دانشگاه سیستان و بلوچستانجغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای2345-2277145220240922An Analysis of the Climate Change Effect on Spatial-Locational Population Changes in Iran (Case Study: Case Study; Karaj)تحلیل تأثیر تغییر اقلیم بر تحولات فضایی - مکانی جمعیت در ایران (نمونۀ موردی: شهر کرج)126839210.22111/gaij.2024.47805.3178FAکرامت الهزیاریاستاد گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهرانطاهرپریزادیدانشگاه خوارزمی تهرانهادیحسین خانیدانشجوی دکتری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهرانJournal Article20240122Today, the absence of legitimate comprehension of the peculiarity of climate change and its ramifications on different areas in Iran, has caused different difficulties for residents, administrators and organizers; These challenges include agricultural decline, drought and floods, poverty, and increasing migration. Along these lines, this study means to explore the impacts of climate change on spatial-locational population changes in Iran, and furthermore, for the subsequent advance, a more itemized investigation of the examination region, i.e., climate migrants living in the city of Karaj. The method of this research is descriptive-analytical and its nature is causal (post-event). This research is cross-sectional in terms of time and covers the period of 1996-2016. The findings of the study, which is the product of data analysis and mapping, as well as 400 questionnaires filled out in 8 districts of Karaj, show that the cause of more than 10% of migration to Karaj is due to the climate change. The city of Karaj had climatic migrants from 9 territories of the country, a large portion of which were from Khuzestan territory. Additionally, the biggest number of climatic migrants live in two zones: Zone 2 and zone 5 of Karaj city. The greater part of the climate migrants has chosen Karaj as their home city because of open positions, the vicinity of Karaj to Tehran city and the low residing costs in this city contrasted with Tehran.<strong>پیامدهای مختلف تغییراقلیم،بهسرعت در حال افزایش است. طبق نظر محققان، این پدیده بیشترین اثر خود را بر روی کشورهای درحال توسعه خواهد گذاشت؛ چراکه این کشورها دارای امکانات و توانایی کمتری در جهت انطباق با پدیدة تغییر اقلیم هستند. امروزه عدم شناخت صحیح از پدیدة تغییر اقلیم و پیامدهای آن بر بخشهای مختلف در ایران، باعث بروز چالشهای مختلفی برای شهروندان، مدیران و برنامهریزان شده است، از جمله این چالشها میتوان به زوال کشاورزی، خشکسالی و سیل، فقر و همچنین افزایش مهاجرتها اشاره کرد؛ بنابراین هدف از این پژوهش بررسی تأثیرات تغییر اقلیم بر تحولات فضایی- مکانی جمعیت در ایران است؛ همچنین در گام دوم نیز به مطالعة تفصیلیتر محدودة تحقیق یعنی مهاجران اقلیمی ساکن در کلانشهر کرج پرداخته شده است. روش این پژوهش توصیفی- تحلیلی و ماهیت آن علی (پسرویدادی) و از نظر رویکرد قیاسی-استقرایی است. همچنین از منظر زمان مقطعی است و بازة زمانی 2016-1996 را در برمیگیرد. جهت جمعآوری اطلاعات و دادههای موردنیاز از بررسیهای اسنادی، کتابخانهای و پرسشنامه استفاده شده است. یافتههای پژوهش که محصول تحلیل دادهها و تهیة نقشه همچنین 400 پرسش‌نامة پاسخ دادهشده در 8 منطقة شهر کرج است، نشان میدهد که علت بیش از 10 درصد از مهاجرتها به کرج، پدیدة تغییر اقلیم بوده است. شهر کرج از 9 استان کشور مهاجران اقلیمی داشته که بیشترین آن یعنی حدود 30 درصد، از استان خوزستان بوده است. همچنین بیشترین تعداد مهاجران اقلیمی در دو منطقة 2 و 5 کلانشهر کرج اقامت دارند. بر اساس نتایج این پژوهش، علت ورود 6/45 درصد از مهاجران به شهر کرج، ارزانبودن مسکن در شهر کرج نسبت به تهران، یافتن شغل در تهران و همچنین نزدیکی این شهر به پایتخت بوده است. در واقع با سکونت در شهر کرج، مهاجران میتوانند به امکانات آموزشی (دانشگاهها و مراکز آموزشی) و خدمات بهتر درمانی و پزشکی در شهر کرج و تهران دسترسی داشته باشند. همچنین 30 درصد از مهاجران شهر کرج نیز دلایل شغلی را دلیل مهاجرت به کرج عنوان کردهاند</strong>.https://gaij.usb.ac.ir/article_8392_3a727d8299985fffd366ffcefbb2c25d.