دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 11 41 2021 12 22 Design and Development of Location System Based on Earthquake Damage Estimation in Tehran in ArcGIS طراحی و توسعۀ سیستم مکان مبنای تخمین آسیب زلزله در منطقۀ کلان‌شهری تهران 1 24 6565 10.22111/gaij.2021.6565 FA سید احمد حسینی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه سیستان و بلوچستان علی رمضانی کارشناس ارشد مهندسی عمران-نقشه‌برداری گرایش سیستم‌های اطلاعات مکانی دانشکده فنی دانشگاه تهران ایلیا لعلی نیت دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه خوارزمی سید وفا حسینی نژاد کارشناس نقشه‌برداری دانشکدۀ فنی نقشه‌برداری سازمان جغرافیایی Journal Article 2021 12 19 The speed of relief in the early hours after a major earthquake plays a huge role in reducing earthquake casualties in an urban area. In this study, the design and implementation of a seismic damage estimation system in GIS environment was proposed as a proposed solution to accelerate relief. The design documentation for the system, including two earthquake risk and damage assessment modules, was presented as a tool in the ArcGIS environment, and the implementation was performed using the Python programming language in this environment. The risk module estimates the maximum acceleration and intensity in a network of earthquake points with experimental models. With the resulting map, cities can be prioritized on a small scale in terms of earthquake risk. The damage module calculates the amount of damage to the structure by entering the properties of the structure and using the vulnerability function. The system was implemented for four possible scenarios for the metropolitan area of Tehran and the results showed that with a platform with typical hardware specifications in less than an hour, the damaged areas in this metropolitan area can be identified. These maps will be very effective in two phases of pre-earthquake mitigation and post-earthquake relief. سرعت امدادرسانی در ساعات اولیه پس از یک زلزلۀ بزرگ، نقش بسیار زیادی در کاهش تلفات زلزله در یک منطقۀ شهری دارد. در این پژوهش طراحی و پیاده‌سازی یک سیستم تخمین آسیب لرزه‌ای در محیط GIS به‌عنوان راهکار پیشنهادی برای تسریع امدادرسانی مطرح شد. مستندات طراحی سیستم مورد نظر شامل دو ماژول تخمین خطر و آسیب زلزله به‌عنوان ابزاری در محیط ArcGIS ارائه شد و پیاده‌سازی نیز با استفاده از زبان برنامه‌نویسی پایتون در این محیط انجام شده است. ماژول خطر بیشینۀ شتاب و شدت را در یک شبکه از نقاط در اثر زلزله با مدل‌های تجربی تخمین می‌زند. با نقشۀ حاصل از این ماژول می‌توان شهرها را در یک مقیاس کوچک از لحاظ معرضیت خطر زلزله اولویت‌بندی کرد. ماژول آسیب با ورود ویژگی‌های سازه و با استفاده از تابع آسیب‌پذیری میزان آسیب وارد به سازه را محاسبه می‌کند. سیستم برای چهار سناریوی محتمل برای منطقۀ کلان‌شهری تهران اجرا شد و نتایج نشان داد که با یک پلتفرم با مشخصات سخت‌افزاری معمولی در کمتر از یک ساعت می‌توان مناطق آسیب‌دیده در این منطقۀ کلان‌شهری را تشخیص داد. این نقشه‌ها در دو مرحلۀ اقدامات کاهشی پیش از زلزله و امدادرسانی پس از زلزله کاربرد بسیار مؤثری خواهند داشت.

