دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 15 57 2025 11 22 Analysis of Family Factors Affecting Urban Poverty Using Structural Equation Model (Case Study: Pol-e Dokhtar, Lorestan) واکاوی عوامل خانوادگی مؤثر بر فقر شهری با استفاده از مدل معادلات ساختاری (نمونۀ موردی: پلدختر لرستان) 1 28 9419 10.22111/gaij.2025.52438.3295 FA صادق الهیاری استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران علی شکور استاد گروه جغرافیا، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران. Journal Article 2025 06 25 The urban households of Pol-e-Dokhtar, like those in other medium and small cities across the country that follow an agricultural lifestyle, face issues such as unemployment, lack of innovation and technology, low income, employment instability, and a lack of motivation for living. These problems have created many challenges for households in these types of cities, leading to issues such as migration and, most importantly, an increase in poverty among them. In this context, a set of factors and household assets influence their livelihood opportunities or their poverty levels. Identifying the types of these factors and assets can provide useful solutions for urban development planners and poverty reduction. This study focused on identifying the effective household factors and assets related to urban poverty in Pol-e-Dokhtar. The research is practical in purpose and, methodologically, descriptive and analytical. The statistical population consisted of urban households in Pol-e-Dokhtar, with a sample of 380 households selected through quota and simple random sampling. To collect data—considering the models and objectives—questionnaires and Likert-scale quantitative questions were used. Structural Equation Modeling (SEM) in Amos software was employed to analyze the data and identify household factors. For identifying solutions to reduce poverty, qualitative methods such as interviews were used. The results showed that economic/financial factors, with a impact coefficient of 0.68, physical factors at 0.32, social factors at 0.11, and human capital with 0.05, had the greatest influence on urban poverty. Regarding strategies to reduce poverty, the findings indicated that creating flexible family employment opportunities, investing in deprived urban neighborhoods, improving education and skills training for urban poor, supporting minorities, migrants, and impoverished individuals (through education and services), involving residents of poor neighborhoods in urban decision-making, fighting corruption, ensuring equitable distribution of public resources, upgrading poor and informal settlements, and expanding free public transportation are the most important actions to reduce urban poverty in Pol-e-Dokhtar. خانوارهای شهری پلدختر همانند سایر شهرهای متوسط و کوچکاندام کشور که رویة کشاورزی دارند، با مسائلی چون: بیکاری، فقدان نوآوری و فنآوریهای، پایینبودن درآمد، عدم پایداری اشتغال و فقدان انگیزه برای زندگی مواجه هستند که این مسائل زمینهساز مشکلات زیادی برای خانوارهای این نوع شهرها شده و باعث بروز نابسامانیهایی چون مهاجرت و مهمتر از همه افزایش فقر آنها شده است. در این زمینه مجموعه عوامل و سرمایههای خانوادگی بر فرصتهای معیشتی و یا بر فقر آنها تأثیرگذار است. شناسایی نوع عامل راهحل مفیدی برای برنامهریزان توسعة شهری و کاهش فقر میباشد. در پژوهش حاضر به شناسایی عوامل و سرمایههای خانوادگی مؤثر فقر شهری پلدختر پرداخته شد. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش بهصورت توصیفی-تحلیلی است. جامعة آماری، خانوارهای شهری پلدختر است که با استفاده از نمونهگیری سهمیهای و تصادفی ساده 380 خانوار انتخاب شد. برای گردآوری دادهها با توجه به مدلها و اهداف از پرسشنامه و سؤالات کمّی (طیف لیکرت) استفاده شد. برای تجزیهوتحلیل دادهها و شناسایی عوامل خانوادگی از معادلات ساختاری (SEM) در نرمافزار «Amos» استفاده گردید. جهت شناسایی راهکارهای کاهش فقر نیز از روشهای کیفی مانند مصاحبه استفاده شد. نتایج پژوهش نشانداد که عوامل اقتصادی/مالی با ضریب تأثیر 68/0، فیزیکی با ضریب 32/0، اجتماعی با ضریب تأثیر 11/0 و سرمایة انسانی با ضریب تأثیر 05/0 بیشترین تأثیر را بر فقر شهری داشته است. نتایج طرح در زمینة راهکارهای کاهش فقر نشانداد که ایجاد فرصت‌های شغلی انعطاف‌پذیر خانوادگی، سرمایه‌گذاری در محلات و مناطق محروم شهری، ارتقای آموزش و مهارت‌آموزی افراد فقیر شهری، حمایت از اقلیت‌ها، مهاجران و افراد فقیر (آموزش و خدمات)، مشارکتدادن ساکنان محله‌های فقیرنشین در تصمیم‌گیری‌های شهری، مبارزه با فساد و توزیع عادلانه منابع عمومی، بهسازی سکونتگاه‌های فقیر و غیررسمی و گسترش و توسعة حملونقل عمومی رایگان مهمترین اقدامات کاهش فقر شهری در شهر پلدختر میباشد.

