دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 6 18 2016 03 20 jeld جلد فصلنامه 0 0 2401 10.22111/gaij.2016.2401 FA Journal Article 2016 06 15 https://gaij.usb.ac.ir/article_2401_1414a1852a94ded93492a8dca6a70a4d.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 6 18 2016 03 20 fehrest فهرست مطالب 0 0 2402 10.22111/gaij.2016.2402 FA Journal Article 2016 06 15 https://gaij.usb.ac.ir/article_2402_32d6712f27f148ea8a5e946e84cf6411.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 6 18 2016 03 20 ABSTRACTS چکیده انگلیسی 1 14 2403 10.22111/gaij.2016.2403 FA Journal Article 2016 06 15 https://gaij.usb.ac.ir/article_2403_b8dcf764c58865007ea3e48e47c68784.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 6 18 2016 03 20 - ارائه و پیاده‌سازی یک مدل جدید برای سناریوسازی در برنامه‌ریزی‌ منطقه‌ای مورد شناسی: استان مازندران 1 24 2365 10.22111/gaij.2016.2365 FA دکتر نادر زالی دانشیار گروه شهرسازی، دانشگاه گیلان، رشت مسعود زمانی‌پور دانش آموخته کارشناسی ارشد شهرسازی برنامه ریزی منطقه ای، دانشگاه گیلان، رشت Journal Article 2016 04 19 - یکی از ابزارهای مناسب برنامه‌ریزی راهبردی در شرایط عدم قطعیت و در شرایطی که دنیای پیش‌روی ما دنیایی مملو از شگفتی‌سازهای مختلف می‌باشد، سناریونگاری است. تمرکز و هدف کلیدی پژوهش حاضر، تدوین و پیاده‌سازی مدلی برای تهیۀ سناریوهای توسعۀ استان مازندران در افق 1410 با رویکرد سیستمی است. روش انجام پژوهش از نوع ترکیبی زنجیره‌ای است. برای جمع‌آوری داده‌ها عمدتاً از روش‌های اسنادی و دلفی استفاده شده است. همچنین برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل اثرات متقابل عوامل بوسیلۀ نرم‌افزار MICMACو برای تحلیل سناریوها و تدوین آنها از روش تحلیل مورفولوژیک بوسیلۀ نرم‌افزار Morphol، استفاده شده است. نتایج تحقیق حاکی از رشد تدریجی قابلیت‌های کلیدی توسعۀ استان در افق 1410 را دارد. در هر چهار سناریوی اول، فرض کاهش تدریجی سطح تولیدات باغی بواسطۀ تغییرات کاربری اراضی (به خصوص در نواحی غربی) ظاهر شده است که به نوعی یک تهدید جدی و کلیدی برای استان مازندران و به خصوص نواحی متمایل به غرب استان شمرده می‌شود. دیگر نتیجۀ مهم، ظهور فرض "رشد بالای 30 درصد مبادلات بندر فریدونکنار" به عنوان یک عامل بسیار تأثیرگذار در توسعۀ استان که می‌تواند یک قطب قوی توسعه در نواحی متمایل به مرکز جغرافیایی استان را بوجود آورد. در بخش گردشگری نیز در همۀ چهار سناریوی اول، فرض خوش‌بینانۀ «توسعۀ همه جانبه زیرساخت‌های گردشگری در غرب استان و برداشتن گام‌های اولیه برای برندسازی منطقه‌ای در مقیاس فراملی» ظاهر شده است و این مورد نیز نشان از امیدواری بهبود وضعیت توسعه در نواحی غربی استان دارد.

https://gaij.usb.ac.ir/article_2365_8b21316db47d4a92110fe18ec8ef9c21.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 6 18 2016 03 20 - مدلسازی توسعه شهری و تحلیل اثر همسایگی با استفاده از تلفیق مدل اتوماسیون سلولی و روش Majority OWA 25 36 2366 10.22111/gaij.2016.2366 FA میثم آقامحمدی کارشناس ارشد سیستم‌های اطلاعات مکانی، دانشکده مهندسی نقشه‌برداری،دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران دکتر محمد طالعی استادیارگروه سیستم‌های اطلاعات مکانی، دانشکده مهندسی نقشه‌برداری، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران دکتر محمد کریمی استادیارگروه سیستم‌های اطلاعات مکانی، دانشکده مهندسی نقشه‌برداری، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران قاسم جوادی عضو هیات علمی گروه مهندسی عمران-نقشه برداری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه بجنورد، خراسان شمالی، بجنورد Journal Article 2016 04 19 - شهرها مانند موجودات زنده از لحاظ کالبد بزرگتر و از لحاظ ساخت پیچیده‌تر می‌شوند و به دنبال این رشد فیزیکی، توسعۀ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آنها نیز بتدریج دگرگون می‌شود. همواره فضای کالبدی شهرها تحت تأثیر مکانیزم‌ها وعواملی قرار دارد که در طی زمان با پیشرفت‌ها و تحولات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، زیست محیطی و ... متحول می‌شوند و در