https://gaij.usb.ac.ir/article_6565_9450e215bec3592959010bd163238d48.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 11 41 2021 12 22 Identifying the Factors Affecting Regional Inequality in Iran شناسایی عوامل مؤثر بر نابرابری منطقه‌‌ای در ایران 25 50 6573 10.22111/gaij.2021.6573 FA رسول عباسی تقی دیزج استادیار جامعه‌شناسی دانشگاه محقق اردبیلی اصغر پاشازاده دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی Journal Article 2022 01 01 Regional inequality as one of the existing forms of inequality is one of the issues in the system of opportunity and its presence / absence and intensity / weakness has an important effect on the order and cohesion of society at different levels and dimensions. This is a serious problem, especially in developing countries. Due to the importance of this issue, this study seeks to identify the factors affecting regional inequality in Iran. The present study is a descriptive-exploratory study and the statistical population of the study consists of experts familiar with the issue of inequality and development of regions in Iran. Snowball, 10 of them were selected as a statistical sample of the study. Also, Content analysis, structural-interpretive modeling (ISM) and MICMAC analysis were also used to analyze the data. The results showed that out of 47 initially identified factors, 14 factors, including factors of poor planning, decisions of managers and planners and poor access to facilities and equipment, in calculating content validity, CVR coefficient above 0.75 and were recognized as the final factors of regional inequality. Also, the leveling of factors showed that the relevant factors can be classified into six levels. The factors of unique resources and capabilities were at the lowest level with 29% subscription and the factors of government centralism and inefficiency were at the highest level with 90% and 91% subscription. Their classification also showed that the factors of manpower constraint (with influence 10 and degree of dependence 5), lack of financial and investment resources (with influence 8 and degree of dependence 7) and lack of attention to research (with influence 13 and the degree of dependence 5) are the key factors of regional inequality and have a great impact on inequality. نابرابری منطقه‌‌ای به‌عنوان یکی از اشکال موجود نابرابری، ازجمله مباحثی است که در نظام فرصت مطرح بوده و حضور/غیاب و شدت/ضعف آن تأثیر مهمی بر کمّیت و کیفیت نظم و انسجام جامعه در سطوح و ابعاد مختلف دارد. این مسئله به‌ویژه در کشورهای درحال‌توسعه یک مسئلۀ جدی است. با توجه به اهمیت موضوع، این مطالعه درصدد شناسایی عوامل مؤثر بر نابرابری منطقه‌‌ای در ایران است. پژوهش حاضر از نوع توصیفی-اکتشافی بوده است و جامعۀ آماری تحقیق را کارشناسان آشنا به موضوع نابرابری و توسعۀ منطقه‌‌ای ایران تشکیل می‌‌دهند که به روش گلوله‌برفی، تعداد 10 نفر از آن‌ها به‌عنوان نمونۀ آماری تحقیق انتخاب شدند. همچنین برای تجزیه‌وتحلیل داده‌‌ها از روش تحلیل محتوا، مدل‌سازی ساختاری- تفسیری( (ISM و تحلیل MICMAC استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که از بین 47 عامل شناسایی‌شدۀ اولیه، 14 عامل ازجمله عوامل ضعف برنامه‌‌ریزی درست، تصمیم‌های مدیران و برنامه‌‌‌ریزان و ضعف دسترسی به امکانات و تجهیزات، در محاسبۀ روایی محتوایی، ضریب CVR بالای 75/0 را کسب کردند و به‌عنوان عوامل نهایی نابرابری منطقه‌‌ای شناخته شدند. همچنین سطح‌‌بندی عوامل نشان داد که عوامل مربوط در شش سطح قابل‌طبقه‌‌بندی هستند. عوامل منابع منحصر‌به‌فرد و قابلیت‌‌ها با 29 درصد اشتراک در پایین‌‌ترین سطح و عوامل تمرکزگرایی و ناکارآمدی دولت با 90 و 91 درصد اشتراک در بالاترین سطح قرار گرفتند. دسته‌‌بندی آن‌ها نیز نشان داد که عوامل محدودیت نیروی انسانی (با امتیاز قدرت نفوذ 10 و میزان وابستگی 5)، کمبود منابع مالی و سرمایه‌‌‌گذاری (با امتیاز قدرت نفوذ 8 و میزان وابستگی 7) و کم‌‌توجهی به پژوهش (با امتیاز قدرت نفوذ 13 و میزان وابستگی 5)، کلیدی‌‌ترین عوامل نابرابری منطقه‌‌ای هستند و تأثیر بسیار زیادی بر نابرابری دارند.