https://gaij.usb.ac.ir/article_9419_a3d0e04da716d0f8e24603c08043db18.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 15 57 2025 11 22 Legal Challenges of Community-Based Urban Governance in Iran (Case Study: Local Development Offices in Isfahan) حکمرانی شهری اجتماع‌محور و موانع قانونی آن در ایران (نمونۀ موردی: دفاتر توسعة محلی در اصفهان) 29 58 9420 10.22111/gaij.2025.50491.3248 FA علی مومنی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران لطفعلی کوزه گر کالجی دانشیار گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2024 12 11 Community-based urban governance, as one of the new approaches to urban regeneration, requires institutions that effectively link the local community with formal management. Local Development Offices in Iran emerged after the 2010s in response to this necessity. Despite their positive functions, these offices still face numerous legal and institutional challenges. This study aims to analyze these challenges with a focus on community-based urban governance and Local Development Offices in the Hematabad and Sofla neighborhoods of Isfahan. Each neighborhood has distinct physical and social characteristics. The research method is descriptive–analytical and applied in nature. Data were collected through documentary studies, field questionnaires, and statistical analyses. The statistical population included residents of the mentioned neighborhoods and experts active in the field of urban regeneration. Statistical tools used were SPSS and Excel software as well as Friedman and Pearson correlation tests. Findings showed that various factors influence the performance of Local Development Offices. Among them, the lack of a clear legal status, weak institutional coordination, shortage of financial resources, insufficient expertise in local institutions, and lack of trust between citizens and formal management were identified as the most important obstacles. Moreover, comparing the two offices revealed differences in approaches and performance outcomes: the Hematabad office, relying on legal and physical principles, was able to gain relative residents’ trust and achieved better success in some renewal projects, whereas the Sofla office, focusing on socio-cultural aspects, failed to create effective institutional coordination and public trust. The results highlight the necessity of revising the legal framework of the offices, strengthening institutional and facilitation capacities, providing specialized training for managers and facilitators, and establishing a sustainable financial system. These measures can contribute to the improvement of community-based urban governance and the regeneration process of deteriorated neighborhoods. حکمرانی شهری اجتماع‌محور بهعنوان یکی از رهیافت‌های نوین بازآفرینی شهری، نیازمند نهادهایی برای ایجاد پیوند مؤثر میان جامعة محلی و مدیریت رسمی است. دفاتر توسعة محلی در ایران پس از دهة ۱۳۹۰ در پاسخ به این ضرورت شکلگرفت. با وجود کارکردهای مثبت، این دفاتر همچنان با چالش‌های قانونی و نهادی متعددی مواجه‌اند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل این چالش‌ها با تمرکز بر حکمرانی شهری اجتماع‌محور و دفاتر توسعة محلی در محله‌های همت‌آباد و سفلی شهر اصفهان انجام شده است. این دو محله هر یک دارای ویژگی‌های کالبدی و اجتماعی متمایزی هستند. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و از نوع کاربردی بوده و برای گردآوری داده‌ها از مطالعات اسنادی، پرسشنامة میدانی و تحلیل‌های آماری استفاده شد. جامعة آماری شامل ساکنان محلات مذکور و متخصصان فعّال در حوزة بازآفرینی شهری بود. ابزارهای آماری مورد استفاده نرم‌افزارهای «SPSS» و «Excel» و آزمون‌های فریدمن و همبستگی پیرسون بودند. یافته‌ها نشانداد عوامل متعددی بر عملکرد دفاتر توسعة محلی مؤثر هستند. در میان آن‌ها، نبود جایگاه قانونی مشخص، ضعف هماهنگی نهادی، کمبود منابع مالی، فقدان تخصص کافی در نهادهای محلی و عدم اعتماد میان شهروندان و مدیریت رسمی از مهم‌ترین موانع شناسایی‌شده‌اند. همچنین مقایسة دو دفتر مورد مطالعه بیانگر تفاوت در رویکردها و نتایج عملکردی بود به‌گونه‌ای که دفتر همت‌آباد با تکیه بر اصول حقوقی و کالبدی توانست اعتماد نسبی ساکنان را جلب کند و در برخی پروژه‌های نوسازی موفق‌تر عملکند در حالیکه دفتر سفلی با تمرکز بر ابعاد اجتماعی–فرهنگی نتوانست هماهنگی مؤثر نهادی و اعتماد عمومی را ایجاد نماید. نتایج تحقیق بر ضرورت بازنگری در ساختار قانونی دفاتر، ارتقای ظرفیت‌های نهادی و تسهیلگری، آموزش تخصصی مدیران و تسهیلگران و ایجاد نظام مالی پایدار تأکید دارد. این اقدامات می‌تواند به ارتقای حکمرانی شهری اجتماع‌محور و بهبود فرآیند بازآفرینی محلات ناکارآمد کمک نماید.