ضمن این تأثیرات، تغییرات جدیدی نیز برچهره و منظر کالبدی شهر تحمیل می‌کنند. در این میان جلوگیری از رشد بی‌رویه و نامتوازن شهرها به دلیل ارزش بالای زمین از اهمیت بسزایی برخوردار است و به همین دلیل جایگاه مدلسازی و پیش‌بینی تغییرات کاربری اراضی برای مدیریت شهری، بیش از پیش اهمیت پیدا کرده است. مدل اتوماسیون سلولی به سبب ساختاری ساده و پویا و نیز برخورداری از ویژگی‌های قدرتمند مکانی، به طور گسترده در شبیه‌سازی تغییرات مکانی- زمانی از جمله گسترش شهرها مورد استفاده قرار گرفته‌ است. در مقالۀ حاضر از اتوماسیون سلولی برای محاسبۀ فاکتور اثر همسایگی در مدلسازی توسعۀ شهری استفاده شده و با در نظر گرفتن محدودیت‌های موجود در الگوهای رایج سلولی، به ارائه مدل اتوماسیون ترکیبی به صورت آمیزه‌ای از ساختار محاسباتی سلولی و روش تصمیم‌گیری چند معیاره Majority OWAپرداخته شده است. روش اتوماسیون سلولی برای ترکیب نقشه‌های تناسب کاربری و محاسبۀ تناسب کلی از روش میانگین‌گیری استفاده می‌کند که در بیشتر کاربردها روش مناسبی نیست؛ اما روش Majority OWA برای ترکیب معیارهای مختلف ارزیابی یک گزینه نظر اکثریت را درنظر می‌گیرد؛ بنابراین، تلفیق دو روش ذکر شده می‌تواند یکی از ضعف‌های مهم روش اتوماسیون سلولی را پوشش دهد. در این مقاله ابتدا با به‌کارگیری داده‌های مورد نیاز، مدل پیشنهادی برای شبیه‌سازی گسترش شهر شیراز بین سال‌های 1383 تا 1388 هجری خورشیدی، پیاده‌سازی شده و سپس نتایج به دست آمده مورد ارزیابی قرار گرفته است. مقایسۀ نتایج مدلسازی این تحقیق برای سال 1388 با داده‌های به‌دست آمده از تصاویر ماهواره‌ای در این سال نشان می‌دهد، استفاده از روش Majority OWA می‌تواند با دقت 60% فرایند توسعۀ شهری را مدلسازی نماید که در مقایسه با دقت حدود 53% روش CAنتایج بهتری حاصل می‌شود. نتایج تحقیق، گامی به سمت جلو است؛ زیرا مدل پیشنهادی با افزایش قابلیت اتوماسیون سلولی در مدلسازی پروسه‌های پیچیدۀ مکانی به دقت مطلوبتری نیز دست پیدا کرده است. نتایج حاصل از این مدلسازی می‌تواند به عنوان ابزاری مناسب جهت اخذ تصمیم‌های بهینه در اختیار برنامه‌ریزان شهری قرار گیرد.

https://gaij.usb.ac.ir/article_2366_e3f5204f8747252f08c9b3c411bb90bb.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 6 18 2016 03 20 - ارزیابی و تحلیل ایمنی پارک‌های شهری مورد شناسی: شهر جهرم 37 52 2367 10.22111/gaij.2016.2367 FA دکتر عیسی ابراهیم زاده استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه سیستان و بلوچستان مجتبی روستا دانشجوی دوره دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه سیستان و بلوچستان Journal Article 2016 04 19 - با توجه به اینکه گسترش فیزیکی شهرها و همچنین نوع زندگی امروزی، تقاضا برای گسترش فضای سبز و ایجاد پارک‌ها را در شهرها به دنبال داشته است؛ بی‌تردید، تمهیدات ایمنی برای پارک‌ها از الزاماتی است که برای شهرداری‌ها مهم می‌باشد و همواره ذهن برنامه‌ریزان و طراحان شهری را به خود مشغول ساخته است. در همین راستا، مقاله حاضر به ارزیابی و تحلیل ایمنی پارک‌های شهری در جهرم پرداخته است. این پژوهش، بر مبنای هدف از نوع کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی است. جامعۀ آماری این تحقیق، شهر جهرم است که با بهره‌گیری از روش کوکران، حجم نمونه برابر با 180 نفر انتخاب و داده‌های حاصل از آن با استفاده از آزمون‌های تحلیل عاملی و تی با نرم‌افزارهای آماری SPSSو EXCELتحلیل شدند. نتایج تحلیلی حاکی از این است که میانگین کل ایمنی در پارک‌های مورد مطالعه 57/2 درصد می‌باشد. بالاترین میانگین ایمنی مربوط به پارک باغ ملی (13/3 درصد) و پس از آن پارک‌های چمران (6/2 درصد)، کوهسار (53/2 درصد)، ریحانه (46/2 درصد)، پارک شهر (4/2 درصد) و گلستان (26/2 درصد) در رده‌های بعدی قرار دارند. در عین حال، 54 شاخص اولیه ایمنی مورد بررسی در این پژوهش، به 6 عامل؛ طراحی خوانا، ایمنی بهداشتی، دسترسی فیزیکی، روشنایی، احساس ایمنی و ایمنی فیزیکی ترکیب و نتایج تحلیل عاملی حاصل بیانگر آن است که به ترتیب اولین عامل به تنهایی 96/30 درصد از واریانس را توضیح می‌دهد و عامل دوم 12/17 درصد، عامل سوم 08/16 درصد، عامل چهارم 73/15 درصد، عامل پنجم 52/3 درصد و عامل ششم 71/2 درصد واریانس را محاسبه می‌کنند.

