دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 16 58 2027 02 20 A study and analysis of housing filtering in urban areas of Ardabil بررسی و تحلیل فیلترینگ مسکن در مناطق شهری اردبیل 171 202 9693 10.22111/gaij.2026.52971.3302 FA اسمعیل دلیر مربی، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران سامان ابی زاده استادیار، گروه هنر و معماری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0001-6231-2286 مهدی مرادی کوچی مربی، گروه هنر و معماری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران محمد گل محمدی گروه معماری، واحد سراب، دانشگاه آزاد اسلامی، سراب، ایران Journal Article 2025 08 17 The acceleration of urbanization and the increase in its attractions have led to the migration of different social classes of people to cities, and the phenomenon of housing segregation has emerged as a consequence. In this regard, housing filtering has long been considered the main force in the supply of housing for low-income groups in housing markets. The aim of this research was to identify the criteria involved in housing filtering and the extent of its effects in urban areas. This research is of a descriptive-analytical type. To begin the study, library resources and existing documents were first used to identify the criteria for housing filtering. To refer to the statistical population of citizens over 18 years of age, 383 people were selected using the Cochran formula and simple random sampling method. For each criterion, two questions and a total of 24 questions were designed in the form of a 5-option Likert scale and were provided to the statistical sample of urban areas using a simple random method based on the population share of each region. After collecting the questionnaire, the data were analyzed using SPSS software, and the VIKOR model was used to obtain the final analysis result. The results showed that housing filtering in Ardabil city worked ideally with values (Pi 0.363). And urban areas 2, 1, 3, 5 and 4 had the highest to lowest performance in terms of housing filtering, respectively. In this regard, shopping mall index with values of 0.0368, government policies with 0.031, income 0.02418, health facilities 0.0216, educational facilities 0.0214, mortgage facilities 0.019, housing supply 0.016, construction 0.01108, employment status 0.00784, public transportation 0.0051, housing demand 0.00258, inflation rate 0.00148, had the highest to lowest impact on housing filtering. The overall results showed that housing filtering in Ardabil city follows a semi-dynamic and policy-oriented pattern; This means that spatial mobility and the relocation of high-income classes occur in response to government policies, facilities, and service facilities, rather than natural market changes. Therefore, future urban housing policies should focus on improving economic infrastructure, strengthening the supply of affordable housing, developing urban services, and reforming housing facility policies so that the filtering process can lead to a reduction in spatial inequality and improved housing justice in the city. شتاب شهرنشینی و افزایش جاذبه­های آن به مهاجرت اقشار مختلف اجتماعی مردم به شهرها منجرشده و به­دنبال آن پدیدة تفکیک مسکن پدیدار شده است. در همین راستا در بازارهای مسکن، فیلترینگ مسکن مدت­ها است که به­عنوان نیروی اصلی عرضة مسکن برای اقشار کم­درآمد در نظر گرفته شده است. این تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی است و هدف از آن شناخت شاخص­های دخیل در فیلترینگ مسکن و میزان اثرات آن در مناطق شهری بوده است. برای مراجعه به جامعة آماری، از طریق فرمول کوکران تعداد 383 نفر به­روش نمونه­گیری تصادفی ساده طبقه­بندی­شده، انتخاب شد. برای هر شاخص دو سؤال و مجموعاً 24 سؤال به­صورت طیف لیکرت 5 گزینه­ای طراحی­شد و در اختیار نمونة آماری مناطق شهری قرارگرفت. پس از گردآوری پرسش­نامه، داده­ها به­واسطة نرم­افزار «SPSS»  و از طریق مدل ویکور تجزیه­وتحلیل شد. نتایج نشان­داد که فیلترینگ مسکن در شهر اردبیل با مقادیر (363/0 Q)  بالاتر از حد متوسط عمل نموده است. مناطق شهری 2، 1، 3، 5 و 4 به­ترتیب بیشترین تا کمترین نقش را در میزان فیلترینگ مسکن داشتند. در این میان  به­ترتیب شاخص­ دسترسی به مراکز خرید با مقادیر (0368/0)، سیاست­های دولت با (031/0)، درآمد (02418/0)، دسترسی به امکانات بهداشتی (0216/0)، دسترسی به امکانات آموزشی (0214/0)، تسهیلات وام مسکن (019/0)، عرضة مسکن (016/0)، ساخت­وساز (01108/0)، وضعیت اشتغال (00784/0)، نرخ تورم (0074/0)، حمل­ونقل عمومی (0051/0) و تقاضای مسکن (00258/0)، بیشترین تا کمترین نقش و تأثیر را در فیلترینگ مسکن شهر اردبیل ایفا نموده­اند. نتایج کلی بیانگر آن بود که فیلترینگ مسکن شهر اردبیل از الگوی نیمه­پویا و سیاست­محور تبعیت می­کند. بدین­معنا که تحرک مکانی و جابه­جایی طبقات پردرآمد در پاسخ به سیاست­ها و تسهیلات دولتی و امکانات خدماتی رخ­می­دهد تا تغییرات طبیعی بازار؛ از این­رو بایستی در سیاست­گذاری­های آتی مسکن شهری، تمرکز بر بهبود زیرساخت­های اقتصادی، تقویت عرضة مسکن مقرون­به­صرفه، توسعة خدمات شهری و اصلاح سیاست­های تسهیلات مسکن صورت گیرد تا روند فیلترینگ بتواند به کاهش نابرابری فضایی و بهبود عدالت مسکن در شهر منجرشود https://gaij.usb.ac.ir/article_9693_c030e0f681984b168051b90b9d86262f.pdf