https://gaij.usb.ac.ir/article_9420_d7721ce65f34431c66ef3ad534550790.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 15 57 2025 11 22 Citizen-based Multi-Criteria Decision-Making Analysis to Provide an Optimal Model of Healthcare Facilities in the City of Islamshahr تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیارة شهروندمحور به‌منظور ارائة الگوی بهینة مراکز بهداشتی- درمانی در سطح شهر اسلامشهر 59 86 9453 10.22111/gaij.2025.48322.3195 FA مهدی صمدی دانشجوی دکتری رشته سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران, ایران سید احمد حسینی استادیار گروه مهندسی شهرسازی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. محمدرضا جلوخانی نیارکی دانشیار گروه سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، ایران Journal Article 2024 03 29 Hospitals are one of the most important healthcare infrastructures which demand for proper access to these services increases with the increase in population and the improvement of living standards. Islamshahr is one of the important cities of Tehran province and the most populous city of this province after Tehran, which due to its high population currently has only two hospitals with a total of 230 beds. This city needs at least 350 more beds to reach the national standard. Therefore, the purpose of this research is to identify the optimal sites to create this important infrastructure in this city, as well as to evaluate the location of existing hospitals. For this purpose, criteria such as proper access, environmental indicators and socio-economic indicators have been used. In this article, a framework based on GIS and multi-criteria decision analysis (MCDA) is presented to identify the optimal sites for hospital construction in Eslamshahr city. Since one of the important things in decision-making is the participation of citizens, the opinions of three categories of people including doctors, urban planning experts, as well as patients who have visited the hospital have been used. The assessment of the status of existing hospitals by combining the opinions of all three groups of citizens showed that the location suitability of the two existing hospitals is 8.2 and 7.9 out of 10. While the best optimal location identified from their point of view has a score of 9.3. Finally, optimal locations for the construction of new hospitals have been suggested. بیمارستانها یکی از مهمترین زیرساختهای بهداشتی-درمانی میباشند که تقاضا برای دسترسی مناسب به این خدمات، متناسب با افزایش جمعیت و همینطور بهبود استانداردهای زندگی، بالا میرود. اسلامشهر یکی از شهرهای مهم استان تهران و پرجمعیتترین شهر این استان بعد از شهر تهران است که با توجه به جمعیت بالای آن، در حال حاضر فقط دو بیمارستان دارد که مجموعاً 230 تخت دارند. این شهر برای رسیدن به استاندارد کشوری حداقل 350 تخت دیگر نیاز دارد؛ بنابراین هدف این پژوهش شناسایی مکانهای بهینه جهت ایجاد این زیرساخت مهم در سطح این شهر و همینطور ارزیابی مکانگزینی بیمارستانهای موجود میباشد. برای اینمنظور، از معیارهای چون: دسترسی مناسب، شاخصهای محیطی و شاخصهای اجتماعی-اقتصادی استفاده شده است. در این مقاله چهارچوبی مبتنی بر «GIS» و تحلیل تصمیمگیری چندمعیاره «MCDA» جهت شناسایی مکانهای بهینة احداث بیمارستان در شهر اسلامشهر ارائه شده است. از آنجا که یکی از موارد مهم در تصمیمگیریها، مشارکت شهروندان میباشد؛ بنابراین از نظرات سه دسته از افراد شامل: پزشکان، کارشناسان برنامهریزی شهری و همینطور بیماران و مردم عادی که به بیمارستان مراجعه کردهاند، استفاده شده است. ارزیابی وضعیت بیمارستانهای موجود با تلفیق نظرات هر سه گروه از شهروندان نشانداد که میزان تناسب مکانگزینی دو بیمارستان موجود ۸.۲ و ۷.۹ از مقدار ۱۰ میباشد در حالیکه بهترین مکان بهینة شناساییشده از دیدگاه آنها دارای امتیاز ۹.۳ است. در نهایت نیز مکانهای بهینه جهت احداث بیمارستانهای جدید پیشنهاد شده است.