https://gaij.usb.ac.ir/article_2367_e2454116042de44dea2ada3ab0909d94.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 6 18 2016 03 20 - ارزیابی توان منطقۀ حفاظت شده قرخود برای گردشگری گسترده و متمرکز 53 68 2368 10.22111/gaij.2016.2368 FA مجتبی قدیمی دانشجوی کارشناسی ارشد محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان دکتر منصوره ملکیان استادیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان دکتر علیرضا سفیانیان دانشیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان Journal Article 2016 04 19 - منطقهحفاظتشدۀقرخودباوسعت 43000 هکتار، در شمال غربی استان خراسان شمالی و در مجاورت پارک ملی گلستان واقع شده است. این منطقه با داشتن ویژگی‌هایخاصزیستگاهی، حضور گونه‌هایمختلفحیاتوحش و جاذبه‌های گردشگری، از پتانسیل بالایی برای برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری برخوردار است.این مطالعه با هدف تعیین توان منطقه برای تفرج گسترده و متمرکز انجام شد. بدین منظور، ابتدا معیارهای مناسب برای دو طبقه تفرج گسترده و متمرکز تعیین شد. با توجه به اینکه برای هر یک از این کاربری‌ها به ارزیابی همزمان چندین معیار نیاز است، از روش ارزیابی چند معیاره استفاده شد. برای ناحیه تفرج گسترده چهار معیار و برای تفرج متمرکز دوازده معیار و یک لایه محدودیت زیستگاه گونه‌های شاخص در نظر گرفته شد. نقشه‌های پایۀ هر معیار تهیه و با استفاده از روش فازی استاندارد شد. وزندهیبهمعیارهابااستفادهازفرایندتحلیلسلسلهمراتبیانجام شد. از روشترکیبخطیوزن‌دار برای رویهم‌گذارینقشه‌های معیار و تهیه نقشه نهایی تفرج گسترده و متمرکز استفاده شد.نتایجنشانداد کهحدود 4800 هکتار معادل 11 درصد از وسعت منطقه حفاظتشدهقرخودبرایتوسعهکاربریتفرجمتمرکز و 8 درصد از وسعت منطقه (3200 هکتار)برای تفرج گسترده مناسب است. ظرفیت برد فیزیکی منطقه برآورد شد که تراکم گردشگر با توجه به وسعت منطقه حدود 11 نفر در هکتار معین گردید.

https://gaij.usb.ac.ir/article_2368_ee0279c1657c80fcac6d8caedc3b1d93.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 6 18 2016 03 20 - مکان‌یابی اراضی مسکونی با استفاده از روش ارزیابی چندمعیاره TOPSIS مورد شناسی: شهر بهبهان 69 84 2369 10.22111/gaij.2016.2369 FA دکتر حجت شیخی استادیار ، عضو هیأت علمی دانشگاه ایلام مرضیه غریبی دانشجوی کارشناسی ارشد معماری- معماری دانشگاه ایلام مصطفی معنوی کارشناس معماری، اداره آموزش و پرورش شهرستان رامهرمز Journal Article 2016 04 19 - کاربری‌های مسکونی مهمترین کارکرد هر شهر هستند که بیشترین اراضی شهری را در برگرفته‌اند. تأمین کیفیت مسکن یکی از ا هداف اصلی در برنامه‌های مسکن در کشورهای توسعه یافته است و چگونگی تأمین کیفیت آن یکی از چالش‌های جدی فراروی برنامه‌ها و سیاست‌های مسکن است. اولین ویژگی مهم برای مسکن مناسب، زمین آن است. چون مسکنی که در محیط نامناسب قرار می‌گیرد، حتی اگر شرایط مناسبی داشته باشد، نمی‌تواند نیازهای تبعی ساکنین خود را تأمین نماید؛ بنابراین، مکان‌یابی صحیح مسکن علاوه بر ارتقای کیفیت طرح‌های مسکن، موجب کاهش هزینه‌های آتی نیز می‌شود. در این پژوهش محقق سعی دارد که جهت دستیابی به مهم‌ترین هدف تحقیق یعنی مکان‌یابی اراضی مسکونی، با توجه به نیاز به احداث مجتمع‌های مسکونی جدید در شهر بهبهان، در جهت یافتن اراضی خالی مستعد برای استقرار کاربری‌های مسکونی اقدام نماید. سپس بررسی کرده که آیا گزینه‌های انتخابی، از نظر معیارهای مکان‌یابی پتانسیل‌های لازم جهت استقرار کاربری‌های مسکونی را دارند؟ و اینکه کدام یک از این گزینه‌ها برای رسیدن به این هدف مناسب‌تر است؟ برای این منظور در این پروژه پس از انجام مطالعات کتابخانه‌ای و شناسایی معیارهای مورد نیاز برای مکان‌یابی مسکونی، سه نقطه از شهر جهت استقرار فضاهای مسکونی انتخاب شده‌اند و پس از حضور در مکان‌های یاد شدهوانجام برداشت‌های میدانی، این سه سایت بر اساس معیارهای ذکر شده امتیازدهی شده‌اند. برای تبدیل دادۀ کیفی به داده‌های کمّی از مقیاس دوقطبی فاصله‌ای استفاده شده است و در نهایت ماتریس تصمیم‌گیری شامل امتیازات آلترناتیوها تهیه شده است. پس از آن با انجام کلیۀ مراحل روش تاپسیس که در متن به تفصیل شرح داده شده است، یکی از گزینه‌ها به عنوان بهترین گزینه از میان سه گزینۀ موجود، معرفی شده است. پس از آن این مناطق از نزدیک مورد بازدید قرار گرفته‌اند و بررسی‌های انجام شده و پرسش از متخصصان دربارۀ وضعیت سایت‌های انتخابی، صحت انتخاب این گزینه و دقت روش تاپسیس را تأیید می‌نماید.

