نقش مهمی در آسیب­پذیری در مقابل سیل داشته­است. به همین دلیل، زیرزمین­ها، بیشترین آسیب را دریافت نموده و در سیل 1403، خسارات بیشتری دیدند. همچنین ااثرات سیل در اثر تغییرات حادث­شده در زیرساخت­های حمل­ونقل افزایش یافته­است و ساختار و شرایط کالبدی محل نیز در آسیب­پذیری مؤثر بود. در مجموع، داده­های به­دست­آمده مشخص­ساخت که حساسیت­های فردی نسبت به سیل در محلات محدودة مورد بررسی متفاوت است. به­طورکلی، ارتباط بین آسیب­پذیری اجتماعی-فضایی و عدم ارتباط مسئولیت و ظرفیت­های قبلی، ابعاد بیشتری از مشکلات مربوط به تاب­آوری در مقابل سیل را روشن ساخت؛ بنابراین بایستی نگرش­های کنونی از تاب­آوری شهر در قبال سیل به­خصوص در مناطق فقیر و حاشیه­ای چون نه­دره، در عمل به شکلی مد نظر قرارگیرد که به­جای نادیده­گرفتن تفاوت­های اجتماعی و فضایی، تأکید اصلی را بر بقا و شکوفایی بگذارد.</strong> https://gaij.usb.ac.ir/article_9466_e0a41cafca87ff4280d79483f4588086.pdf