https://gaij.usb.ac.ir/article_9453_5fe5db4af111c4be8e4bd9abc0aafcf8.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 15 57 2025 11 22 Examining the Impact of Physical Development in Firuzabad County on Rural Settlements Using the Normalized Difference Built-up Index (NDBI) بررسی تأثیر توسعة فیزیکی شهرستان فیروزآباد بر سکونتگاه‌های روستایی با استفاده از شاخص «NDBI» 87 112 9454 10.22111/gaij.2025.50984.3264 FA بابک اجتماعی استادیار گروه جغرافیا دانشکده علوم اجتماعی، دانشکاه پیام نور ، تهران، ایران Journal Article 2025 02 01 This study examines the impact of physical development in Firuzabad County on rural settlements using the Normalized Difference Built-up Index (NDBI). The main objective of the research is to analyze the effects of the expansion of built-up areas on the population and sustainability of villages over different time periods (1975-1990, 1990-2000, 2000-2014, and 2014-2024). The satellite data used in the study include Landsat series images, which were processed through Google Earth Engine to extract the NDBI for each period. Additionally, population density maps of villages for various years were prepared using statistical data and Geographic Information Systems (GIS). The results indicate that the expansion of built-up areas has mainly occurred near densely populated settlements and fertile agricultural lands. This development, particularly during the 2014-2024 period, has led to a reduction in agricultural lands and widespread changes in land use. The analysis of population density reveals that villages near Firuzabad city have been most affected by physical development, resulting in a decline in agricultural livelihoods and an increase in construction activities. Conversely, some remote villages have experienced a decrease in population density and depopulation.These changes pose serious challenges to the sustainability of rural settlements, requiring sustainable land-use management, proper spatial planning, and continuous monitoring of construction trends. The analysis of NDBI and population density maps shows a significant correlation between increased population density and construction development in the villages of Firuzabad County. More densely populated areas, due to infrastructure and access to facilities, have experienced greater construction activities. In contrast, less populated areas have seen lower levels of construction development and population attraction.Examples of villages that have experienced significant construction development and a noticeable decline in agriculture include Jaydasht, Ahmadabad, and Baygan. On the other hand, villages like Khergheh, Dehoyeh, Manaroyeh, and Qasr-e-Asim, with smaller populations and less construction, have seen higher migration rates toward the city. این پژوهش به بررسی تأثیر توسعة فیزیکی شهرستان فیروزآباد بر سکونتگاه‌های روستایی با استفاده از شاخص نرمال‌شده ساخت‌وساز پرداخته است. هدف اصلی تحقیق، تحلیل تأثیرات گسترش مناطق ساخت‌وساز بر جمعیت و پایداری روستاها در دوره‌های زمانی مختلف (1975-1990، 1990-2000، 2000-2014 و 2014-2024) می‌باشد. داده‌های ماهواره‌ای مورداستفاده شامل تصاویر سری‌های لندست بوده که از طریق گوگل ارث انجین پردازش و شاخص نرمال‌شده ساخت‌وساز برای هر دوره استخراج گردیده است. همچنین نقشه‌های تراکم جمعیت روستاها برای سال‌های مختلف با استفاده از داده‌های آماری و سیستم اطلاعات جغرافیایی تهیه‌شده است. نتایج نشان می‌دهد که گسترش مناطق ساخت‌وساز عمدتاً در نزدیکی سکونتگاه‌های پرجمعیت و اراضی حاصلخیز کشاورزی رخ‌داده است. این توسعه، به‌ویژه در دوره 2014-2024، موجب کاهش اراضی کشاورزی و تغییرات گسترده در کاربری زمین شده است. بررسی تراکم جمعیت نشان می‌دهد که روستاهای نزدیک به شهر فیروزآباد، بیشترین تأثیر را از توسعه فیزیکی داشته‌اند که به کاهش معیشت کشاورزی و افزایش ساخت‌وساز منجر شده است. در مقابل، برخی روستاهای دورافتاده با کاهش تراکم جمعیت و خالی شدن از سکنه مواجه بوده‌اند. این تغییرات، چالش‌های جدی برای پایداری سکونتگاه‌های