https://gaij.usb.ac.ir/article_2369_324ab2788250a4c894d77ffccbcf0bea.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 6 18 2016 03 20 - تحلیل عوامل جغرافیایی مؤثر بر معیشت خانوار در سکونتگاه‌های روستایی مورد شناسی: شهرستان قصرقند 85 96 2370 10.22111/gaij.2016.2370 FA دکتر فرامرز بریمانی دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه مازندران هادی راستی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه اصفهان اسلام رئیسی کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد مسعود محمد زاده کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2016 04 19 - سرمایه‌های معیشتی (انسانی، فیزیکی، طبیعی، مالی، اجتماعی) در واقع تعیین کنندۀ اساس زندگی مردم در سکونتگاه‌های انسانی بویژه در نواحی روستایی به شمار می‌آیند. این سرمایه‌ها در قالب رویکرد معیشتی می‌توانند به عنوان چارچوبی برای درک و تحلیل بهتر نقش مردم در امور توسعۀ نواحی روستایی به‌کار گرفته شوند. از این رو پژوهش حاضر ضمن ارزیابی سرمایه‌های معیشتی در نواحی روستایی شهرستان قصرقند، به تحلیل عوامل جغرافیایی مؤثر بر آن پرداخته است. در این راستا از مهمترین عوامل جغرافیایی مؤثر می‌توان عوامل مکانی- فضایی، جمعیتی و اقتصادی را نام برد. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است و جامعۀ آماری کلیۀ ساکنان روستایی شهرستان قصرقند می‌باشند. تعداد نمونه 329 سرپرست خانوار روستایی از 23 روستای منتخب هستند. داده‌ها و اطلاعات از طریق پرسشنامه به روش تصادفی گردآوری شد و به وسیلۀ روش‌های آماری در محیط نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در این پژوهش متغیر مستقل عوامل جغرافیایی مؤثر و متغیر وابسته معیشت خانوار روستایی است. نتایج کلی پژوهش حاکی از سطح پایین معیشت در نواحی روستایی با ارزش میانگین 19/2 بوده و بیانگر ضعف در زیرساخت‌ها و سرمایه‌های معیشتی (به جز سرمایه اجتماعی) است. همچنین طبق نتایج به‌دست آمده عوامل مکانی- فضایی (شکل استقرار، موقعیت ارتباطی، نوع راه دسترسی، فاصله از مراکز نافذ) بر سطح معیشت روستاییان تأثیرگذار هستند. از میان عوامل جمعیتی، میزان جمعیت و بُعد خانوار هیچ ارتباطی با سطح معیشت روستایی ندارند؛ اما نسبت باسوادی و نسبت مهاجرت طی 7 سال گذشته (1385 تا 1392) به ترتیب رابطۀ مستقیم و معکوس معناداری را با سطح معیشت نشان می‌دهند. بین عوامل اقتصادی (متوسط درآمد، نرخ اشتغال و متوسط مالکیت‌ها) و سطح معیشت روستایی ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد. از میان کلیۀ عوامل جغرافیایی، عوامل اقتصادی با ضریب 425/0 بیشترین و عوامل مکانی- فضایی با ضریب 142/0- کمترین تأثیر بر سطح معیشت روستایی را نشان می‌دهند.

https://gaij.usb.ac.ir/article_2370_6d2b89b14e2e45691772e0daeb8b4621.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 6 18 2016 03 20 - شناسایی و طراحی یک الگوی بهینۀ مکانیابی با تأکید بر تلفیق روش‎های داده‌‌مبنا و دانش‎مبنا در سطح تصمیم‎گیری با GIS )با تأکید بر پهنه‎بندی اقتصادی شهر تهران( 97 118 2371 10.22111/gaij.2016.2371 FA غدیر عشورنژاد دانشجوی دکتری تخصصی سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی دانشگاه تهران دکتر علی درویشی بلورانی استادیار دانشگاه تهران دکتر نجمه نیسانی سامانی - استادیار دانشگاه تهران محسن جعفری کارشناس ارشد GIS دانشگاه خواجه نصرالدین طوسی رضا آقاطاهر کارشناس GIS دانشگاه تهران محمد فلاح ززولی کارشناسی ارشد RS & GISدانشگاه آزاد اسلامی Journal Article 2016 04 19 - استفاده از GIS در مکان‌یابی دارای قدمتی تقریبی برابر با ظهور این فناوری است و در مطالعات مختلفی که به نوعی با عوارض مکانی سروکار دارند، به‌کار گرفته می‌شود. استفاده از این سیستم در مکان‌یابی دارای مزایای فراوانی است که باعث صرفه‌جویی در زمان و هزینه‌های اجرایی می‌شود. از این‌رو استفاده از فناوریGIS ‌ در مکان‌یابی و سایر فعالیت‌های مرتبط با آن، تضمینی برای دستیابی به نتایج بهتر، دقیق‌تر و سریعتر با هزینه‌های کمتر است.تاکنون روش‌های مختلفی با استفاده از مدل‎های گوناگون برای مکان‎یابی به‎کار گرفته شده است. در اغلب این مطالعات و همچنین مطالعاتی که در آن به پهنه‎بندی فضا پرداخته می‎شود، از روش‎های مبتنی بر نظرات متخصصین (روش‎های ذهنی) استفاده می‎شود و شاهد تحقیقات اندکی با استفاده از روش‎های مبتنی بر داده‎ها (روش‎های عینی) هستیم. از اینرو، بررسی و شناخت یک الگوی بهینۀ مکان‌یابی در تلفیق روش‎ها و مدل‎های گوناگون مبتنی بر نظرات متخصصین (روش‎های ذهنی) و مبتنی بر داده‎ها (روش‎های عینی) در GIS و نحوه تلفیق این نتایج (تلفیق در سطح تصمیم‎گیری) در جهت رسیدن به مناسب‎ترین مکان با دقتی مطلوب ضروری می‎نماید. علاوه بر این نحوۀ تلفیق نتایج به‌دست آمدۀ حاصل از روش‎های مختلف در GIS از جمله مواردی است که کمتر در تحقیقات به آن پرداخته شده است. در این تحقیق پهنه‌بندی اولیۀ فضای جغرافیایی (غربالگری) و اولویت‎بندی مکان‎های بهینه شناسایی شده (مکان‎یابی) با روش‎های مبتنی بر نظرات متخصصین (روش‎های ذهنی) و روش‎های مبتنی بر داده‎ها (روش‎های عینی) مورد بررسی قرار می‎گیرد. الگوی پیشنهادی جهت شناسایی ویژگی‎های هر کدام از این روش‎ها با توجه به نتایج به‌دست آمده در یک نمونۀ مطالعاتی (پهنه‎بندی اقتصادی فضای شهری واولویت‎بندی پهنه‎های بهینه) به عنوان یافته‎های تحقیق تشریح می‎گردد. نتایج ارزیابی بیانگر آن است که به ترتیب هر سه روش عینی (RBFLN، Fuzzy Clustring و PNN‎) نسبت به سه روش ذهنی (‎SAW، GCA و Fuzzy Logic‎) عملکرد بهتری داشته‎اند. همچنین از میان پهنه‎های بهینه حاصل از تلفیق این روش‎های (غربالگری اولیه)، پهنه‎های میدان تجریش، انقلاب و 15 خرداد در رتبه‎بندی حاصل از روش‎های چند شاخصه با معیارهای کیفی اولویت اول در استقرار خدمات را به خود اختصاص داده‎اند.