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانجغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای2345-2277145220240922Description of Geoheritage and Ecotourism Potential of River-Glacial landscapes Alvand Massif in Hamadan (Iran)توصیف پتانسیل ژئومیراث و اکوتوریسم مناظر رودخانهای-یخچالی تودة الوند همدان (ایران)2758842810.22111/gaij.2024.47949.3184FAغلام حسنجعفریدانشیار ژئومورفولوژی دانشگاه زنجان، زنجان.Journal Article20240209The landscape elements without apparent use or utility usually find a window in geotourism to escape from the unknown. Alvand massif of Hamedan, located at the southeast of the northwest of Iran, is a geomorphic unit with an intrusive -glacial-water origin that has a valuable potential to be turned into a geotourism area. The aim is to present the intrinsic value of the numerous components in Alvand mountain massif of Hamadan, by adopting a systemic approach and applying geomorphological and literary interpretation techniques. For this purpose, geological, geomorphological, cultural, ethnographic and biological elements were defined. Then, their potential is evaluated according to the main interests, superior value, and unique example at the national level, potential uses, conservation status and degree of vulnerability, using a weighted Likert scale. The evaluation of 22 sites of interest to tourists (10 of interest to geologists-geomorphologists and 12 of general tourism) shows that 40.91% of sites have very high geotourism potential, complemented by another 31.82% of sites with high geotourism potential. 45.45% of the sites show a level of geological-geomorphological interest, which, together with additional data (18.18% of mountain sites with mythical value), altogether account for 63.63% of the main interests of tourists. The special conditions of Serkan Valley and the existence of very distinct moraine terminals provide the basis for the formation of a special geological-paleoclimatological geopark. The two valleys of Simine and Ganjnameh, with the presence of public and fun geosites, they can witness special science visitors and other tourists. 77% of the sites of interest are accessible along 100 km of existing roads. To visit the mountain sites, one has to mountaineering 30km.<strong>عناصر منظر بدون استفاده یا فایدة ظاهری، معمولاً در ژئوتوریسم پنجرهای می‌یابند تا بتوانند از شرایط نامعلوم خارج شوند. مجموعه تودة الوند همدان، واقع در جنوب شرق از شمال غربی ایران، یک واحد ژئومورفیک با منشأ نفوذی-یخبندان-آبی است. هدف این مقاله ارزیابی پتانسیل محیط طبیعی اطراف تودة الوند همدان برای تبدیل شدن به یک منطقة ژئوتوریسمی است. هدف مقاله ارائة ارزش ذاتی مولفههای متعدد موجود در توده کوهستانی الوند همدان، با اتخاذ رویکردی سیستمی و به کارگیری تکنیکهای تفسیر ژئومورفولوژیکی و ادبیاتی است. برای این منظور، بعد از تعریف عناصر زمینشناسی، ژئومورفولوژی، فرهنگی، قوم نگاری و بیولوژیکی، پتانسیل آنها با توجه به علایق اصلی، ارزش برتر، نمونة منحصر به فرد در سطح ملی، استفادههای بالقوه، وضعیت حفاظت و درجة آسیب پذیری، با استفاده از مقیاس وزنی لیکرت، مورد ارزیابی قرار میگیرد. نتایج ارزیابی 22 سایت مورد علاقه گردشگران (10 مورد علایق زمین‌شناسان-ژئومورفولوژیکها و 12 مورد گردشگری عمومی) دال بر این است که 91/40 درصد از سایت‌ها، پتانسیل ژئوتوریسمی بسیار زیاد دارند که با 82/31 درصد دیگر از سایت‌ها با پتانسیل ژئوتوریسمی زیاد تکمیل می‌شوند. 45/45 % از سایت‌ها نشان دهندة سطحی از علاقه زمینشناسی-ژئومورفولوژیکی که به همراه دادههای اضافی (18/18 % از سایتهای کوهستانی با ارزش اسطورهای ) مجموعاً 63/63 % علایق اصلی گردشگران را به خود اختصاص دادهاند. شرایط خاص درة سرکان و وجود ترمینالهای مورنی بسیار بارز، زمینة شکلگیری یک ژئوپارک اختصاصی زمینشناسی- پالئواقلیمشناسی را فراهم مینماید. دو درة سیمینه و گنجنامه با حضور ژئوسایتهای عمومی و مفرح، میتوانند شاهد بازدیدکنندگان علوم خاص و سایر گردشگران قرار گیرند. 77 درصد از سایتهای مورد علاقه در امتداد 100 کیلومتر جادههای موجود قابل دسترس هستند. برای بازدید سایتهای کوهستانی باید 30 کیلومتر کوهنوردی کرد.</strong>https://gaij.usb.ac.ir/article_8428_42bc844a90ed55994e379fbfbcb6a410.