دانشگاه سیستان و بلوچستانجغرافیا و آمایش شهری منطقهای2345-2277165920260622Analysis of Green Infrastructure-based Strategies for Climate Change Adaptation in Urban Planning (Case Study: Birjand City)تحلیل استراتژیهای مبتنی بر زیرساخت سبز برای سازگاری با تغییرات اقلیمی در آمایش شهری (نمونۀ موردی: شهر بیرجند)128986410.22111/gaij.2026.54884.3340FAزهرارمضانی اول نوقابیکارشناس ارشد جغرافیا گرایش مخاطرات محیطی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایرانمحمداسکندری ثانیدانشیار گروه جغرافیا ، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایرانمرتضیاسمیعل نژاددانشیار گروه جغرافیا ، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایرانJournal Article20260222Accelerating climate change and its intensifying impacts on dry and semi‑arid cities highlight the urgent need for adaptive, green‑infrastructure‑based approaches in urban spatial planning. Birjand, characterized by an arid climate, limited water resources, and unbalanced urban expansion, faces high vulnerability to rising temperatures, urban heat island effects, severe drought, and flash floods. Despite scattered studies on green infrastructure in Iran, the simultaneous examination of spatial justice, spatial distribution of green spaces, and their role in climate adaptation in small arid cities such as Birjand remains limited, revealing a significant research gap. This study aims to identify effective green infrastructure strategies for climate adaptation within Birjand’s urban spatial planning. A mixed‑methods approach was employed, including vegetation change analysis using NDVI derived from Sentinel‑2 imagery (2017–2024), GIS‑based spatial analysis (spatial autocorrelation and kernel density), statistical analysis of expert questionnaires (n = 50) using SPSS, and qualitative interviews with urban and environmental specialists. The findings indicate that Birjand’s green infrastructure is currently at a lower‑to‑moderate performance level. Green space distribution is spatially uneven and clustered (concentrated in central, high‑density districts and insufficient in the south and west). Weak connectivity within the green network reduces ecosystem services, while public awareness and urban planning practices inadequately reflect the role of green infrastructure in climate resilience. NDVI analysis shows a relative decline in vegetation cover during the study period, driven by climatic pressures and urban expansion. Key strategies highlighted by the study include the use of drought‑resistant native species (e.g., Haloxylon, Tamarix, Melia azedarach), adoption of smart irrigation systems, establishment of continuous green corridors, development of pocket parks and green roofs/walls, and strengthening community engagement through education. These measures not only enhance climate and environmental resilience but also promote spatial justice and improve quality of life within Birjand’s urban planning framework.
By offering a localized framework tailored to the dry‑climate cities of eastern Iran, this study contributes new insights to the existing literature and provides practical recommendations for integrated climate‑responsive policymaking.با شتابگیری تغییرات اقلیمی و تشدید اثرات آن بر شهرهای خشک و نیمهخشک، ضرورت اتخاذ رویکردهای سازگارانه مبتنی بر زیرساختهای سبز در آمایش شهری بیشازپیش آشکار شدهاست. شهر بیرجند بهدلیل موقعیت اقلیمی خشک، محدودیت منابع آب و گسترش نامتوازن شهری، در برابر مخاطراتی همچون: افزایش دما، جزیره حرارتی شهری، خشکسالی شدید و سیلابهای ناگهانی، آسیبپذیری بالایی دارد. با وجود مطالعات پراکنده در زمینة زیرساخت سبز در ایران، بررسی همزمان عدالت فضایی، تحلیل مکانی توزیع فضاهای سبز و نقش آنها در سازگاری اقلیمی در شهرهای کوچک اقلیم خشک مانند بیرجند کمتر مورد توجه قرارگرفته و خلأ پژوهشی قابلتوجهی وجود دارد. این پژوهش، با هدف شناسایی استراتژیهای مؤثر زیرساخت سبز برای سازگاری با تغییرات اقلیمی در آمایش شهری بیرجند، به ارزیابی عوامل مؤثر، وضعیت فعلی زیرساختها و راهبردهای بومیسازی پرداخته است. روش تحقیق ترکیبی (کمّی-کیفی) بوده و شامل تحلیل تغییرات پوشش گیاهی با شاخص «NDVI» (از تصاویر Sentinel-2 در بازه ۲۰۱۷-۲۰۲۴)، تحلیل فضایی «GIS» (خودهمبستگی مکانی و تراکم کرنل)، تحلیل آماری «SPSS» بر روی پرسشنامة متخصصان (۵۰ نفر) و مصاحبههای کیفی با کارشناسان است. یافتهها نشانداد وضعیت زیرساختهای سبز شهری بیرجند در سطح متوسط روبهپایین قراردارد؛ توزیع فضاهای سبز نامتوازن و خوشهای است (تمرکز در نواحی مرکزی و پرجمعیت، کمبود در جنوب و غرب)، اتصال ضعیف شبکه سبز خدمات اکوسیستمی را کاهشداده و درک عمومی و برنامهریزی شهری از نقش آنها در تابآوری اقلیمی ناکافی است. تحلیل «NDVI» حاکی از کاهش نسبی پوشش گیاهی در دورة مورد مطالعه تحتتأثیر تغییرات اقلیمی و گسترش شهری است. نتایج تأکید میکند که راهبردهای کلیدی شامل: استفاده از گونههای بومی مقاوم به خشکی (تاغ، گز، زیتون تلخ)، سیستمهای آبیاری هوشمند، ایجاد کریدورهای سبز پیوسته، توسعة فضاهای کوچک محلی و بام یا دیوار سبز و تقویت مشارکت شهروندان از طریق آموزش است. این رویکردها نهتنها تابآوری اقلیمی و زیستمحیطی را افزایش میدهند، بلکه عدالت فضایی و کیفیت زندگی را در آمایش شهری بیرجند ارتقا میبخشند. مطالعة حاضر با ارائة چارچوبی بومیسازیشده برای شهرهای خشک شرق ایران، گامی نوین در پُرکردن خلأهای پژوهشی موجود برمیدارد و پیشنهادهایی عملی برای سیاستگذاری یکپارچه ارائهمیکند.https://gaij.usb.ac.ir/article_9864_eeef849cdf3057f8cb2003c8be1add12.