https://gaij.usb.ac.ir/article_2371_928bda01468e7d2b8575bd7a8791673a.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 6 18 2016 03 20 - برنامه‌ریزی راهبردی توسعۀ گردشگری روستایی در نواحی روستایی شهرستان ایذه مورد شناسی: روستای شیوند 119 134 2372 10.22111/gaij.2016.2372 FA هاشم نوروزی فرد دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه آزاد سمنان دکتر محمدامین خراسانی استادیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه تهران Journal Article 2016 04 20 - گردشگری یکی از صنایع در حال رشد جهان است و کشورها در تمام مراحل مختلف توسعه، به طور فزاینده‌ای به آن وابسته‌اند. گردشگری به عنوان یک صنعت فرابخشی، فعالیت‌های مختلف را در بر می‌گیرد و با تمام بخش‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به طور مستقیم و غیر مستقیم تعامل دارد. روستای شیوند از بخش دهدز شهرستان ایذه از توان‌های بالقوه و بالفعل گردشگری بیشماری برخوردار است. شناسایی و معرفی این قابلیت‌ها و نیز فراهم نمودن زیرساخت‌های مورد نیاز در زمینۀ توسعۀ گردشگری می‌تواند عاملی در جهت توسعۀ همه‌جانبۀ این منطقه باشد. بدین منظور تحقیق حاضر با استفاده از روش پیمایش، مطالعات میدانی و تعیین نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها به روش سوات به ارائۀ راهبرد در جهت توسعۀ گردشگری در روستای شیوند پرداخته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مؤلفه چشم‌اندازهای زیبا و منحصر به فرد به همراه باغات و فضای سبز به عنوان مهم‌ترین نقطۀ قوت داخلی و مؤلفۀ نامناسب بودن تجهیزات و تسهیلات اقامتی و رفاهی، به عنوان مهم‌ترین نقطۀ ضعف داخلی در توسعۀ گردشگری این روستاست. همچنین از بین فرصت‌های بیرونی، مؤلفۀ افزایش انگیزش بیشتر برای مسافرت و تفریح به عنوان اولویت اول فرصت خارجی برای توسعۀ گردشگری و از بین تهدیدهای خارجی نیز مؤلفۀ تخریب زمین‌های کشاورزی و مزارع روستایی به عنوان مهم‌ترین تهدید خارجی است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که راهبردهای تهیه و اجرای برنامه‌های توسعۀ گردشگری با استفاده از اعتبارات دولتی، بهره‌گیری از مزیت‌های رقابتی منطقه برای جذب گردشگر، تهیۀ بسته‌های تسهیلات تشویقی برای سرمایه‌گذران بخش خصوصی یرای توسعۀ امکانات و تسهیلات گردشگری در منطقه و برنامه‌ریزی برای جذب گردشگران بر اساس اوقات فراغت به‌وجودآمده در جوامع شهری، به ترتیب مهم‌ترین راهبردهای منتخب برای اجرا در جهت توسعۀ گردشگری در روستای شیوند هستند.

https://gaij.usb.ac.ir/article_2372_9be3618d0e5a944637064d9603f01f2d.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 6 18 2016 03 20 - بررسی و تحلیل فضای گردشگری شهری به منظور ارائه مسیرهای ویژه گردشگری مورد شناسی: شهر کرمان 135 152 2373 10.22111/gaij.2016.2373 FA محسن کمانداری دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه فردوسی مشهد دکتر رضا مستوفی الممالکی استادیار گروه جغرافیا دانشگاه یزد Journal Article 2016 04 20 - امروزه شهرها همواره به عنوان یکی از مهمترین مقاصدگردشگران می باشند. به تبع آن گردشگری شهری از مهمترین گونههای گردشگری به شمار میرود از این روست که انتظام فضاهای گردشگری شهرها، ضرورت انکارناپذیر برنامهریزی و مدیریت شهری است. برنامهریزی گردشگری شهری نیازمند شناخت صحیح از فضاهای گردشگرپذیر در شهرمی باشد. این فضاها از سه الگوی خطی، نقطهای و سطحی تشکیل شده است که با فرآیند حرکتی گردشگران معنیدار میشوند. شهرتاریخی کرمان به دلیل داشتن جاذبههای گردشگری و تفریحی و دارا بودن زیرساخت‌های مناسب، همه ساله گردشگران زیادی را به سمت خود میکشاند که با توجه به اهمیت موضوعهدف پژوهش حاضر تعیین مسیرهای ویژه گردشگری در شهر کرمان به منظور اولویت ساماندهی فضاهای گردشگری با نگاه سیستماتیک در فرآیند مدیریت و برنامهریزی فضاهای گردشگری شهری میباشد. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی –تحلیلی است که داده های مورد نظر از طریق مطالعه میدانی وکتابخانه ای جمع آوری شده ،در روش پیمایشی از ابزار پرسشنامه استفاده شده و حجم نمونه357نفر با استفاده از فرمول کوکران تعیین شده شیوه نمونه گیری سهمیه ای و پرسشنامه به صورت تصادفی بین گردشگران توزیع شده است. سپس داده های جمع آوری شده در نرم افزارGISمورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت، به طوری که پس از تلفیق الگوهای خطی، نقطهای و فرآیند حرکتی گردشگران در دسترسی به جاذبه ها، مسیرهای ویژه گردشگری که عبارت اند از حد فاصل بین میدان ارگ تا سه راه شمال جنوبی و همچنین حد فاصل بین میدان مشتاقیه تا خیابان آتشکده در شهر کرمان تعیین شد با توجه به یافته های تحقیق مشخص شد که برای ارائه یک الگوی فضایی مناسب جهت تعیین مسیرهای ویژه گردشگری باید در مرحله اول یک نگرشی سیستماتیک نسبت به همه عناصر دخیل در موضوع وجود داشته باشد، میزان جذابیت مقاصد گردشگری را لحاظ نماید، اولویتبندی گردشگران در انتخاب سفرهای درونشهری را رعایت نماید، همزمان اصول و معیارهای شهرسازی در انتخاب مسیرهای بهینه را وارد سازد و در نهایت، حداکثر تراکم حرکتی گردشگران در حالت موجود و بهینه را شامل شود.