روستایی ایجاد کرده و نیازمند مدیریت پایدار کاربری اراضی، برنامه‌ریزی فضایی مناسب و نظارت مستمر بر روند توسعه ساخت‌وساز است. تحلیل نقشه‌های شاخص نرمال‌شده ساخت‌وساز و تراکم جمعیت نشان می‌دهد که بین افزایش تراکم جمعیت و توسعه ساخت‌وساز در روستاهای شهرستان فیروزآباد ارتباط معناداری وجود دارد. مناطق پرجمعیت‌تر بهدلیل زیرساخت‌ها و دسترسی به امکانات، ساخت‌وسازهای بیشتری را تجربه کرده‌اند. در مقابل، مناطق کم‌جمعیت‌تر ازنظر توسعه ساخت‌وساز و جذب جمعیت وضعیت کمتری داشته‌اند. نمونه روستاهایی که توسعه ساخت‌وساز بیشتری را تجربه و کشاورزی آب‌ها افت محسوس داشته می‌توان به جایدشت، احمدآباد، بایگان اشاره کرد. در مقابل روستاهای خرقه، دهویه، منارویه، قصرعاصم با جمعیت کمتر و ساخت‌وساز کمتر و مهاجرت بیشتر به‌طرف شهر را داشته‌اند.

https://gaij.usb.ac.ir/article_9454_b35222e3f6ea7ce70929b8d74842c2e5.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 15 57 2025 11 22 Studying the Impact of Spatial Distribution of Urban Services on Land Prices (Case Study: Ilam City) بررسی تأثیر توزیع فضایی خدمات شهری بر قیمت زمین (نمونۀ موردی: شهر ایلام) 113 142 9465 10.22111/gaij.2025.50746.3255 FA رویا عزیزی دهبالایی دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران حجت شیخی دانشیار گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران Journal Article 2025 01 08 Housing prices are of great economic importance both at the national and local levels. In recent years, following the sharp and rapid increase in housing prices in Iran, policymakers and officials have focused on identifying the mechanism of these increases and the determining factors related to them. Housing prices are affected by several factors, including the quality of transportation infrastructure, availability and access to public services, the socio-economic status of residents, location, and neighborhood characteristics. The aim of this study is to investigate the distribution of urban service uses, including (distance from the city center, road network, commercial centers, parks, and green spaces) on land prices in Ilam city. This study is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of methodology, based on documentary studies and field surveys. Moran's statistical indices, the nearest neighbor distance, and the geographic weight model in ArcGIS software were used to analyze the data. The results show that the distribution of green space and commercial land uses is clustered based on the nearest neighbor. The results of the hot spot analysis algorithm indicate a high price distribution in the city center, and in other areas it is less homogeneous and does not fall into a specific spot. Cold spots are also seen more in the out-of-center and towards the outskirts of the city. قیمت مسکن از نظر اقتصادی چه در سطح ملی و چه محلی از اهمیت بالایی برخوردار است. در سال‌های اخیر و بهدنبال افزایش شدید و سریع قیمت مسکن در ایران، سیاست‌گذاران و مسئولان بر شناسایی مکانیسم این افزایش‌ها و عوامل تعیین‌کنندة مرتبط با آن متمرکز شده‌اند. قیمت مسکن تحت‌تأثیر عوامل متعددی از جمله: کیفیت زیرساخت‌های حمل‌ونقل، دردسترس‌بودن و دسترسی به خدمات عمومی، وضعیت اجتماعی-اقتصادی ساکنان، موقعیت مکانی و ویژگی‌های محله‌ها است. هدف این تحقیق بررسی توزیع کاربری‌های خدمات شهری شامل (فاصله از مرکز شهر، شبکه معابر، مراکز تجاری و بوستان‌ها و فضای سبز) بر قیمت زمین در شهر ایلام است. این تحقیق بهلحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ روششناسی، توصیفی-تحلیلی مبتنی بر مطالعات اسنادی و بررسیهای میدانی است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از شاخصهای آماری موران، نزدیک‌ترین فاصله همسایگی و مدل وزنی جغرافیایی در نرم‌افزار «ArcGIS» استفاده شد. نتایج نشانمی‌دهد پراکندگی مساحت کاربری‌های فضاهای سبز و کاربریهای تجاری بر اساس نزدیکترین همسایه به‌صورت خوشهای است. نتایج حاصل از الگوریتم تحلیل لکههای داغ نشاندهندة توزیع قیمت بالا در مرکز شهر بوده و در سایر مناطق همگنی کمتر بوده و در لکة خاصی قرار نمیگیرد. لکههای سرد نیز بیشتر در سمت خارج از مرکز و بهسمت حاشیة شهر دیده میشود.