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانجغرافیا و آمایش شهری منطقهای2345-2277165920260622Water Security of the Zahedan Metropolis in the Context of Climate Change and Tran’s boundary Hydro politics of the Helmand Basinامنیت آب کلانشهر زاهدان در پیوند تغییر اقلیم و هیدروپلیتیک فرامرزی حوضة هیرمند2956973410.22111/gaij.2026.54377.3330FAفاطمهبخشی شادمهریدانش آموختة دکتری جغرافیای سیاسی، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات وعلوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایرانسید هادیزرقانیاستاد جغرافیای سیاسی، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات وعلوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایرانعباسعلیداداشی رودباریاستادیار اقلیمشناسی، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات وعلوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایرانJournal Article20251229Water security, as one of the fundamental dimensions of human security, has become a strategic and multidimensional issue in recent decades, especially in arid and semi-arid regions of the world. Zahedan metropolis, due to its location in an arid climate, rapid population growth, expansion of informal settlements, and dependence of urban water supply sources on cross-border sources (water transfer from semi-wells in Zabol to Zahedan), faces a high level of water vulnerability. The present study, with the aim of comprehensively assessing the water security of Zahedan metropolis, examines the simultaneous effects of climate change and hydropolitical relations of the transboundary Hirmand watershed on the sustainability of the city's water resources.
The research method is applied and based on a mixed approach (quantitative-qualitative). In the climate section, CRU database data and the Standard Precipitation-Evaporation-Transpiration Index (SPEI) were used to analyze temperature, precipitation, and drought trends in Helmand Basin for the period 1991–2022. In the hydropolitical section, qualitative content analysis was used to review the 1972 treaty, documents and reports on Afghanistan's infrastructure policies and measures as an upstream country, and spatial-geopolitical analysis of the relations between the two countries. The climate findings show that Helmand Basin has faced a significant increase in temperature, a gradual decrease in precipitation, and an intensification of the frequency and severity of droughts over the past three decades, such that precipitation in the Zahedan metropolis has decreased by 7.94 mm per decade; a trend that has severely weakened the basin's natural capacity for sustainable water supply and increased the dependence of downstream areas, especially Zahedan, on unstable river flows. On the other hand, hydropolitical analysis indicates the dominance of the competition and hydrohegemony model in Iran-Afghanistan relations. The development of dams and diversion projects such as the Kamal Khan Dam, along with the weakness of the implementation mechanisms of the 1972 Hirmand Treaty, has put additional pressure on Zahedan's water security. The results of the study show that Zahedan's water insecurity is the result of a complex interaction of natural (climate change) and human-political (hydropolitics) factors, and its continuation can have widespread consequences for food, social, economic, and national security.<strong>امنیت آب، بهعنوان یکی از ابعاد بنیادین امنیت انسانی در دهههای اخیر و بهویژه در مناطق خشک و نیمهخشک جهان، به مسئلهای راهبردی و چندبُعدی تبدیل شده است. کلانشهر زاهدان، بهدلیل قرارگیری در اقلیم خشک، رشد سریع جمعیت، گسترش سکونتگاههای غیررسمی و وابستگی منابع تأمین آب شهری به منابع برونمرزی (انتقال آب از چاهنیمههای زابل به زاهدان)، با سطح بالایی از آسیبپذیری آبی مواجهاست. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی جامع امنیت آب کلانشهر زاهدان، تأثیرات همزمان تغییر اقلیم و مناسبات هیدروپلیتیکی حوضة آبریز فرامرزی هیرمند را بر پایداری منابع آب این شهر مورد بررسی قرارمیدهد. روش تحقیق از نوع کاربردی و مبتنی بر رویکرد ترکیبی (کمّی–کیفی) است. در بخش اقلیمی، از دادههای پایگاه «CRU» و شاخص استاندارد بارش–تبخیر–تعرق (SPEI) در دورة 1991–2022 بهمنظور تحلیل روندهای دما، بارش و خشکسالی در حوضة هیرمند استفاده شدهاست. در بخش هیدروپلیتیکی، با روش تحلیل محتوای کیفی، به بررسی معاهدة 1351، اسناد و گزارشها درخصوص سیاستها و اقدامات زیرساختی افغانستان بهعنوان کشور بالادست و تحلیل فضایی–ژئوپلیتیکی روابط دو کشور پرداخته شده است. یافتههای اقلیمی نشان میدهد که حوضة هیرمند طی سه دهة اخیر، با افزایش معنادار دما، کاهش تدریجی بارش و تشدید فراوانی و شدت خشکسالیها مواجه بوده است؛ بهگونهای که بهازای هر دهه، بارش در کلانشهر زاهدان 7.94 میلیمتر کاهش یافته است؛ روندی که ظرفیت طبیعی حوضه برای تأمین پایدار آب را بهشدت تضعیفکرده و وابستگی مناطق پاییندست، بهویژه زاهدان را به آوردههای ناپایدار رودخانه افزایش داده است. از سوی دیگر، تحلیل هیدروپلیتیکی، حاکی از غلبة الگوی رقابت و هیدروهژمونی در مناسبات ایران و افغانستان است. توسعة سدها و طرحهای انحرافی نظیر سد کمالخان، همراه با ضعف سازوکارهای اجرایی معاهدة ۱۳۵۱ هیرمند، فشار مضاعفی بر امنیت آب زاهدان وارد کرده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که ناامنی آب زاهدان حاصل برهمکنش پیچیدة عوامل طبیعی (تغییر اقلیم) و انسانی–سیاسی (هیدروپلیتیک) است و تداوم آن میتواند پیامدهای گستردهای برای امنیت غذایی، اجتماعی، اقتصادی و ملی به همراه داشته باشد</strong>https://gaij.usb.ac.ir/article_9734_bd703e81ec2c90edcf6d040aec2a72e3.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانجغرافیا و آمایش شهری منطقهای2345-2277165920260622Evaluation and Analysis of Sustainable Housing Components in Kirkuk Cityارزیابی و تحلیل مؤلفه های مسکن پایدار در شهر کرکوک5786977410.22111/gaij.2026.54189.3320FAسمیراحمد عزیزدانش آموختة کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه مراغه، مراغه، ایرانامیدمبارکیدانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه مراغه، مراغه، ایرانابراهیمسامیاستادیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه مراغه، مراغه، ایرانJournal Article20251211Housing is one of the important urban uses. Housing, as a fundamental concept, is initially defined as a physical unit that provides a specific and limited space for residence. But housing also has other dimensions; it is at home that people experience a sense of security, peace, and intimacy and form their individual and social identity. Sustainable housing pays attention not only to the physical aspects of housing, but also to its social, economic, and environmental dimensions. The purpose of this research is to evaluate the components of sustainable housing in the city of Kirkuk. The research method is descriptive-analytical and is also practical in terms of purpose. Library and survey methods were used to collect data. SPSS software and one-sample t-tests, stepwise regression, and one-way analysis of variance were used to analyze the data. The results of examining the components of sustainable housing in the city of Kirkuk indicate that; The accessibility component had the highest rank with an average of 2.94, followed by the economic component in second place with an average of 2.83, the social component in third place with an average of 2.65, the physical component with an average of 2.51, and finally the environmental component with an average of 2.42. The result of the stepwise regression test showed that the environmental component with a beta of 0.301 has the highest impact and the economic component with a beta of 0.205 has the lowest impact on the sustainable housing situation in Kirkuk<strong>مسکن بهعنوان یکی از کاربریهای مهم شهری است. در واقع مسکن، بهعنوان یک مفهوم بنیادین، در ابتدا بهمثابه یک واحد فیزیکی تعریفمیشود که فضایی مشخص و محدود برای سکونت فراهم میآورد؛ اما مسکن دارای ابعاد دیگری هم هست؛ در خانه است که افراد احساس امنیت، آرامش و صمیمیت را تجربهمیکنند و هویت فردی و اجتماعی خود را شکلمیدهند. مسکن پایدار، نهتنها به جنبههای فیزیکی مسکن، بلکه به ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی آن نیز توجهدارد. هدف این تحقیق، ارزیابی مؤلفههای مسکن پایدار در شهر کرکوک است. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و از نظر هدف نیز کاربردی میباشد. برای جمعآوری دادهها، از روش کتابخانهای و پیمایشی استفاده شده است. برای تجزیهوتحلیل دادهها نیز از نرمافزار «SPSS» و از آزمونهای آماری «کلموگروف اسمیرنوف»، «تی تکنمونهای» و «رگرسیون گامبهگام» استفادهشد. نتایج حاصل از بررسی مؤلفههای مسکن پایدار در شهر کرکوک، نشاندهندة این است که مؤلفة دسترسی با میانگین 94/2 دارای بیشترین رتبه بوده است و بعد از آن، مؤلفة اقتصادی در رتبة دوم با میانگین 83/2، اجتماعی در رتبة سوم با میانگین 65/2 و مؤلفة کالبدی با میانگین 51/2 در رتبة چهارم قراردارد و در نهایت، مؤلفة زیستمحیطی با میانگین 42/2 آخرین رتبه را بهخود اختصاص داده است. نتیجة آزمون «رگرسیون گامبهگام» نشانداد که مؤلفة زیستمحیطی با بتای 301/0 بیشترین تأثیر و مؤلفة اقتصادی با بتای 205/0 کمترین تأثیر را بر وضعیت مسکن پایدار شهر کرکوک دارد.