https://gaij.usb.ac.ir/article_2373_91b267e0a092f69a1708ff66e1680deb.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 6 18 2016 03 20 - شبیه‌سازی نقش دریای خزر بر وقوع بارش‌های منطقه‌ای در سواحل جنوبی دریای خزر 153 168 2374 10.22111/gaij.2016.2374 FA میثم کارخانه کارشناسی ارشد اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد دکترعباس مفیدی استادیار اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد دکترآذر زرّین استادیار اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2016 04 20 - هدف اصلی تحقیق حاضر بررسی نقش دریای خزر در وقوع بارش‌های سواحل جنوبی این دریاست. جهت شبیه‌سازی میزان نقش دریای خزر بر وقوع بارش‌های منطقه‌ای، از مدل اقلیمی مقیاس منطقه‌ای RegCM4 که با یک مدل دریاچه جفت گردیده، استفاده شد. مدل با استفاده از داده‌های جوی NCEP/NCAR و در دو حالت مرجع (وجود دریای خزر) و شرایط حذف دریاچه برای سال‌های 2003 تا 2005 اجرا شد. نتایج شبیه‌سازی بیانگر آن است که با حذف دریای خزر بیشترین میزان تغییر بارش، در سواحل جنوبی این دریا به وقوع می‌پیوندد. حذف دریای خزر سبب کاهش میزان بارش به‌ویژه در مناطق واقع در محدودۀ جنوب غرب و جنوب دریا می‌شود. در عین حال، میزان تأثیر دریای خزر بنا به فصل سال متفاوت خواهد بود، به‌طوری‌که بالاترین میزان تأثیر منطقه‌ای دریای خزر به ترتیب در فصول پاییز و زمستان و کمترین میزان آن در فصل بهار مشاهده می‌شود. یافته‌های تحقیق بیانگر آن است که در صورت حذف دریای خزر، به واسطه افزایش کشال سطحی، از شدت باد با جهت شمالی بر روی منطقه کاسته خواهد شد. تحلیل وضعیت باد شمالی بر روی دریا مبین آن است که میزان نقش و تأثیر منطقه‌ای دریای خزر تابعی از شدت باد بر روی دریا است. بر این اساس، دریای خزر در زمان وقوع بادهای شدیدتر نقش منطقه‌ای بیشتر و گسترده‌تری در قیاس با زمان وقوع بادهایی با شدت کمتر دارد. یافته‌ها همچنین بیانگر آن است که با حذف دریای خزر، به واسطه حذف منابع گرمایی و رطوبتی آب دریا، از مقادیر نم ویژه، تبخیر از سطح دریا و شارگرمای نهان، به‌طور محسوسی کاسته می‌شود. این فرآیند در نهایت منجر به کاهش بارش در سواحل جنوبی دریای خزر می‌گردد. اعتبار سنجی بارش‌های شبیه‌سازی شده، اریب‌های منفی و مثبت کوچکی را به ترتیب برای ماه‌های پاییزی و برخی از ماه‌های بهاری نشان می‌دهد، اما در کل، نتایج قابل قبول بوده و مدل RegCM4 توانسته است روند و مقدار بارش‌های ماهانه را به خوبی شبیه‌سازی نماید.