https://gaij.usb.ac.ir/article_9465_c3521bee133c114615379b830688e938.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 15 57 2025 11 22 Flood Vulnerability Management in the Light of Resilience Based on Surviving and Thriving (Case Study: Noh Darah in Mashhad City) مدیریت آسیب‌پذیری ناشی از سیل در پرتوی تاب‌آوری مبتنی بر شکوفایی و بقا (نمونۀ موردی: مطالعة محلة نه‌‌دره در شهر مشهد) 143 168 9466 10.22111/gaij.2025.52117.3290 FA رستم صابری فر دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران Journal Article 2025 05 22 Rainfall flooding is a pressing disaster risk and a clear urban policy concern that is becoming increasingly urgent. This paper focused on two critiques of flood resilience concerning the narrative shift towards survival and the tension between advocating stability and dynamism.The current research was executed in a descriptive and analytical manner to elucidate some of the obscured facets of this field. The requisite data was amassed utilizing survey and field methodologies. To facilitate data collection, a researcher-developed questionnaire was employed. Prior to the practical application of the questionnaire, it underwent a thorough evaluation concerning its validity and reliability. Based on the evaluations provided by experts in flood risk management, urban management, and policymaking, as well as a Cronbach's alpha coefficient of 0.80, the suitability of the questionnaire was affirmed. In this paper 16 indicators were used across the main categories of vulnerability of place, individual sensitivity, and the individual and neighborhood capacities to prepare for flooding. The collected data were converted through a min-max normalization to give each neighborhood a relative score between 0 and 1. The results showed housing characteristics in Mashhad contributed to place vulnerability to flooding. For this reason, basement areas were at greater risk of rainfall flooding and also flooded in 2024. The physical flood risk was increased in Mashhad through previous changes to transport infrastructure and the urban environment and neighborhood typology impacted on place vulnerability. The data illustrate variations in individual sensitivity to flooding across the neighborhoods in study area. Overall, the interactions of socio-spatial vulnerability and the mismatch of responsibility and capacity provides new insights into the difficulties associated with ‘flood resilience’ and the need to be critical of potential city flood resilience narratives in practice that emphasize ‘surviving and thriving’ whilst ignoring the variation in socio-spatial characteristics of neighborhoods within their cities. بارانهای سیلآسا، خطری جدی است که نگرانیهای مشخصی را در سیاست شهری مطرحکرده و شدت آن رو به فزونی است. در این بررسی، مفهوم تاب‌آوری در برابر سیل از نقطهنظر بقا و تمرکز بر ثبات یا پویایی مطرحگردید. تحقیق حاضر بهشیوة توصیفی-تحلیلی انجام شده و دادههای مورد نیاز، بهشیوة نظرسنجی و میدانی گردآوری شد. برای گردآوری دادهها از پرسشنامه استفاده شد. این پرسشنامه بهلحاظ روایی و پایایی، مورد ارزیابی قرارگرفت. مطابق دیدگاه صاحبنظران حوزههای مدیریت خطر سیل، مدیریت شهری و سیاستگذاری و ضریب آلفای کرونباخ (در حد 81/0) تناسب پرسشنامه مورد تأیید قرارگرفت. برای تعیین وضعیت در برابر سیل، 16 شاخص در قالب آسیب‌پذیری مکان، حساسیت فردی و ظرفیت‌های فردی و محله‌ای مورد بهرهبرداری قرارگرفت. دادههای گردآوریشده، بهروش نرمالسازی حداقل-حداکثر بیمقیاس شدند و به هر محله نمرة نسبی بین 0 و 1 اختصاص یافت. نتایج نشانداد که وضعیت مسکن نقش مهمی در آسیبپذیری در مقابل سیل داشتهاست. به همین دلیل، زیرزمینها، بیشترین آسیب را دریافت نموده و در سیل 1403، خسارات بیشتری دیدند. همچنین ااثرات سیل در اثر تغییرات حادثشده در زیرساختهای حملونقل افزایش یافتهاست و ساختار و شرایط کالبدی محل نیز در آسیبپذیری مؤثر بود. در مجموع، دادههای بهدستآمده مشخصساخت که حساسیتهای فردی نسبت به سیل در محلات محدودة مورد بررسی متفاوت است. بهطورکلی، ارتباط بین آسیبپذیری اجتماعی-فضایی و عدم ارتباط مسئولیت و ظرفیتهای قبلی، ابعاد بیشتری از مشکلات مربوط به تابآوری در مقابل سیل را روشن ساخت؛ بنابراین بایستی نگرشهای کنونی از تابآوری شهر در قبال سیل بهخصوص در مناطق فقیر و حاشیهای چون نهدره، در عمل به شکلی مد نظر قرارگیرد که بهجای نادیدهگرفتن تفاوتهای اجتماعی و فضایی، تأکید اصلی را بر بقا و شکوفایی بگذارد.