https://gaij.usb.ac.ir/article_6573_b0666f2c44c04fd3ef84049c9d3fa4fe.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 11 41 2021 12 22 Comparative Analysis of Media Geography on the Impact of Channel 2 TV Programs on Lifestyle on Social resilience in Districts 1, 12 and 20 of Tehran Metropolis تحلیل تطبیقی جغرافیای رسانه از تأثیر برنامه‌های تلویزیون شبکۀ دو سیما با موضوع سبک زندگی بر تاب‌آوری اجتماعی مناطق 1، 12 و 20 کلان‌شهر تهران 51 80 6575 10.22111/gaij.2021.6575 FA افشین منتظرالقائم دانشجوی دکترای گروه جغرافیا ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد ،ایران مهری اذانی استادیارگروه جغرافیا ،واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد ،ایران احمد خادم الحسینی دانشیارگروه جغرافیا ،واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد ،ایران امیر گندمکار دانشیارگروه جغرافیا ،واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد ،ایران Journal Article 2022 01 02 In order to properly analyze the cultural and geographical effects of the media, using the results of the components of social resilience is a key approach. In this regard, the present study aims to analyze the impact of TV programs on realization of components of social resilience in Districts1,12 and 20 of Tehran Metropolis. This study is an applied and "descriptive-analytical" study. The survey method and questionnaire were used to collect the opinions of 384 citizens according to Cochran's formula using classified sampling method. The results suggest that the quality of realization and use of social resilience components in the three study districts is different based on multivariate analysis of variance. Also, the analysis of the planning priority for the realization of the components of resilience in the three mentioned districts based on the fuzzy TOPSIS model suggests that the public trust index in district 1 as an affluent urban region, the informal participation index in district 12 as an urban middle-class region and the index of sense of place belonging in district 20 as a lower-class region have a higher priority for planning to promote social resilience. The media strategy of television and channel 2and the geography of target media can promote public trust, increase social solidarity and promote informal participation index via cooperation in social organizations in urban areas and improve the sense of place belonging in the lower-class areas to create a sense motivation, belonging and social identity. به‌منظور تحلیل مناسب از تأثیرات فرهنگی و جغرافیایی رسانه‌ها، استفاده از نتایج مؤلفه‌های تاب‌آوری اجتماعی، رهیافتی کلیدی است. در این راستا، مطالعۀ حاضر تلاش کرده است تا با هدف کاربردی و روش «توصیفی-تحلیلی» به تحلیل تطبیقی اثرگذاری برنامه‌های تلویزیون بر تحقق مؤلفه‌های تاب‌آوری اجتماعی در مناطق 1، 12 و 20 کلان‌شهر تهران بپردازد. با روش پیمایشی و ابزار پرسشنامه، نظرات 384 شهروند بر حسب فرمول کوکران به روش نمونه‌گیری طبقه‌بندی‌شده، گردآوری شد. نتایج نشان می‌دهد که کیفیت تحقق و برخورداری از مؤلفه‌های تاب‌آوری اجتماعی در سه منطقۀ مورد مطالعه براساس آنالیز واریانس چندمتغیره متفاوت است. همچنین تحلیل اولویت برنامه‌ریزی برای تحقق‌بخشی به مؤلفه‌های تاب‌آوری در سه منطقۀ یادشده براساس مدل تاپسیس فازی نشان می‌دهد که شاخص اعتماد عمومی در منطقۀ 1 به‌عنوان منطقه مرفه شهری، شاخص مشارکت غیررسمی در منطقۀ 12 به‌عنوان منطقۀ متوسط شهری و شاخص حس تعلق مکانی در منطقۀ 20 به‌عنوان منطقۀ فرودست از اولویت بیشتری برای برنامه‌ریزی در راستای ارتقای تاب‌آوری اجتماعی برخوردارند. و راهبرد رسانه‌ای تلویزیون و شبکۀ دو سیما و در جغرافیای رسانه‌ای هدف، می‌تواند در راستای ارتقای اعتماد عمومی شهروندان و افزایش همبستگی اجتماعی، ارتقای شاخص مشارکت غیررسمی ازطریق همیاری و همراهی در تشکل‌های اجتماعی مناطق شهری و بهبود حس تعلق مکانی در مناطق فرودست برای ایجاد حس انگیزه و تعلق و هویت‌مندی اجتماعی قرار گیرد.