https://gaij.usb.ac.ir/article_2374_f08856c5a8f285a670a700a491d7cbee.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 6 18 2016 03 20 - ارائۀ الگوی بهینۀ فضای سبز شهری با توجه به شاخص‌های توسعۀ پایدار شهری مورد شناسی: منطقۀ 8 شهرداری تبریز 169 186 2375 10.22111/gaij.2016.2375 FA دکتر حسین نظم فر دانشیارگروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه محقق اردبیلی زهرا کاملی فر دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه تبریز Journal Article 2016 04 20 - مفهوم توسعۀ پایدار مبتنی بر ایجاد تعادل در محیط است و شهرها به لحاظ مکانی مهم‌ترین نقطۀ تلاقی انسان و محیط است. لذا توجه به شیوۀ زیست شهری و برنامه‌ریزی در راستای برقراری تعادل زیست‌محیطی در شهرها از ضروریات توسعۀ پایدار شهری است. در بین مناطق دهگانه کلانشهر تبریز، محدودۀ منطقۀ 8 به جهت تاریخی، فرهنگی، میراثی و گردشگری بودن، یکی از مناطق شهری استراتژیک و مهم به شمار می‌رود. موقعیت این منطقه به عنوان بافت مرکزی تبریز اهمیت گسترش فضاهای سبز و پارک‌های شهری را دوچندان کرده است. تحقیق حاضر از نوع تحلیلی-توصیفی است که با ماهیت کاربردی ارائه شده است. در این پژوهش تلاش شده است تا با استفادۀ تلفیقی از قابلیت‌های سیستم اطلاعات جغرافیایی و مدل تاپسیس و با توجه به شاخص‌های توسعۀ پایدار شهری، الگوی مناسب از چیدمان مکانی-فضایی فضای سبز شهری در محدودۀ مورد مطالعه ارائه گردد. در این پژوهش پس از انتخاب معیارهای مؤثر و وزن‌دهی به معیارها، با تلفیق این معیارها با روش تاپسیس که از مدل‌های جبرانی سیستم‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره است، به انتخاب مکان‌های بهینه برای کاربری فضای سبز در منطقۀ 8 شهرداری تبریز اقدام شد. با توجه به نقشۀ خروجی مدل تاپسیس و مقایسۀ آن با نقشۀ کاربری اراضی محدودۀ مورد مطالعه، مشخص شد که زمین‌های مناسب برای ایجاد فضای سبز تناسب زیادی با کاربری اراضی دارند. در ادامه با توجه به آلودگی بالای هوا و صوت در محدودۀ مورد مطالعه به لحاظ موقعیت مرکزی و مهم آن در سطح شهر، اقدام به معرفی گونه‌های بومی مناسب برای آلودگی هوا و صوت شده است. استفاده از گونه‌‌های گیاهی بومی و برنامه‌ریزی صحیح فضای سبز شهری باعث تنوع و زیبایی و ارتقای اکولوژیکی محیط خواهد شد و درنهایت پایداری زیست‌محیطی شهرها را به همراه خواهد داشت؛ بنابراین، برنامه‌ریزی در جهت ایجاد یک فضای سبز پایدار در این منطقه با هدف رسیدن به محیط زیست شهری پایدار امری ضروری است و این برنامه‌ریزی باید به سمت و سویی سوق داده شود که پایداری و کاهش هزینه را به دنبال داشته باشد.

https://gaij.usb.ac.ir/article_2375_f26b8b53ac9bb6b6754aab86dc1a3514.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 6 18 2016 03 20 - تحلیلی بر رشد سریع شهرنشینی و کیفیت زندگی درکلانشهر اهواز 187 214 2376 10.22111/gaij.2016.2376 FA دکتر ناهید سجادیان دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز دکتر مرتضی نعمتی استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز صفیه دامن باغ دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز علی شجاعیان عضو هیأت علمی گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز Journal Article 2016 04 20 - رشد جمعیت و افزایش مهاجرت به اهواز (به دنبال اجرای سیاست اصلاحات ارضی، افزایش قیمت نفت و سرازیر شدن دلارهای نفتی به اهواز به‌عنوان مرکز استان، گسترش روز افزون صنایع گوناگون، افزایش اهمیت سیاسی و اداری این شهر، جنگ تحمیلی و...)، باعث رشد سریع شهرنشینی در اهواز گردید. رشد سریع شهرنشینی در اهواز، مسائل و مشکلاتی را در رابطه با کیفیت زندگی به وجود آورده است. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف تحلیل شاخص‌های منتخب کیفیت زندگی در شهر اهواز و به صورت موردی در سطح محلات کیانپارس، گلستان و عامری صورت گرفته است. این پژوهش از نوع نظری- کاربردی و از لحاظ روش مطالعه، توصیفی- تحلیلی است. داده‌ها و اطلاعات مورد نیاز برای انجام این پژوهش به دو روش کتابخانه‌ای و پیمایشی جمع‌آوری گردید. در ادامه نیز با استفاده از نرم افزارهای SPSS و EXCEL، داده‌ها و اطلاعات به دست آمده، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌های پژوهش در دو سطح کیفی و کمّی حاصل شد. یافته‌های کیفی نشان می‌دهد، پیدایش و گسترش حجم بالای مناطق حاشیه‌نشین (حدود 40 درصد وسعت شهر اهواز)، نابرابری و عدم تعادل در تخصیص امکانات و سرانه‌های شهری و گسترش مشکلات زیست محیطی از مهم‌ترین پیامدهای رشد سریع شهرنشینی در کیفیت زندگی شهر اهواز بوده است. بر اساس یافته‌های کمّی نیز از لحاظ رضایتمندی و سطح کیفیت زندگی، از نظر شاخص‌های منتخب اشتغال، درآمد، حمل و نقل، مسکن، آموزش، بهداشت و سلامت، امنیت، اوقات فراغت، وابستگی و تعلق به محله و ICT، محله کیانپارس با بالاترین سطح کیفیت زندگی به عنوان محله برتر، محله گلستان به عنوان محله متوسط و محله عامری نیز به عنوان محله دارای پایین‌ترین سطح رضایتمندی و کیفیت زندگی مشخص شدند. بر اساس نتایج به دست آمده می‌توان گفت شهر نشینی سریع و لجام گسیخته در این شهر، بسیاری از فرصت‌ها را برای ارتقاء کیفیت زندگی به شدت محدود و در محیط‌های مختلف شهری ناموزون و نامتعادل نموده است. بر اساس یافته‌های تحقیق، راهکارهای مناسب نیز ارائه گردیده است.