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانجغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای2345-2277145220240922Evaluation of Land Suitability Index per Capita Using Overlap Model and Spatial Analysis in GIS Environment (Case Study: Ardabil City)ارزیابی شاخص سازگاری سرانة زمین با استفاده از مدل همپوشانی و تحلیل فضایی در محیط «GIS» (نمونۀ موردی: شهراردبیل)5990845910.22111/gaij.2024.46570.3136FAبهرامایمانیعضو هیات علمی دانشگاه محقق اردبیلی- گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری- روستاییجعفرجعفرزادهگروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایرانJournal Article20230905Rapid physical and population development and growth in recent decades has caused many problems in cities, and Ardabil city has not been exempted from this due to its historical antiquity and high population and physical growth. This research examines and evaluates the land suitability index per capita in Ardabil city using the overlap model and spatial analysis in the geographic information system (GIS) environment. The main purpose of this study is to determine the per capita suitability of land for different urban uses and provide solutions to improve planning and sustainable urban development. For this purpose, first, spatial and descriptive data related to urban land use were collected from different sources and then processed using spatial analysis tools in GIS. The research results show that the use of this model can help identify suitable areas for future developments and optimize existing uses. The findings of this research show that there is an inequality of compatibility among some urban uses such as residential areas with more than 42%, educational use with more than 35%, administrative use with 38%, medical use with 25% and sports use with 16%. They have neighboring uses. Tourist use with more than 80%, religious and cultural use with more than 75%, and commercial use with more than 70% are in completely compatible and relatively compatible conditions with their neighboring uses and have the least incompatibility with other uses. Therefore, urban planners and designers should pay special attention to the proper distribution of neighboring uses based on spatial-spatial components, while allocating the best space to the uses needed to solve the current shortage, in the programs related to future development. This study provides practical suggestions for improving urban planning policies and land management in Ardabil, which can be used as a model for other cities.<strong>توسعه و رشد کالبدی و جمعیتی سریع طی دهه‌های اخیر، موجب بروز مشکلات فراوانی در شهرها شده است. شهر اردبیل نیز با توجه به قدمت تاریخی و همچنین رشد بالای جمعیتی و کالبدی از این امر مستثنی نبوده است. این پژوهش، به بررسی و ارزیابی شاخص سازگاری سرانة زمین در شهر اردبیل با استفاده از مدل همپوشانی و تحلیل فضایی در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی «GIS» می‌پردازد. هدف اصلی این مطالعه، تعیین میزان سازگاری سرانة زمین برای استفادههای مختلف شهری و ارائة راهکارهایی برای بهبود برنامه‌ریزی و توسعة پایدار شهری است. برای این منظور، ابتدا دادههای مکانی و توصیفی مربوط به کاربری زمین‌های شهری از منابع مختلف جمعآوری شده و سپس با استفاده از ابزارهای تحلیل فضایی در «GIS» پردازش شدهاند. نتایج تحقیق نشان میدهد که استفاده از این مدل میتواند به شناسایی مناطق مناسب برای توسعةآتی و بهینه‌سازی کاربری‌های موجود کمک کند؛ همچنین دیگر یافتهها بیانگر آن است که نابرابری سازگاری بین برخی از کاربری‌های شهری مانند: مناطق مسکونی با بیش از 42 درصد، کاربری آموزشی با بیش از 35 درصد، کاربری اداری با 38 درصد، کاربری درمانی با 25 درصد و کاربری ورزشی با 16 درصد، با کاربری‌های همجوار وجود دارد. کاربری جهانگردی با بیش از 80 درصد، کاربری مذهبی و فرهنگی با بیش از 75 درصد و کاربری تجاری با بیش از 70 درصد در شرایط کاملاً سازگار و نسبتاً سازگار با کاربری‌های همجوار خود قرار داشته و کمترین ناسازگاری با سایر کاربری‌ها را دارند؛ بنابراین برنامهریزان و طراحان شهری میبایست در برنامه‌های مربوطه به توسعة آینده، ضمن تخصیص بهترین فضا به کاربری‌های مورد نیاز، برای برطرف کردن کمبودهای فعلی، به توزیع مناسب کاربری‌های همجوار براساس مؤلفههای مکانی- فضایی توجه ویژه داشته باشند.این مطالعه پیشنهاداتی عملی برای بهبود سیاست‌های برنامه‌ریزی شهری و مدیریت زمین در اردبیل ارائه میدهد که میتواند بهعنوان الگویی برای سایر شهرها نیز مورد استفاده قرار گیرد.</strong>https://gaij.usb.ac.ir/article_8459_3a4281fe0921123d6356e6ad3bbed5c1.