https://gaij.usb.ac.ir/article_9466_e0a41cafca87ff4280d79483f4588086.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 15 57 2025 11 22 A Novel Framework for Flood Risk Assessment: Integrating the Analytical Hierarchy Process and Sensitivity Analysis in Hamidiyeh City چهارچوبی نوین جهت ارزیابی ریسک سیل: تلفیق فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی و تحلیل حساسیت در شهر حمیدیه 169 224 9469 10.22111/gaij.2025.51272.3270 FA سعید ملکی استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران محمود عبیات دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Journal Article 2025 02 27 The study of resilience in riparian cities like Hamidiyeh, which are directly exposed to the risk of river overflow, is vital due to the intensification of floods resulting from urbanization and climate change. This research aims to enhance the city's capacity to cope with and mitigate the negative impacts of flooding by conducting a flood risk assessment in Hamidiyeh County. To this end, a novel framework was developed, integrating a GIS-based Analytical Hierarchy Process (AHP) multi-criteria decision-making model with an analysis of indicator collinearity, weight sensitivity analysis, and multivariate correlation analysis. Within this approach, fifteen independent (non-collinear) indicators were combined to identify potential areas of flood hazard, vulnerability, and risk. The results indicate that over 25% of the total county area is classified under high and very high flood hazard. Furthermore, 80% of Hamidiyeh City's urban fabric falls into the medium to very high-risk zone. The flood hazard map demonstrated high accuracy and reliability, with a ROC-AUC (Receiver Operating Characteristic - Area Under Curve) exceeding 90% and MSE (Mean Squared Error) and RMSE (Root Mean Square Error) values below 40%. The sensitivity analysis performed in this study revealed the significant role of the indicators and provides a basis for future research. This robust and validated model offers reliable results that contribute to sustainable flood management, and its strategies are transferable to similar regions. مطالعة تاب‌آوری شهرهای حاشیة رودخانه نظیر حمیدیه که مستقیماً در معرض خطر طغیان قراردارند، بهدلیل تشدید سیلاب‌ها ناشی از شهرنشینی و تغییرات اقلیمی، حیاتی است. این پژوهش با هدف افزایش ظرفیت شهر در مقابله با سیل و کاهش اثرات منفی آن، به ارزیابی ریسک سیل در شهرستان حمیدیه می‌پردازد. بدینمنظور، یک چهارچوب نوین با تلفیق مدل تصمیم‌گیری چندمعیاره AHP مبتنی بر GIS با تحلیل هم‌خطی شاخص‌ها، تحلیل حساسیت وزن‌ها و تحلیل همبستگی چندمتغیره توسعه یافت. در این رویکرد، ۱۵ شاخص مستقل (بدون چندخطی) برای شناسایی مناطق بالقوة خطر، آسیب‌پذیری و ریسک سیل ترکیب شدند. نتایج نشانداد که بیش از ۲۵ درصد از کل مساحت شهرستان در سطح خطر سیل بالا و بسیار بالا قرار دارد. همچنین، ۸۰ درصد بافت شهری حمیدیه در ناحیة ریسک متوسط تا بسیار بالا طبقه‌بندی می‌شود. نقشة مناطق با خطر سیل با ROC-AUC بالای ۹۰ درصد و مقادیر MSE و RMSE کمتر از ۴۰ درصد، دقت و قابلیت اطمینان بالایی را نشانمی‌دهد. تحلیل حساسیت در این پژوهش، نقش مهم شاخص‌ها را آشکار ساخته و زمینه را برای تحقیقات آتی فراهم می‌کند. این مدل قوی و معتبر، نتایج قابل اتکایی ارائهمی‌دهد که به مدیریت پایدار سیل کمک کرده و استراتژی‌های آن در مناطق مشابه قابل استفاده است.