</strong>https://gaij.usb.ac.ir/article_9774_613cbe7ae4267011c6614db9a5ee7040.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانجغرافیا و آمایش شهری منطقهای2345-2277165920260622Explanation and Presentation of a Strategic Model for Integrated Management of Public Spaces in Urban Fabrics of Tabriz Based on Futures’ Studiesتبیین و ارائة مدل راهبردی مدیریت یکپارچة فضاهای عمومی در بافتهای شهری تبریز مبتنی بر آیندهپژوهی87112986010.22111/gaij.2026.54162.3319FAمسعودحق لساندانشیار گروه معماری و شهرسازی، واحد ایلخچی، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلخچی، ایرانJournal Article20251209Rapid urbanization and the complexities of urban management in metropolitan cities like Tabriz have intensified challenges such as functional disruption, declining livability, and reduced vitality of public spaces. However, no integrated strategic model based on futures studies has yet been proposed for the different urban fabrics of Tabriz. The sectoral and short-sighted management of these spaces has led to an inability to cope with instabilities and future changes. Therefore, the main objective of this study is to develop and present an integrated strategic management model for public spaces in Tabriz's urban fabrics based on a futures studies approach, providing a coherent framework for the sustainable improvement of these spaces through a forward-looking and holistic perspective.This research is applied in terms of purpose and mixed-method (qualitative-quantitative) in terms of approach. In the qualitative phase, using thematic analysis and semi-structured interviews with 20 experts (urban managers, university professors, and urban planners), the key factors affecting the management of public spaces in Tabriz's future horizon were extracted. In the quantitative phase, these factors were presented in a questionnaire based on the cross-impact analysis technique MicMac to 30 experts. The content validity of the questionnaire was confirmed by expert opinion, and its reliability was confirmed using the test-retest method. Data were analyzed using MICMAC software to identify key drivers and analyze the cross-impact matrix.The findings showed that the stakeholder participation factor, with an influence score of 88, had the greatest impact on the system, while the quality of public space factor, with a score of 67, had the least impact. Furthermore, six key drivers were identified based on their direct and indirect influence, at the forefront of which was "attracting capital and private sector participation" with direct and indirect influence scores of 798 and 660, respectively. The final model was presented as a four-layer framework, proposing strategic focus on three main driving factors (with an average score of over 730) as the core component for transforming the system.The innovation of this research lies in the integration of three elements integrated institutional management, a futures studies approach based on uncertainties, and differentiation of Tabriz's urban fabrics within a strategic model. <strong>گسترش شتابان شهرنشینی و پیچیدگیهای مدیریت شهری در کلانشهرهایی مانند تبریز، موجب تشدید چالشهایی چون اختلال در کارکرد، اُفت کیفیت زیستپذیری و کاهش سرزندگی فضاهای عمومی شده است. بااینحال، تاکنون مدل راهبردی یکپارچه مبتنی بر آیندهپژوهی برای بافتهای متفاوت تبریز، ارائه نشده است. مدیریت بخشگونه و فاقد چشمانداز بلندمدت این فضاها، ناتوانی در مواجهه با ناپایداریها و تغییرات آینده را در پی داشته است؛ ازاینرو، هدف اصلی این پژوهش، تبیین و ارائة یک مدل راهبردی مدیریت یکپارچة فضاهای عمومی در بافتهای شهری تبریز با رویکرد آیندهپژوهی است تا با نگاهی پیشنگر و کلنگر، چارچوبی منسجم برای ارتقای پایدار این فضاها فراهمآورد. روششناسی: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، آمیخته (کیفی-کمّی) است. در مرحلة کیفی، با استفاده از روش تحلیل مضمون و مصاحبة نیمهساختاریافته با 20 خبره (مدیران شهری، اساتید دانشگاه و برنامهریزان شهری)، عوامل کلیدی مؤثر بر مدیریت فضاهای عمومی در افق آیندة تبریز استخراجشد. در مرحلة کمّی، این عوامل در قالب پرسشنامهای مبتنی بر تکنیک تحلیل اثرات متقاطع میکمک در اختیار 30 نفر از خبرگان قرارگرفت که روایی محتوایی آن با نظر خبرگان و پایایی آن با روش بازآزمون تأیید شد تا با شناسایی پیشرانهای کلیدی و ماتریس تأثیرات متقابل تحلیلگردد. جهت تحلیل، از نرمافزار میکمک استفاده شد. یافتهها نشانداد که مؤلفة مشارکت ذینفعان با امتیاز تأثیرگذاری ۸۸، بیشترین تأثیر را بر سیستم داشته است، درحالیکه مؤلفة کیفیت فضای عمومی با امتیاز ۶۷ کمترین تأثیرگذاری را دارا بود. همچنین، شش عامل کلیدی بر اساس سهم اثرگذاری مستقیم و غیرمستقیم شناساییشدند که در رأس آنها جلب سرمایه و مشارکت بخش خصوصی با امتیاز ۷۹۸ (مستقیم) و ۶۶۰ (غیرمستقیم) قراردارد. مدل نهایی بهصورت یک چارچوب چهار لایه ارائهشد که تمرکز راهبردی بر سه عامل محرک اصلی (با میانگین امتیاز بیش از ۷۳۰) را بهعنوان مؤلفة اصلی جهت تحول سیستم پیشنهاد میکند. نوآوری پژوهش در تلفیق سه عنصر مدیریت یکپارچة نهادی، رویکرد آیندهپژوهی مبتنی بر عدم قطعیتها و تمایز بافتهای شهری تبریز در قالب یک مدل راهبردی است.