https://gaij.usb.ac.ir/article_6575_3d733d42ee47b0cb6d4e57e4bd954f8a.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 11 41 2021 12 22 Correlation Analysis of Spatial Population Movements and Environmental Challenges in Iran تحلیل همبستگی تحرکات فضایی جمعیت و چالش‌های زیست‌محیطی در ایران 81 112 6588 10.22111/gaij.2021.6588 FA کیومرث حبیبی دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران امین خلیلی دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران گلشن همتی دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران صلاح‌ ویسی استادیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران Journal Article 2022 01 04 Establishing a balance between natural resources and the environment and population growth, followed by increasing human needs, is an issue that should be the focus of policy makers and population planners to ensure sustainable development in the country. Human population is both affected by climate changes, so it is important to identify the relationship between population and the environment primarily because of the extent of the effects of population on the environment. Therefore, the present study intends to use the discovery of the relationship between population movements and environmental indicators while explaining the prevailing conditions in the country, to provide solutions to implement these strategies, to achieve greater stability in Iran. The research method of this research is descriptive-analytical based on secondary data. In line with the purpose of the research, 5 components (climate, water, soil, air, natural hazards) and 9 indicators have been used. In the data entry and sorting stage, Microsoft Excel software and in the data analysis stage, SPSS software and Pearson correlation coefficient were used to consider the correlation between environmental data and demographic movements. GIS is used and the data output is displayed in the form of maps, tables and graphs. The results of the present study that population movements in Iran have no environmental origin, but these movements and migration of some provinces during the study period (1986-2016) have caused several environmental crises. Among the effects of population displacement on the environment can be mentioned the uncontrolled abstraction of groundwater and the water crisis, as well as the occurrence of subsidence in the continuation of this issue. Also, human activities due to population increase and destruction of vegetation in and around cities have intensified natural hazards. برقراری توازن بین منابع طبیعی و محیط‌زیستی و رشد جمعیت و به دنبال آن افزایش نیازهای انسانی، موضوعی است که باید در کانون توجه سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزانِ جمعیت قرار گیرد تا بتوان بر مبنای آن‌ها پایداری توسعه در کشور را تضمین کند. جمعیت انسانی، هم بر تغییرات اقلیمی مؤثر است و هم از آن متأثر می‌شود؛ درنتیجه شناسایی رابطۀ بین جمعیت و محیط‌زیست در درجۀ اول به‌دلیل گستردگی اثرات جمعیت بر محیط‌زیست از اهمیت بالایی برخوردار است؛ بنابراین پژوهش حاضر درصدد است تا بتواند با استفاده از کشف روابط متقابل بین تحرکات جمعیت و شاخص‌های زیست‌محیطی، ضمن تبیین شرایط حاکم‌بر کشور، راهکارهایی ارائه دهد تا با اجرای این راهکارها، امکان دستیابی هرچه بیشتر به پایداری در ایران فراهم آید. روش تحقیق پژوهش حاضر، توصیفی- تحلیلی مبتنی‌بر داده‌های ثانویه است. در راستای هدف پژوهش از 5 مؤلفه (اقلیم، آب، خاک، هوا و مخاطرات طبیعی) و 9 شاخص بهره گرفته شده است. در مرحلۀ ورود و مرتب‌سازی داده‌ها از نرم‌افزار Microsoft Excel و در مرحلۀ تحلیل داده از نرم‌افزار SPSS و ضریب هم‌بستگی پیرسون برای در‌نظر‌گرفتن همبستگی بین داده‌های زیست‌محیطی و تحرکات جمعیتی استفاده ‌شده است. همچنین در بخشی از کار برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار GIS استفاده شده است و خروجی داده‌ها در قالب نقشه، جدول و نمودار نمایش داده شده است. نتایج پژوهش حاضر نشان می دهد که تحرکات جمعیتی در ایران منشأ زیست‌محیطی نداشته‌اند، اما این تحرکات و مهاجرپذیری برخی از استان‌ها در طول دوران مورد مطالعه (1365-1395)، سبب ایجاد بحران‌های زیست‌محیطی متعددی شده است؛ ازجملۀ این بحران‌ها می‌توان به برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی و بحران آب و همچنین در تداوم این مسئله، وقوع پدیدۀ فرونشست اشاره کرد. همچنین فعالیت‌های انسانی در اثر افزایش جمعیت و از‌بین‌بردن پوشش گیاهی در شهرها و اطراف آن سبب تشدید مخاطرات طبیعی ازجمله سیل و زلزله شده است.