https://gaij.usb.ac.ir/article_2376_66b1302adccf2886f9378abda45a81ce.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 6 18 2016 03 20 - ارزیابی جابجایی سلولی شاخص‌های کالبدی – اجتماعی در مناطق حاشیه نشین مورد شناسی: حاشیه نشینان شمال شهر تبریز 215 232 2377 10.22111/gaij.2016.2377 FA دکتر اکبر اصغری زمانی دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز دکتر محسن احدنژاد روشتی دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه زنجان شاهرخ زادولی خواجه دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز Journal Article 2016 04 20 - گسترش فیزیکی نابسامان و بی‌رویه‌ی شهرها یکی از مشکلات شهر و شهرنشینی جهان سوم در دوران معاصر است؛ به طوری که طی فرآیندی مداوم، محدوده‌های فیزیکی و فضاهای کالبدی شهر در جهات عمودی و افقی به لحاظ کمی و کیفی رشد می‌یابد و اگر این روند سریع و بی‌برنامه باشد، به ترکیبی نامتناسب از فضاهای شهری مشکل‌زا خواهد انجامید؛ لذا یکی از علل شکل‌گیری این روند و همچنین یکی از مهمترین پیامدهای آن، حاشیه نشینی شهری است. این مناطق از لحاظ شاخص‌های کالبدی – اجتماعی در وضعیت نامطلوبی قرار دارند. از این‌رو هدف این مقاله ارزیابی روند تغییرات سلولی شاخص‌های کالبدی – اجتماعی در مناطق حاشیه‌نشین شمال شهر تبریز می‌باشد. جامعه آماری این پژوهش مناطق حاشیه نشین شمال شهر تبریز در سال‌های 85-1375 ‌است. روش پژوهش کاربردی از نوع توصیفی، تحلیلی و تطبیقی است و برای ارزیابی تغییرات طی بازۀ زمانی 1385-1375 نیز از روش LCM و Crosstab در محیط نرم افزار Edrisi Selva استفاده گردیده است. نتایج پژوهش با استفاده از روش Crosstab حاکی از آن است که شاخص‌های کالبدی – اجتماعی طی این دورۀ زمانی در سطح مناطق حاشیه‌نشین شمال شهر تبریز ارتقای کیفی و ک پیدا کرده است و طی این دورۀ زمانی هر چقدر از حاشیه جغرافیایی به متن شهر نزدیک می‌شویم، کمیت و کیفیت شاخص‌ها افزایش ‌می‌یابد و نشان می‌دهد که در این دوره حرکات شاخص‌ها در بلوک‌های شهری از حاشیه به متن ارتقا پیدا کرده است.

https://gaij.usb.ac.ir/article_2377_eab4763a3ea2143a370dd22ec3ae0965.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 6 18 2016 03 20 - سنجش ارزش‌های‌ محیطی‌ در تخمین تمایل به دریافت وام‌برای مقاوم‌سازی مساکن روستایی در برابر زلزله با استفاده از روش انتخاب تجربی مورد شناسی: بخش آباده ‌طشک واقع در شهرستان نی‌ریز 233 244 2378 10.22111/gaij.2016.2378 FA دکتر علی حاجی‌نژاد دانشیار دانشگاه گیلان دکتر علی عسگری دانشیار دانشگاه یورک تورنتوکانادا دکتر جعفر قادری استادیار دانشگاه شیراز معصومه زارعی کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه سیستان و بلوچستان Journal Article 2016 04 20 - روستا همانند شهر پدیده‌ای پویاست که بر اساس میزان تحولات وارده و انطباق فرایند‌های درونی خود با آن، جریان توسعه را طی می‌کند. این امر الگوی تصمیم‌گیری منعطف و مؤثری را می‌طلبد تا برای هدایت نیروهای شکل‌دهندۀ آن مورد استفاده قرار گیرد. در طراحی این الگوها نه تنها مؤلفه‌های عام اقتصادی و ملاحظات اجتماعی؛ بلکه میزان تمایل و مشارکت‌های مردمی به پشتیبانی از این الگوها نیز بسیار مؤثر است. یکی از این زمینه‌های قابل اشاره، فرایند بهسازی و نوسازی مساکن روستایی است که بیانگر تمایل ساکنین به احیاء مساکن روستایی است. در این زمینه برآورد کمّی تمایل به پرداخت هر یک از ارزش‌های محیطی در انجام اینگونه طرح‌ها حائز اهمیت است. در تفکرات اقتصادی، برای سنجش چنین تمایلات اجتماعی، از روش‌های متفاوتی بهره برده می‌شود که معروف‌ترین آنها روش انتخاب تجربی است. در این پژوهش که با هدف شناسایی نحوۀ‌ رتبه‌بندی و محاسبۀ میزان تمایل به پرداخت ارزش‌های محیطی و دریافت وام ساکنین جهت ارتقا سطح کیفی هر یک از ارزش‌های محیطی در ده سکونتگاه روستایی منطقۀ آباده‌طشک انجام گرفت، تلاش شد تا ارزش‌های محیطی طبق نظر ساکنین رتبه‌بندی و تمایل به پرداخت روستاییان برای هر یک از ارزش‌های محیطی سنجیده شود. نتایج حاصل از مدل انتخاب تجربی نشان داد که همه متغیرهای محیطی تعیین ارزش شده به جزء متغیر زیبایی که sig آن بالاتر از.05 بوده است، رابطۀ معناداری در نظر ساکنین برای انتخاب مشخصه‌های مسکن خود داشته‌اند(P<0.05) . همچنین نتیجه مدل رگرسیون لجیت حاکی از آن است که استحکام بنا در اولویت متغیرهای تعیین ارزش شده دیگر است.

https://gaij.usb.ac.ir/article_2378_5c7ea7306e06a93a8e9c95d1961b03de.pdf