</strong>https://gaij.usb.ac.ir/article_9860_506b2211c5d1a2de44937d7623ebade7.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانجغرافیا و آمایش شهری منطقهای2345-2277165920260622Analysis of Co‑creation in the Digitalization of Peripheral settlement in Mashhadتحلیل هم آفرینی دیجیتالی شدن در محلات حاشیه نشینی شهر مشهد113138990410.22111/gaij.2026.54423.3331FAساراجلالیهکارشناس ارشد طراحی شهری، دانشگاه بین المللی امام رضا(ع) مشهد، مشهد، ایرانعلیمنظم اسماعیلپوراستادیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانثریافیروزه جهان تیغدکتری شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران غرب، تهران، تهرانمنصورالماسی نیاکارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد حصارک،تهران، ایرانJournal Article20260101Enhancing digital co‑creation in marginalized neighborhoods represents a vital step toward reducing the digital divide and alleviating socio‑economic deprivation. Through facilitating access to information, strengthening civic participation, and improving interaction with service institutions, this process can contribute significantly to residents’ empowerment and the improvement of their quality of life. The purpose of this study is to analyze and evaluate digital co‑creation in the marginalized neighborhoods of Mashhad. The research is applied in nature, and data collection was carried out using both library (documentary) and field methods (observation and questionnaire). Data analysis employed descriptive statistics (mean, standard deviation, and variance) and inferential statistics (one‑sample t‑test and Pearson correlation). The findings of the sample study indicate that there is a positive and significant relationship among all six key indicators—digital participation, diversity of digital stakeholders, transparency and access to digital information, digital two‑way interaction and communication, outputs and achievements of digitalization, and participant satisfaction with digital participation—showing the positive effects of digitalization on the marginal urban areas under study. However, except for the indicator of digital two‑way interaction and communication with a mean value of 3.00, all other indicators scored below the numerical desirability threshold (3). Therefore, a significant difference at the 0.01 alpha level is observed, and most of the factors have been evaluated positively. The results of the Pearson correlation test reveal that at a significance level of sig = 0.000, the indicators of digital co‑creation in the studied urban neighborhoods are interrelated. The indicator of participant satisfaction with digital participation, with a correlation coefficient of 0.762, shows the strongest relationship with the main research variable, whereas the indicator of transparency and access to digital information, with a coefficient of 0.382, shows the weakest relationship.<strong>ارتقای همافزایی دیجیتالیشدن در محلات حاشیهنشین، گامی حیاتی جهت کاهش شکاف دیجیتال و محرومیتهای اجتماعی-اقتصادی محسوب میشود. این امر از طریق تسهیل دسترسی به اطلاعات، تقویت مشارکت مدنی و بهبود تعامل با نهادهای خدماتی، میتواند به توانمندسازی ساکنین و بهبود کیفیت زندگی آنان کمک شایانی نماید. هدف این پژوهش، تحلیل همآفرینی دیجیتالیشدن محلات حاشیهنشینی شهر مشهد است. نوع تحقیق کاربردی و برای گردآوری دادهها از روشهای کتابخانهای(اسنادی) و میدانی(مشاهده و پرسشنامه) استفاده شده است. برای تجزیهوتحلیل اطلاعات از آماره توصیفی (میانگین، انحراف معیار و واریانس) و آماره استنباطی(t تکنمونهای و هبستگی پیرسون) بهره گرفته شده است. یافتههای تحقیق نمونهای نشان میدهد که بین تمام شاخصهای ششگانه (مشارکت دیجیتالی، تنوع ذینفعان دیجیتال، شفافیت و دسترسی به اطلاعات دیجیتال، تعامل و ارتباط دوسویه دیجیتال، خروجیها و دستاوردهای دیجیتالیشدن، رضایت مشارکتکنندگان از مشارکت دیجیتال) رابطة معنادار و مثبتی وجود دارد که نشاندهندة اثرات مثبت دیجیتالیشدن حاشیهنشینی شهری در شاخصهای شهر مورد مطالعه میباشد؛ لذا بجز شاخص تعامل و ارتباط دوسویة دیجیتالیشدن با میانگین(00/3)، برای تمامی مؤلفهها میانگین پایینتر از حد مطلوبیت عددی (3) بوده است؛ بنابراین، تفاوت معناداری در سطح آلفا 01/0 قابلمشاهده بوده و عمدتاًً به شکل مثبت ارزیابی و برآورد شده است. نتایج آزمون پیرسون نشان میدهد که در سطح معنیداری (sig = 0/000)، شاخصهای همآفرینی دیجیتالیشدن در محلات شهری مورد مطالعه، با هم رابطه دارند؛ بهطوریکه شاخص رضایت مشارکتکنندگان از مشارکت دیجیتال با ضریب همبستگی 0.762 بیشترین ارتباط را با متغیر اصلی پژوهش داشته است؛ در مقابل، شاخص شفافیت و دسترسی به اطلاعات دیجیتال با ضریب همبستگی 0.382 کمترین ارتباط را نشان داده است.