https://gaij.usb.ac.ir/article_6588_caa76e6b24a719c32ed7e6feebf7fda4.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 11 41 2021 12 22 Identifying the Advantages and Economic Potential of Rural Areas with the Approach of Forming an Integrated Functional Space (Case Study: Villages of Sarvabad County- Kordistan Province) شناسایی مزیت‌ها و توان‌های اقتصادی نواحی روستایی با رویکرد شکل‌گیری فضای یکپارچۀ عملکردی (مورد شناسی: روستاهای شهرستان سروآباد- استان کردستان) 113 148 6596 10.22111/gaij.2021.6596 FA سعدی محمدی عضو هیئت علمی جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2022 01 05 In developing countries, including Iran, it is necessary to identify the comparative advantages of a residential area of a complex, try to compete with each other in a functional environment based on their advantages and equal opportunities for progress. Provided for them, In this regard, in the present study, the economic stability of the villages in the study area was first assessed. The current capabilities and comparative advantages of rural areas to form a homogeneous functional space in 7 areas were identified. The statistical population of this study includes villages of Sarvabad county. Sarvabad is one of the 72 villages in Kurdistan province. 17 economic variables have been used to assess the stability of the villages. The present research is applied in terms of purpose, method; It is a descriptive-analytical that has used documentary and survey methods to collect data. The data were obtained through the 2016 census data of rural areas of Sarvabad county, oral judgment of Delphi group and field visits and their analysis using TOPSIS technique, spatial statistics tools (Moran correlation index, hot spots). , A binary comparison was performed. The results show that the economic stability of the villages in the region is almost appropriate and in terms of spatial distribution is normal and random. In terms of dividing the villages into three levels of stable, semi-stable and unstable, 11 villages out of 72 are less than 16% of the total villages of the county are in the stable class, 25 villages, approximately 35% of the villages in the region are distributed as the highest percentage in the semi-sustainable class and 50% (36 villages) are located in the unstable class. Also, the current capabilities and comparative advantages of rural areas in seven axes, with the advantages of cross-border trade development, almond production and rural tourism based on food tourism; Development of rural tourism based on nature tourism, cultural tourism and health tourism (nature therapy, use of medicinal plants, etc.); Fisheries development and handicraft production; Development of orchards and production of strawberries and processing of related products; Livestock and utilization of the potential of mineral