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانجغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای2345-2277145220240922Identifying and Prioritizing Indicators of Spatial-Spatial Organization of Tourism in Yasuj-Sapidan Axis with an Ecological Approachشناسایی و اولویت‌بندی شاخصهای ساماندهی فضایی گردشگری در محور یاسوج-سپیدان با رویکرد اکولوژیک91122851310.22111/gaij.2024.47650.3170FAاسفندیارکهزادی.دانشجوی دکتری گروه شهرسازی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایرانمحمدرضارضاییاستادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحدمرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایرانیعقوبپیوسته گردانشیار گروه معماری شهرسازی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایرانJournal Article20240129The aim of the current research is to identify and prioritize the indicators of spatial organization of tourism in Yasuj-Sapidan based on the ecological approach. Due to its linearity, this axis can be used as a sustainable axis of tourism, in case of spatial and spatial organization of this axis for such a purpose, diverse and at the same time, standard patterns can be used to shape and manage this tourism corridor. Took this research was done in terms of practical targeting and in terms of qualitative-quantitative methodology. During targeted sampling, 30 experts of this subject and experts in relevant organizations have been selected. In the qualitative part, effective criteria on the indicators of spatial-spatial organization of tourism in the Yasuj-Sepidan axis have been identified by thematic analysis method and through interviews with experts. Then, in the quantitative part, using the T-Tech test, a sample in SPSS software and the weight of the criteria were calculated by the hierarchical analysis method, and the ranking of the indicators of spatial-spatial organization of tourism in the Yasuj-Sapidan axis was carried out with an ecological approach, using the new MARCOS multi-criteria decision-making method. Is. In the qualitative part, five performance criteria, environmental, physical, socio-cultural and economic, have been identified by thematic analysis and interviews with experts. After calculating the weight of criteria, economic index (0.722), environmental index (0.699), physical index (0.688), functional index (0.681) and social index (0.668) have been obtained. The results of the final score of the Marcus method and the T-Tech test showed that the highest score belonged to the economic index and the lowest score to the socio-cultural index, and finally, the results indicate that the Marcus model is sensitive to possible changes in the importance of decision-making criteria. In addition, the stability of the method in selecting the most important indicators of spatial-spatial organization of tourism in the Yasuj-Sapidan axis has been shown with an ecological approach. <strong>هدف پژوهش حاضر شناسایی و اولویت‌بندی شاخصهای ساماندهی فضایی گردشگری محور یاسوج –سپیدان براساس رویکرد اکولوژیک است. این محور بهدلیل خطیبودن، میتواند بهعنوان یک محور پایدار گردشگری مورد استفاده قرار گیرد. در صورت ساماندهی فضایی و مکانی این محور برای چنین مقصودی، میتوان از الگوهای متنوع و در عین حال استاندارد برای شکلدهی و مدیریت این کریدور گردشگری بهره گرفت. این پژوهش از نظر هدف‌گذاری کاربردی و از نظر روش‌شناسی، کیفی-کمی است. طی نمونه‌گیری هدفمند، 30 نفر از متخصصین این موضوع و کارشناسان در سازمان‌های ذی‌ربط انتخاب شدهاند. در بخش کیفی، معیارهای مؤثر بر شاخصهای ساماندهی فضایی- مکانی گردشگری در محور یاسوج-سپیدان، با روش تحلیل مضمون و طی مصاحبه با خبرگان شناسایی شده است. در بخش کمی نیز با استفاده از آزمون تیتک نمونه‌ای در نرمافزار «SPSS» و وزن معیارها با روش تحلیل سلسلهمراتبی محاسبه شده و رتبه‌بندی شاخصهای ساماندهی فضایی- مکانی گردشگری در محور یاسوج-سپیدان، با رویکرد اکولوژیک با روش جدید تصمیمگیری چندمعیاره «MARCOS» انجام شده است. در بخش کیفی، پنج معیار: عملکردی، محیط زیست، کالبدی، اجتماعی- فرهنگی و اقتصادی با روش تحلیل مضمون و طی مصاحبه با خبرگان شناسایی شده و پس از محاسبة وزن معیارها، شاخص اقتصادی(722/0)، شاخص محیط زیست (699/0)، شاخص کالبدی(688/0)، شاخص عملکردی(681/0) و شاخص اجتماعی(668/0) بهدست آمده است. نتایج امتیاز نهایی روش «مارکوس» و آزمون تیتک نمونه‌ای نشانداد که بیشترین امتیاز به شاخص اقتصادی و کمترین امتیاز به شاخص اجتماعی- فرهنگی تعلق داشته است؛ همچنین این نتایج حاکی از آن است که مدل «مارکوس» در برابر تغییرات احتمالی در اهمیت معیارهای تصمیمگیری حساس میباشد و پایداری روش در انتخاب مهم‌ترین شاخصهای ساماندهی فضایی- مکانی گردشگری در محور یاسوج-سپیدان با رویکرد اکولوژیک نشان داده شده است.