</strong>https://gaij.usb.ac.ir/article_9904_32cd619f531f15cca17bc886f9de3b96.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانجغرافیا و آمایش شهری منطقهای2345-2277165920260622Analysis of the Effects of the new Arg Jadid Bam Special Economic Zone on the Physical Development of Human Settlements (Case Study: Bam District)تحلیل اثرات منطقة ویژة اقتصادی ارگ جدید بم، بر توسعة کالبدی سکونتگاههای انسانی؛ (نمونۀ موردی: ناحیة بم)139172981010.22111/gaij.2026.53382.3307FAمحمدرضاابولیدانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی آمایش سرزمین، گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، ایرانعلیحسینیدانشیار گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، ایرانحسینمنصوریاندانشیار گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، ایرانJournal Article20250929Over the past two decades, the establishment of Special Economic Zones (SEZs) in Iran has been promoted as a strategy to accelerate industrialization, attract foreign direct investment, and improve employment indicators. Despite their rapid expansion, the spatial, social, and environmental impacts of these zones at the local level have received limited attention. This study aims to evaluate the multidimensional effects of the Arg‑e Jadid Bam Special Economic Zone on the physical and social transformations of surrounding settlements. The Arg‑e Jadid Special Economic Zone is located near Bam in Kerman Province, southeastern Iran, and is considered one of the country’s major industrial hubs. The concentration of industries, particularly in the automotive sector, has attracted labor migration and significantly influenced the spatial and demographic structure of nearby settlements. This research adopts a descriptive–analytical approach. Data were collected through field surveys and remote sensing techniques. A total of 220 questionnaires were completed by local residents (120) and non-local migrants (100). In addition, satellite images from 2007 and 2025 were analyzed to examine physical and land-use changes. The data were analyzed using a one-sample t-test and Pearson correlation coefficient. The findings show that in the social dimension, the level of place attachment among residents was above the theoretical average, while indicators such as social trust, hope for the future, and continuity of local traditions were below the average level. Economically, employment opportunities and small businesses have increased; however, rising land and housing prices have imposed financial pressure on households. Environmentally, declining water quality and weaknesses in waste and wastewater management were observed. Physically, rapid housing construction and reconstruction driven by increasing demand have placed pressure on local infrastructure. Overall, the Arg‑e Jadid Special Economic Zone has improved employment and investment indicators but has also created challenges related to social sustainability, environmental conditions, and the housing market. Integrating industrial development with comprehensive environmental management and improved land‑use planning is essential for achieving sustainable regional development.<strong>در دو دهة اخیر، ایجاد مناطق ویژة اقتصادی در ایران، بهعنوان ابزاری برای تسریع صنعتیشدن، جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی و ارتقای شاخصهای اشتغال، مورد توجه قرار گرفته است. با وجود گسترش این مناطق، پیامدهای فضایی، اجتماعی و زیستمحیطی آنها در مقیاس محلی، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی چندبُعدی اثرات منطقة ویژة اقتصادی ارگ جدید بم بر تحولات کالبدی و اجتماعی سکونتگاههای پیرامونی انجام شده است. منطقة ویژة اقتصادی ارگ جدید، در شرق استان کرمان و در نزدیکی شهر بم قراردارد و یکی از قطبهای مهم صنعتی کشور محسوب میشود. تمرکز صنایع بهویژه در بخش خودروسازی طی سالهای اخیر، موجب جذب نیروی کار و ایجاد تغییرات قابلتوجه در ساختار فضایی و جمعیتی سکونتگاههای اطراف شده است. این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی انجام شده است. دادهها از طریق مطالعات میدانی و سنجشازدور گردآوری شدند. در بخش میدانی، ۲۲۰ پرسشنامه از ساکنان بومی (۱۲۰ نفر) و غیربومی (۱۰۰ نفر) جمعآوریشد. همچنین تصاویر ماهوارهای سالهای ۲۰۰۷ و ۲۰۲۵ برای بررسی تغییرات کالبدی و کاربری زمین تحلیلشد. دادهها با استفاده از آزمون «تی تکنمونهای» و «ضریب همبستگی پیرسون» مورد بررسی قرارگرفتند. نتایج نشانداد در بُعد اجتماعی، میزان تعلق مکانی بالاتر از میانگین نظری بود، اما شاخصهایی مانند: اعتماد اجتماعی، امید به آینده و تداوم سنتهای محلی، پایینتر از حد متوسط قرارداشتند. در بُعد اقتصادی، فرصتهای شغلی و فعالیتهای خرد افزایش یافته است، اما افزایش قیمت زمین و مسکن، فشار اقتصادی بیشتری بر خانوارها وارد کرده است. در بُعد زیستمحیطی، کاهش کیفیت منابع آب و ضعف در مدیریت پسماند و فاضلاب مشاهده شد. در بُعد کالبدی نیز رشد ساختوساز و بازسازی مساکن همراه با افزایش تقاضا، موجب فشار بر زیرساختهای خدماتی شده است. بهطور کلی، منطقة ویژة اقتصادی ارگ جدید، موجب بهبود شاخصهای اشتغال و سرمایهگذاری شده است، اما چالشهایی در پایداری اجتماعی، محیطزیستی و بازار مسکن ایجاد کرده است؛ بنابراین، تلفیق توسعة صنعتی با مدیریت یکپارچة محیطی و اجتماعی و بازنگری در سیاستهای کاربری زمین برای دستیابی به توسعة پایدار ضروری است.