waters and medicinal plants; Agriculture with emphasis on summer crops and cultivation of rainfed and irrigated crops (wheat and barley), honey production and service-communication advantage, were identified so that considering the region as a functional space, equal development opportunities to all villages in Develop a desirable spatial order for the equitable enjoyment of fruits. Finally, solutions are provided to benefit from the identified advantages to move towards sustainable development of villages and cities. در کشورهای درحال‌توسعه ازجمله ایران، نیاز است که با شناسایی مزیت‌‌های نسبی نقاط سکونتی یک مجموعه، سعی شود که این نقاط در یک فضای عملکردی بر مبنای مزیت‌‌های‌‌شان با یکدیگر رقابت کرده و فرصت‌‌های برابر پیشرفت را برای آن‌ها فرآهم آورد. در این راستا نیز، در پژوهش حاضر ابتدا میزان پایداری اقتصادی روستاهای منطقۀ مورد مطالعه مورد سنجش قرار گرفت؛ در ادامه توانمندی‌های فعلی و مزیت‌های نسبی نواحی روستایی درجهت شکل‌گیری فضای همگن عملکردی در 7 محور شناسایی شدند جامعۀ آماری این پژوهش شامل روستاهای شهرستان سروآباد از استان کردستان به تعداد 72 روستا است. برای سنجش وضعیت پایداری روستاها از 17 متغیر اقتصادی استفاده شده است. پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی، از حیث روش انجام؛ توصیفی-تحلیلی بوده که درجهت گردآوری داده‌‌ها از روش اسنادی و پیمایشی بهره‎ گرفته ‌‌است. داده‌‌های حاصل ازطریق اطلاعات سرشماری 1395 نواحی روستایی شهرستان سروآباد، قضاوت شفاهی گروه دلفی و بازدیدهای میدانی حاصل آمد و تجزیه‌وتحلیل آن‌ها با بهره‌‌گیری از تکنیک تاپسیس، ابزارهای آمار فضایی (شاخص خود همبستگی موران، لکه‌‌های داغ)، مقایسۀ دودویی، انجام گرفت. نتایج تحقیقی حاکی از آن است که میزان پایداری اقتصادی روستاهای منطقه در حد نیمه‌مناسب و از لحاظ توزیع فضایی نرمال و تصادفی است. از لحاظ تقسیم‌بندی روستاها در سه سطح پایدار، نیمه‌پایدار و ناپایدار قرار گرفتند. 11 روستا از 72 یعنی کمتر از 16 درصد کل روستاهای شهرستان در طبقۀ پایدار، 25 روستا قریب به 35 درصد روستاهای منطقه، در طبقۀ نیمه‌پایدار توزیع یافته و 50 درصد (36 روستا) نیز در طبقۀ ناپایدار جای گرفته‌اند. همچنین توانمندی‌‌های فعلی و مزیت‌‌های نسبی نواحی روستایی در هفت محور، دارای مزیت‌‌های توسعۀ تجارت مرزی، تولید بادام درختی و گردشگری روستایی بر مبنای گردشگری غذایی؛ توسعۀ گردشگری روستایی بر مبنای طبیعت‎گردی، گردشگری فرهنگی و گردشگری سلامت (طبیعت درمانی، بهره‌‌گیری از گیاهان دارویی و...)؛ توسعۀ شیلات و تولید صنایع دستی؛ توسعۀ باغات و تولید توت‌فرنگی و فرآوری محصولات مرتبط با آن‌ها؛ دامداری و بهره‎گیری از توان‎های آب‎های معدنی و گیاهان دارویی؛ زراعت با تأکید بر کشت صیفی‎جات و کشت محصولات دیمی و آبی (گندم و جو)، تولید عسل و مزیت خدماتی-ارتباطی، شناسایی شدند تا با درنظرگرفتن منطقه به‌عنوان یک فضای عملکردی، فرصت‌‌های برابر توسعه به تمامی روستاها در یک نظم فضایی مطلوب، درجهت بهره‌‌مندی عادلانه از ثمرات توسعه داده شود. درنهایت نیز، راهکارهایی در راستای بهره‌‌مندی از مزیت‌‌های شناسایی‌شده درجهت حرکت در مسیر توسعۀ پایدار روستاها و شهرستان، ارائه شده ‌‌است.