</strong>https://gaij.usb.ac.ir/article_8513_87219c27a2c8bbca6ee9491f9fdfa06a.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانجغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای2345-2277145220240922The Role of Shrimp Farms in the Empowerment and Economic Development of the Villages on the East Coast of the Caspian Sea (Case study: Villages of Gomishan Township)نقش مزارع پرورش میگو در توانمندسازی و توسعة اقتصادی روستاهای ساحل شرقی دریای خزر (نمونۀ موردی: روستاهای شهرستان گمیشان)123150854510.22111/gaij.2024.48818.3203FAعلی اکبرنجفی کانیدانشیار گروه جغرافیا، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایرانبهمنصحنهاستادیار گروه جغرافیا، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایرانمهتابدرخشان فردگروه جغرافیا، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایرانJournal Article20240523One of the suitable areas for production activities in the aquaculture sector is the expansion of shrimp farms. In addition to producing healthy protein, this action is very important for creating employment, earning foreign currency by participating in international markets, and economic development of coastal villages on the shores of the Caspian Sea. The type of applied research and the research method is descriptive-analytical and field. The reliability of the research tool (questionnaire) was also obtained by using Cronbach's alpha coefficient for the components under investigation equal to 0.76. The statistical population of this research is the heads of households living in 6 villages of Gomishan Township. They are equal to 9232 households and among them 469 people are working in the aquaculture sector. A simple random sampling method was used to select the samples for the research, and Cochran's formula was used to determine the sample size, and 211 households were selected as the sample population. Then, the data extracted from the questionnaire were analyzed using Spss software and using Gamma correlation analysis, Friedman and Kruskal-Wallis mean comparison.<br />The results of the Gamma correlation analysis matrix show that most economic development indicators have a 99% and significant relationship with the expansion of shrimp farms. Also, the results of the Friedman test show the importance of each of the economic development indicators and show a significant difference of 99%. Kruskal-Wallis mean comparison test also determines the effectiveness of shrimp farms in the six studied villages. Shrimp farming is considered as an important source of healthy food supply. And currently, it can be expanded in the flat coastal lands of the northeast of the Caspian Sea, which are not suitable for other economic activities. This important action has empowered and improved the quality of life and sustainable livelihood of villagers working in shrimp farms.<strong>یکی از زمینههای مناسب برای فعالیت‌های تولیدی در بخش آبزیپروری، گسترش مزارع پرورش میگو است. این اقدام ضمن تولید پروتئین سالم، برای ایجاد اشتغال، ارزآوری با حضور در بازارهای بین‌المللی و توسعة اقتصادی روستاهای ساحلی حاشیة دریای خزر، اهمیت فراوانی دارد. نوع تحقیق کاربردی و روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و میدانی است. پایایی ابزار تحقیق(پرسشنامه)، با استفاده از ضریب آلفایکرونباخ برای مؤلفههای مورد بررسی تحقیق برابر با 76/0 بهدست آمده است. جامعة آماری تحقیق حاضر، سرپرستان خانوار در 6 روستای شهرستان گمیشان است که برابر با 9232خانوار میباشد و از بین آنان 469 نفر در بخش آبزیپروری اشتغال دارند. جهت انتخاب نمونه‌های تحقیق، از روش نمونه‌گیری نصادفی ساده استفاده شده و بهمنظور تعیین حجم نمونه، از فرمول کوکران بهره گرفته شده است. ابتدا تعداد 211 خانوار بهعنوان جامعة نمونه انتخاب شد، سپس دادههای مستخرج از پرسشنامه، با بهرهگیری از نرمافزار«Spss» و با استفاده از آزمونهای؛ تحلیل همبستگی گاما، مقایسة میانگین فریدمن و کروسکالوالیس مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفت. نتایج ماتریس تحلیل همبستگی گاما نشان میدهد که اکثر شاخصهای توسعة اقتصادی، با گسترش مزارع پروش میگو رابطة 99 درصدی و معناداری دارند. همچنین نتایج آزمون فریدمن بیانگر میزان اهمیت هر یک از شاخصهای توسعة اقتصادی بوده و تفاوت معنادار و 99 درصدی را نشان میدهند. آزمون مقایسة میانگین کروسکالوالیس نیز میزان تأثیرگذاری مزارع پرورش میگو در شش روستای مورد مطالعه را مشخص میکند. پرورش میگو بهعنوان یکی از منابع مهم تامین غذای سالم محسوب میشود و در حال حاضر در زمین‌های ساحلی لمیزرع شمال شرقی دریای خزر که مناسب سایر فعالیت‌های اقتصادی نیست، قابل گسترش است. این اقدام مهم، باعث توانمندسازی و بهبود کیفیت زندگی و معیشت پایدار روستاییان شاغل در مزارع پرورش میگو شده است.