</strong>https://gaij.usb.ac.ir/article_9810_0f338db5006a315ac3856617fd874b54.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانجغرافیا و آمایش شهری منطقهای2345-2277165920260622Designing a Coordinated Urban Governance Model in Iran with Emphasis on the Role of Municipalitiesطراحی الگوی حکمرانی هماهنگ شهری در ایران با تأکید بر نقش شهرداریها173216991710.22111/gaij.2026.54302.3327FAبهروزمحمدرضاپوردانشجوی دکتری برنامهریزی آمایش سرزمین، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایرانناصرسلطانیدانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایرانمیناحسینیدانشجوی دکتری برنامهریزی آمایش سرزمین، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران0009-0009-2810-6329Journal Article20251222Urban governance in Iran faces serious institutional, legal, and financial challenges. Municipalities, despite their legal status, have not been able to play a pivotal role in coordinating urban policies due to centralization, limited sustainable resources, and overlapping responsibilities with other institutions. This gap has created a crisis of institutional coordination, reduced efficiency, and weakened the quality of urban management, showing that the absence of a clear local institutional-legal model for coordinated urban governance is the main problem of urban management in Iran. The aim of this research is to present a local model for coordinated urban governance in Iran with emphasis on the role of municipalities. The study was conducted using a qualitative-analytical approach based on institutional and legal analysis. Data were collected through documentary and library studies, including laws, regulations, and official reports, and examined using content analysis. An institutional-organizational approach was then applied to analyze the relationships between municipalities and other local and national institutions. In the final step, the Causal Layered Analysis (CLA) method was used to identify the deeper roots of the institutional coordination crisis. The findings showed that Iranian municipalities face extensive responsibilities but limited authority. Institutional centralization, financial dependence on unstable resources, inter-organizational overlap, and negative cultural narratives have reduced efficiency and social legitimacy. The results indicate that improving the quality of urban governance will only be possible through institutional coherence, transparency, social participation, and a comprehensive coordinated approach across institutional, organizational, and cultural levels<strong>حکمرانی شهری در ایران، با چالشهای نهادی، قانونی و مالی جدی روبهروست و شهرداریها با وجود جایگاه قانونی خود، بهدلیل تمرکزگرایی، محدودیت منابع پایدار و تداخل وظایف با سایر نهادها، نتوانستهاند نقش محوری در هماهنگی سیاستهای شهری ایفا کنند. این خلأ موجب بحران هماهنگی نهادی، کاهش کارآمدی و افت کیفیت مدیریت شهری شده و نشان میدهد که نبود یک الگوی بومی و نهادی ـ حقوقی روشن برای حکمرانی هماهنگ شهری، مسئلة اصلی مدیریت شهری ایران است. هدف این پژوهش ارائة الگویی محلی برای حکمرانی شهری هماهنگ در ایران با تأکید بر نقش شهرداریهاست. این پژوهش با رویکرد کیفی-تحلیلی و بر پایة تحلیل نهادی و حقوقی انجامشد. دادهها از طریق مطالعات اسنادی و کتابخانهای شامل قوانین، مقررات و گزارشهای رسمی گردآوری و با روش تحلیل محتوا بررسیشدند؛ سپس، با رویکرد نهادی-سازمانی، روابط شهرداریها با سایر نهادهای محلی و ملی تحلیلشد. در گام پایانی، از روش تحلیل لایهای علّتها برای شناسایی ریشههای عمیق بحران هماهنگی نهادی استفاده گردید. یافتههای پژوهش نشانداد شهرداریهای ایران با وظایف گسترده، اما اختیارات محدود مواجهاند و تمرکزگرایی نهادی، وابستگی مالی به منابع ناپایدار، موازیکاری بینسازمانی و روایتهای فرهنگی منفی موجب کاهش کارآمدی و مشروعیت اجتماعی مدیریت شهری شده است. نتایج نشان میدهد ناکارآمدی ریشه در ساختارهای نهادی، شبکههای قدرت و روایتهای فرهنگی دارد و ارتقای کیفیت حکمرانی شهری تنها با انسجام نهادی، شفافیت و مشارکت اجتماعی و نگرشی جامع و هماهنگ میان سطوح نهادی، سازمانی و فرهنگی امکانپذیر خواهدبود</strong>https://gaij.usb.ac.ir/article_9917_3021a3338cb877b0444e496669b42f2e.