https://gaij.usb.ac.ir/article_6596_a0e3f3ce1f395c877c08cf3fe80bedc1.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 11 41 2021 12 22 Recognition of Factors Affecting the Body of Residential Spaces and Measuring the Level of Satisfaction of Residents of Residential Complexes with the Physical Quality of the Residential Environment (Case Study: Aseman Tabriz Residential Complex) بازشناسی عوامل مؤثر بر کالبد فضاهای مسکونی و سنجش میزان رضایتمندی ساکنان مجتمع‌های مسکونی از کیفیت کالبدی محیط مسکونی (مورد شناسی: مجتمع مسکونی آسمان تبریز) 149 220 6603 10.22111/gaij.2021.6603 FA سویل فرج‌پور باصر دانشجوی دکترای معماری، گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران میرسعید موسوی استادیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران شبنم اکبری نامدار استادیار گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Journal Article 2022 01 05 Measuring the degree of spatial satisfaction of the pattern of housing and residential complexes, includes a wide range of cultural, social, physical components, etc., which in total shows the value of the quality of the residential environment. Housing quality indicators are always considered as the most sensitive housing planning tool. In order to ensure social growth, the housing sector, in addition to the housing unit itself, also includes the surrounding environment. Satisfaction with housing is a multidimensional matter and it is necessary to pay attention to various factors that make up its quality and satisfaction in developing an evaluation model. Assessing the level of residents' satisfaction can be effective in measuring the achievement of the goals of urban projects, and also the results of such research can be used to improve the quality of living environment, especially in residential complexes. The aim of this study was to evaluate the satisfaction of residents of Tabriz residential complexes by descriptive-analytical method and for final evaluation of data, SPSS software and statistical methods such as sample t-test, one-way analysis of variance and Pearson correlation test were used. The method of collecting information is based on checklists for questionnaire techniques, observation, study of spatial-spatial features, and in this direction, documentary studies and libraries have been used. Performed studies indicate that people's satisfaction in the field of functional diagram and form of outdoor spaces at a very good level and building form, form of indoor spaces and dimensions of residential units, ceiling height of residential units and dimensions and size of common, facilities and communications of outdoor space. The average (above average) and the number of rooms in the residential unit and the number of units in the complex are poor (below average) and in general, the level of residents' satisfaction with this residential complex is above average. سنجش درجۀ رضایتمندی فضایی الگوی سکونت و مجتمع‌های سکونتی، طیف گسترده‌ای از مؤلفه‌های فرهنگی، اجتماعی، کالبدی و... را دربرمی‌گیرد که در مجموع ارزش کیفیت محیط مسکونی و سکونت را نمایان می‌کند. شاخص‌های کیفی مسکن همواره به‌عنوان حساس‌ترین ابزار برنامه‌ریزی مسکن محسوب می‌شوند. عرصۀ مسکن به‌منظور تأمین رشد اجتماعی، علاوه بر خود واحد مسکونی، محیط پیرامون آن را نیز دربرمی‌گیرد. رضایت از سکونت، امری چندبُعدی است و توجه به عوامل متعدد سازندۀ کیفیت و رضایتمندی آن در تدوین الگوی ارزیابی ضروری است. ارزیابی میزان رضایتمندی ساکنان می‌تواند درجهت سنجش میزان دستیابی به اهداف پروژه‌های شهری مؤثر واقع شود و همین‌طور نتایج حاصل از این‌گونه پژوهش‌ها را می‌توان در ارتقای کیفیت محیط زندگی به‌ویژه در مجتمع‌های مسکونی به‌کار برد. این پژوهش که با هدف ارزیابی میزان رضایتمندی ساکنان مجتمع‌های مسکونی تبریز صورت گرفته، به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده و برای ارزیابی نهایی داده‌ها از نرم‌افزار SPSS و روش آماری همچون آزمون T تک‌نمونه‌ای، تحلیل واریانس یک‌طرفه و آزمون همبستگی پیرسون بهره گرفته شده است. شیوۀ جمع‌آوری اطلاعات بر پایۀ چک‌لیست‌هایی برای تکنیک‌های پرسشنامه، مشاهده، بررسی ویژگی‌های مکانی-فضایی بوده و در این مسیر از مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای استفاده شده‌است. بررسی‌های به‌عمل‌آمده حاکی از آن است که رضایتمندی افراد در زمینه‌های دیاگرام عملکردی و فرم فضاهای خارجی در سطح بسیار خوب و فرم ساختمان، فرم فضاهای داخلی و ابعاد واحد مسکونی، ارتفاع سقف واحدهای مسکونی و ابعاد و اندازۀ مشاعات، امکانات و ارتباطات فضای خارجی در حد متوسط (بالاتر از حد میانه) و تعداد اتاق‌های واحد مسکونی و تعداد واحدهای موجود در مجتمع در حد ضعیف (پایین‌تر از حد میانه) هستند و در کل میزان رضایتمندی ساکنان از این مجتمع مسکونی در بالاتر از حد متوسط قرار دارد.