</strong>https://gaij.usb.ac.ir/article_8545_1e6d009dc1d7d7f4dda661680756bad6.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانجغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای2345-2277145220240922Identifying the patterns of urban expansion in the middle cities; Case Study; Urmia cityشناسایی الگوهای گسترش شهری در شهرهای میانه‌اندام (نمونۀ موردی: شهر ارومیه)151194855210.22111/gaij.2024.48047.3186FAامینخلیلیسنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی- دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی- دانشگاه تبریز- تبریز- ایرانابوالفضلقنبریاستادیار گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانبختیارفیضی زادهدانشیار گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانJournal Article20240220Unprecedented urbanization has occurred globally in the last few decades. Urbanization is usually associated with land use change and urban expansion. Urban expansion, as an important social phenomenon, has a clear effect on the landscape pattern. Therefore, urbanization is always associated with the spatial expansion of urban land, which leads to changes in the landscape pattern. Previous studies have analyzed urbanization patterns in areas with rapid urban expansion, while urban areas with low to medium expansion, especially in developing countries such as Iran, have been less studied. Therefore, the aim of the current research is to identify the patterns of urban expansion in the middle cities; It is in the city of Urmia. The current research is a descriptive-analytical research and applied research. In the present study, the first set of data will be satellite images, so the satellite images of 1990, 2000, 2010, and 2020 of Urmia city were received from Landsat satellite and processed using related software. Therefore, it is a library data collection method. The results of the present research show that when we take a look at the urban expansion in Urmia, two periods can be identified. In the first period of 1990-2000, the rapid development in the periphery of the city has led to an increase in the size of the core city area, which is indicated by a decrease in the AI index. In addition, new expansion is observed in areas separated from other areas by vacant land. This shows the sprawling expansion of the city. In the period of 2000-2010, the intensity of urban expansion has decreased. During this period, the city experienced a cumulative decrease in GYRATION_MN, and the accumulation of spots has been greatly reduced. This may indicate that the continued growth in Urmia has focused on the development of urban patches and this development has been accompanied by a significant increase in ENN_MN and a cumulative decrease in Gyration. Finally, the investigation of urban expansion patterns in Urmia city led to the identification of four cumulative, jump, linear and nodal patterns.<strong>شهرنشینی بی‌سابقه در چند دهة گذشته، در سطح جهانی اتفاق افتاده است. شهرنشینی معمولاً با تغییر کاربری اراضی و گسترش شهری همراه است. شهرنشینی همراه با گسترش فضایی زمین شهری، منجر به تغییرات الگوی سیمای سرزمین میشود. مطالعات قبلی،الگوهای شهرنشینی را در مناطقی با گسترش سریع شهری تحلیل کردهاند، درحالی‌که به مناطق شهری با گسترش کم تا متوسط به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه مانند ایران، کمتر پرداخته شدهاست؛ بنابراین هدف از پژوهش حاضر، شناسایی الگوهای گسترش شهری در شهرهای میانه‌اندام است. پژوهش حاضر، توصیفی-اکتشافی و از جنس پژوهش‌های کاربردی است. در این پژوهش، دستة اول دادهها، تصاویر ماهواره‌ای خواهد بود. پس از تشکیل یک پایگاه داده از