https://gaij.usb.ac.ir/article_9469_71ac2e49357cb6bb01d6ac42465f3582.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 15 57 2025 11 22 The Role of Management in the Smart Urban Growth (Case Study: Bu Ali pedestrian Walkway in Hamedan (Central Fabric)) نقش مدیریت در رشد هوشمند شهری (نمونۀ موردی: پیاده‌راه بوعلی همدان (بافت مرکزی)) 225 248 9489 10.22111/gaij.2025.51454.3277 FA حسن یادگاری دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی تهران. ایران موسی کمانرودی دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Journal Article 2025 03 17 In recent years, the concept of smart urbanization has become a central focus for achieving sustainable development in cities. As technology continues to evolve and urbanization rates increase, the integration of smart technologies into urban planning has become a necessity. This research aims to evaluate the role of urban management in fostering smart city components, focusing on the Bu Ali Pedestrian Walkway in Hamedan, a central area with high historical and cultural significance. The study employs a descriptive-analytical approach, using survey methods to collect data from urban management and smart city experts. A total of 30 experts were selected using purposive and snowball sampling techniques. Data were analyzed through SPSS software using one-sample t-tests and Friedman tests to assess the impact of management on the smart components of the pedestrian walkway. The results show that while urban management has had a positive impact on smart life, smart people, and smart transportation, the governance and environmental components need further attention. The findings suggest that smart urban practices in Hamedan, particularly in Bu Ali Pedestrian Walkway, have made considerable progress but require more efforts in governance and environmental sustainability to achieve a fully integrated smart city. مؤلفه‌های هوشمندسازی، روزبهروز در‌حال بهبود هستند و به یکی از مهم‌ترین ابزارهای توسعه تبدیل شده‌اند. روند روبهرشد کاربرد فناوری‌های جدید به‌همراه افزایش شهرنشینی، حکمرانی و مدیریت مشارکتی، نیاز به استفاده از راهکارهای هوشمندسازی در توسعة پایدار شهری را بیشازپیش آشکار کرده است. مدیران شهری می‌توانند این فرآیند را با ارتقا و استفادة مستمر از ظرفیت‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری هوشمندسازی، تسریع نمایند. در این مقاله، مشخصه‌ها و روش‌های هوشمندسازی فضاها و اماکن شهری در همدان با تأکید بر پیاده‌راه بوعلی در بخش مرکزی این شهر بررسی شده است. داده‌های این پژوهش بهروش پیمایشی و با استفاده از ابزار پرسشنامه در قالب شش مؤلفة اصلی: حکومت، اقتصاد، زندگی، حملونقل، جامعه و محیط‌ به‌دست آمده است. جامعة آماری، شامل متخصصین حوزة مدیریت شهری، شهرسازی و هوشمندسازی بوده‌ و انتخاب این افراد با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و گلولهبرفی انجام گرفته است. تحلیل دادهها با استفاده از نرم‌افزار آماری «spss»، آزمون تی تک نمونهای و آزمون فریدمن انجام شده است. نتایج آزمون تی تک نمونهای نشانمیدهد که مدیریت شهری در هوشمندسازی شهر همدان، در مؤلفههای زندگی هوشمند (میانگین 12/10)، مردم هوشمند (میانگین 98/12)، حمل‌ونقل هوشمند (میانگین 24/17) و اقتصاد هوشمند (میانگین 20/15) با تأثیر مطلوب و در مؤلفه‌های محیط‌زیست هوشمند (میانگین 87/13) و حکومت هوشمند (میانگین 06/10) با تأثیر نامطلوب مواجه بوده است. همچنین، براساس نتایج آزمون آماری فریدمن، مدیریت شهری همدان در احداث پیاده‌راه بوعلی، بیشترین تأثیر را به‌ترتیب بر مؤلفههای زندگی هوشمند (با میانگین 68/3)، حمل‌ونقل هوشمند (با میانگین 12/3)، و مردم هوشمند (با میانگین 08/3) داشته است.

https://gaij.usb.ac.ir/article_9489_c598dabd05f8165e59b552f8c71adc4a.pdf