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانجغرافیا و آمایش شهری منطقهای2345-2277165920260622Monitoring Land Use Changes Using Satellite Images and an Object-Based Classification Model (Case Study: Mehran Plain)پایش تغییرات کاربری اراضی با استفاده از تصاویر ماهوارهای و مدل طبقه بندی شیء محور (نمونۀ موردی: دشت مهران)217248988810.22111/gaij.2026.49111.3214FAامینمحمدیکارشناسی ارشد در حفاظت آب و خاک، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایرانمرزبانفرامرزیدانشیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایرانحسنفتحی زاددکتری بیابانزدایی، گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایرانرضاامیدی پوراستادیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایرانJournal Article20240621Land use and land cover (LULC) changes are among the most significant environmental–socioeconomic processes affecting ecosystems, biodiversity, and the provision of ecosystem services. Urban expansion, agricultural development, and the conversion of rangelands into croplands are major drivers of land use change that may lead to land degradation and reduced resource sustainability. Therefore, continuous and accurate monitoring of LULC changes is essential for resource planning and management. The present study aims to investigate land use changes in the Mehran Plain, Ilam Province, using Landsat satellite imagery including Landsat 5 (1996), Landsat 7 (2002 and 2010), and Landsat 8 (2022) through an object-based classification approach. To present and analyze the classification results, indices such as Principal Component Analysis (PCA), the Normalized Difference Vegetation Index (NDVI), and change detection techniques were employed. The results indicated that barren lands achieved producer’s and user’s accuracies exceeding 99% in 2002, demonstrating high spectral separability of remote sensing data for this class. Conversely, the lowest producer’s and user’s accuracies were observed for barren lands in 2010, with values of 79% and 77%, respectively. The highest overall classification accuracy was obtained for 2022, with an overall accuracy of 90.28% and a Kappa coefficient of 86.89%. The greatest land use area changes in the study area were related to agricultural lands and fair and poor rangelands. NDVI results from 1996 to 2022 indicated an increase in vegetation cover in 2022, mainly due to the expansion of agricultural lands. Change detection analysis revealed that the most significant transitions involved the conversion of fair rangelands into agricultural lands and poor rangelands. The findings can contribute to land evaluation, environmental studies, and integrated planning and management for the sustainable utilization of natural resources and the reduction of land degradation in the region<strong>تغییرات کاربری و پوشش اراضی، از مهمترین فرآیندهای محیطزیستی–اجتماعی است که بر اکوسیستمها، تنوعزیستی و تأمین خدمات اکوسیستمی تأثیرمیگذارد. افزایش شهرنشینی، گسترش کشاورزی و تبدیل مراتع به اراضی زراعی، از مهمترین محرکهای تغییر کاربری هستند که میتوانند به تخریب اراضی و کاهش پایداری منابع منجرشوند؛ از اینرو، پایش مستمر و دقیق تغییرات کاربری پوشش اراضی، برای برنامهریزی و مدیریت منابع ضروری است. هدف از پژوهش حاضر، بررسی تغییرات کاربری اراضی دشت مهران در استان ایلام، با استفاده از تصاویر ماهوارهای لندست شامل: لندست 5 برای سال 1375، لندست 7 برای سالهای 1381 و 1389 و لندست 8 برای سال 1401 با استفاده از روش طبقهبندی شیءمحور میباشد. برای نشاندادن نتایج طبقهبندی، از برخی شاخصها مانند تجزیهوتحلیل مؤلفة اصلی، شاخص نرمالشدة تفاوت پوشش گیاهی و پایش تغییرات استفاده شد. نتایج نشانداد اراضی بدون پوشش با دقت تولیدکننده و استفادهکننده بالای 99 درصد مربوط به سال 1381 بهدست آمدهاند که نشاندهندة قدرت تفکیک طیفی بالایی برای دادههای سنجشازدور برای این کاربری میباشد. ثانیاً، با توجه به نتایج، مشاهده شد که کمترین دقت تولیدکننده و استفادهکننده مربوط به کاربری اراضی بدون پوشش بوده است که بهترتیب 79 و 77 درصد برای سال 1389 میباشد. همچنین سال 1401 با دقت کل 28/90 و ضریب کاپای 89/86 درصد، بیشترین دقت را در طبقهبندی کاربری اراضی منطقة مورد مطالعه داشته است. بیشترین تغییرات مساحت کاربری اراضی در این منطقه، مربوط به کاربریهای کشاورزی و مرتع متوسط و فقیر میباشد. نتایج بهدستآمدة شاخص نرمالشدة تفاوت پوشش گیاهی از سال 1375 تا 1401، نشاندهندة افزایش پوشش گیاهی در سال 1401 بهدلیل گسترش سطح اراضی کشاورزی در این سال میباشد. پایش تغییرات نشانداد که بیشترین تغییرات مربوط به تبدیل مرتع متوسط به اراضیکشاورزی و مرتع فقیر است؛ از اینرو نتایج حاصله میتواند در ارزیابی اراضی، مطالعات زیستمحیطی، برنامهریزی و مدیریت یکپارچه بهمنظور بهرهبرداری صحیح از منابع طبیعی و کاهش تخریب این منابع با ارزش، مورد استفاده قرارگیرد.</strong>https://gaij.usb.ac.ir/article_9888_7a548fc9d243257d9b0b85d6419787ad.pdf