تصاویر ماهواره‌های لندست 5 و 8 برای چهار دورة زمانی(1990،2000،2010،2020)، نقشة کاربری اراضی سال‌های مذکور تهیه شد. برای اعتبارسنجی نقشه‌ها، از تصاویر گوگل ارث، نقاط واقعیت زمینی و ضرایب صحت و کاپا استفاده گردید؛ بنابراین روش گردآوری دادهها کتابخانهای است. جهت تجزیهوتحلیل دادهها، از نرمافزارهای «Google Earth Engine»، «GIS» و «Fragstat» بهره گرفته شده است. نتایج پژوهش حاضر نشانمی‌دهد، هنگامی که بهصورت زمانی نگاهی به گسترش شهری در ارومیه می‌اندازیم، دو دوره مشخص میشود. در دورة اول 1990-2000، توسعة سریع در حاشیة شهر، منجر به افزایش اندازة منطقة شهر اصلی شده که با کاهش شاخص «A I» نشان داده شده است. علاوه بر این، گسترش جدید در مناطق جداشده از دیگر مناطق، توسط زمین‌های خالی مشاهده میشود که نشاندهندة گسترش پراکندة شهر است. در دورة 2000-2020 شدت گسترش شهری کاهش یافتهاست. در این دوره، شهر تجربة کاهش تجمیعی در «GYRATION_MN» داشت و تجمع لکه‌ها بهشدت کاهش یافته است. این موضوع ممکن است نشاندهندة این نکته باشد که رشد ادامه‌دار در ارومیه، بر توسعة لکه‌های شهری تمرکزداشته و این توسعه، با افزایش قابل توجهی در «ENN_MN» و کاهش تجمیعی در «Gyration» همراه بودهاست. نتایج پژوهش حاضر، به شناسایی چهار الگوی گسترش شهری (تجمعی، پرشی، خطی و گرهایی) در شهر ارومیه منجر شدهاست.</strong>https://gaij.usb.ac.ir/article_8552_e3c9bd5b047a431dde9afd64252b60ec.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانجغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای2345-2277145220240922Spatial Heterogeneity Modeling of the Effect of key Variables Affecting the Spatial Distribution of Schools Using Geographic Weighted Regression (Case Study: Ardabil City)مدل‌سازی نامانایی فضایی اثرگذاری متغیرهای کلیدی مؤثر بر توزیع فضایی مدارس با استفاده از رگرسیون وزنی جغرافیایی (نمونۀ موردی: شهراردبیل)195216858710.22111/gaij.2024.49019.3211FAمحمد تقیمعصومیاستادیار، گروه جغرافیا، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایرانJournal Article20240611Today, not paying attention to the correct distribution of educational centers in cities has created many problems for citizens and students. For this reason, it is very important to identify the spatial distribution pattern of schools and the key factors affecting it. The research is correlation type and its purpose is to explain the significant impact of key variables affecting the distribution of schools in the neighborhoods of Ardabil city. OLS regression analysis and GWR have been used in ArcGIS software. The relationship between the spatial distribution of schools and the spatial distribution of the population in Ardabil city was carried out with OLS regression and according to the results, the key variables affecting the spatial distribution of schools were identified. The effect coefficient of each of the key variables was calculated with both types of regression and the maps obtained from the coefficients were analyzed with GIS analytical functions. The result shows that the distribution of schools in Ardabil city did not follow the population distribution, but cultural, religious and sports factors had more effects on this distribution. Thus, the variable of cultural and religious uses has had the greatest impact on the spatial distribution of schools in the old construction areas and its informal settlements, and the least in the newly built areas and towns. Also, the biggest disproportion between the population density and the distribution of schools is seen in the central areas of the city, which are mainly located in the geographical territory of a municipality.<strong>امروزه عدم توجه به پراکنش صحیح مراکز آموزشی در شهرها، مشکلات عدیدهای را برای شهروندان و دانشآموزان بهوجود آورده است. بههمین دلیل، شناسایی الگوی توزیع فضایی مدارس و عوامل کلیدی مؤثر برآن، اهمیت زیادی دارد. این پژوهش از لحاظ روش از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و هدف آن تبیین تأثیر نامانایی متغیرهای کلیدی مؤثر، بر توزیع مدارس در محلات شهر اردبیل میباشد. برای رسیدن به این هدف، از تحلیل رگرسیون حداقل مربعات معمولی و رگرسیون وزنی جغرافیایی در نرمافزار « ArcGIS» استفاده شده است. رابطة بین توزیع فضایی مدارس و توزیع فضایی جمعیت در شهر اردبیل، با رگرسیون حداقل مربعات معمولی انجام شده و با توجه به نتایج، متغیرهای کلیدی مؤثر در توزیع فضایی مدارس شناسایی شدهاند. ضریب تأثیر هر کدام از متغیرهای کلیدی در توزیع مدارس، با هر دو نوع رگرسیون محاسبه شده و نقشه‌های بهدستآمده از ضرایب مذکور، با توابع تحلیلی«GIS» مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفتهاند. نتایج بهدستآمده از پژوهش نشان میدهد که توزیع مدارس در شهر اردبیل از توزیع جمعیت پیروی نکرده بلکه عوامل فرهنگی، مذهبی و ورزشی دارای اثرات بیشتری در این توزیع بودهاند. بهطوریکه متغیر کاربری‌های فرهنگی و مذهبی در نواحی قدیمساخت و سکونتگاههای غیر رسمی آن مانند سلمانآباد، میراشرف و کریمآباد، بیشترین تأثیر و در نواحی و شهرک‌های جدیدالاحداث، کمترین تأثیر را بر توزیع فضایی مدارس داشتهاست. توزیع فضایی مدارس براساس متغیر ورزشی نیز نشان میدهد که محلات بعثت، ابوطالب و شهرک سبلان فاز 2 بیشترین تأثیرپذیری را داشتهاند. همچنین بیشترین عدم تناسب بین تراکم جمعیت و توزیع مدارس، در محلات مرکزی شهر دیده میشود که عمدتا در قلمرو جغرافیایی منطقة یک شهرداری قرار دارند.</strong>https://gaij.usb.ac.ir/article_8587_38dba74faba3c424da2376c188596570.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانجغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای2345-2277145220240922Using Landscape Metrics for Assessing Spatial Distribution Pattern of Urban Green Space in Mashhadکاربرد سنجه‌های سیمای سرزمین در ارزیابی الگوی توزیع مکانی فضای سبز شهری در مشهد217240858910.22111/gaij.2024.48286.3193FAسروشیاسینیگروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایرانآزادهکریمیگروه آموزشی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایرانJournal Article20240327Urban green spaces are generally available for free to city dwellers which have a vital and key role in people's mental and physical health. Despite the fact that many cities in the country have urban green space, it differs in terms of the distribution and other spatial parameters, both at the level of the cities in Iran and at the level of the regions within each city. This study evaluates the different characteristics of the green space of the holy city of Mashhad by applying the satellite image processing and analyzing data provided by the city municipality. In this research, utilizing the spatial data of the parks of the thirteen districts of Mashhad municipality and the land cover maps generated by Google Earth Engine system, eight landscape metrics of the land surface were calculated in GIS software for each of the districts. The results show the difference between the parks of each one of the thirteen districts of the city of Mashhad in terms of various landscape metrics. Also, the analysis of the results of this study showed that the 10th district of Mashhad municipality has a more favorable situation than other regions, both in terms of the number of parks and the ease of access to green space for citizens. The findings can be used as a ideal model for the development and improvement the spatial characteristics of other parks within thirteen regions of Mashhad.<strong>فضای سبز شهری و پارک‌ها، از مناطقی هستند که بهطور معمول بهصورت رایگان برای شهرنشینان در دسترس میباشند و نقش کلیدی در سلامت روحی و جسمی افراد ایفا می‌کنند. با وجود اینکه بسیاری از شهرهای کشور دارای فضای سبز شهری هستند اما این فضا از نظر پراکنش و سایر پارامترهای مکانی، چه در سطح شهرهای کشور ایران و چه در سطح مناطق هر شهر، متفاوت است. مطالعة کاربردی حاضر، به ارزیابی ویژگی‌های مختلف فضای سبز شهر مشهد مقدس بهوسیلة روش پردازش تصاویر ماهواره‌ای و استفاده از دادههای تأمینشده توسط شهرداری پرداخته است. در این تحقیق، با کمک دادههای مکانی پارک‌های مناطق سیزده‌گانة شهرداری مشهد و تولید نقشة پوشش اراضی در سامانه گوگل ارثانجین، هشت سنجة سیمای سرزمین در فضای «GIS» برای هر یک از این مناطق محاسبه شده است. نتایج حاصل از این بررسی، نشاندهندة تفاوت میان پارک‌های هر یک از مناطق سیزده‌گانة سطح شهر مشهد از نظر سنجه‌های گوناگون میباشد. همچنین تحلیل نتایج این بررسی نشان داد که منطقة 10 شهرداری مشهد، نسبت به سایر مناطق، از وضعیت مطلوب‌تری چه از نظر تعداد پارک‌ها و چه از نظر سهولت دسترسی فضای سبز برای شهروندان، برخوردار است. نتایج این تحقیق میتواند بهعنوان الگویی برای توسعه و بهبود وضعیت مکانی سایر پارک‌ها در مناطق سیزده‌گانة شهر مشهد، مورد استفاده قرار گیرد</strong>https://gaij.usb.ac.ir/article_8589_c9c7524d191ed709d0928b91477ba0d2.pdf