https://gaij.usb.ac.ir/article_6603_0e2a5147b7c4533d40828305997c98cc.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 11 41 2021 12 22 Ranking the Degree of Compliance and Proximity of Ardabil Urban Areas with the Elements Involved in the Emergence of the Original Islamic City رتبه‌بندی میزان انطباق و نزدیکی مناطق شهری شهر‌اردبیل با عناصر دخیل در ظهور شهر اصیل اسلامی 221 252 6657 10.22111/gaij.2021.6657 FA اسمعیل دلیر دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیا، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران محمد تقی معصومی استادیار، گروه جغرافیا، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران رسول صمدزاده دانشیار، گروه جغرافیا، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران Journal Article 2022 01 29 Each kind of worldview and ideology can create a certain type of urban planning and of course the appearance of the city according to its teachings. Islamic urban planning is not separate from Islamic ideology and its inhabitants and is the crystallization of their thinking and lifestyle. In Islam, the emergence of any phenomenon by the people occurs in three main aspects: Intellectual and ideological aspects, practical and moral aspects, objective aspects that all together lead to the emergence of authentic Islamic cities. Today, due to the influence of foreign culture, the mentioned aspects are weak and even disturbed. In this article, we intend to determine the location of each urban area of Ardabil from the mentioned aspects. Therefore, this study tries to answer the question: How close are the urban areas of Ardabil to the elements involved in the emergence and realization of the main Islamic city? This research is descriptive-analytical in terms of method and applied in terms of purpose and its data has been collected both in the form of documents and field (citizens questionnaire). The statistical population of this research is the citizens of Ardabil. Using Cochran's sampling formula, 383 people were selected as the statistical sample of the study by stratified sampling method from five regions of Ardabil (proportional to the population of regions) and COPRAS model was used to analyze the data and it was found that each One of the urban areas of Ardabil has different ratios in terms of proximity and compatibility with the elements involved in the emergence of the original Islamic city In general, the position of Ardabil city in terms of compliance and proximity with the characteristics of the elements of the original Islamic city based on the COPRAS model and with an average (NJ 88.44) is a more appropriate situation. هر نوع جهانبینی و ایدئولوژی میتواند نوع خاصی از شهرسازی و البته شکل ظاهری شهر را مطابق با آموزههای آن ایجاد کند شهرسازی اسلامی از ایدئولوژی اسلامی و ساکنان آن جدا نیست و تبلور تفکر و سبک زندگی آنها است دراسلام ظهور هر پدیدهای توسط مردم در سه جنبه اصلی رخ میدهد:جنبههای فکری و عقیدتی، جنبههای عملی و اخلاقی، جنبههای عینی که همه با هم منجر به ظهور شهرهای اصیل اسلامی میشوند امروزه به دلیل تاثیر فرهنگ بیگانه جنبههای ذکر شده ضعیف و حتی آشفته است در این مقاله قصد داریم جایگاه هرمنطقه شهری اردبیل را از جنبههای ذکر شده مشخص کنیم. و به این سوال پاسخ دهیم: مناطق شهری اردبیل تا چه اندازه با عناصر دخیل در ظهور و تحقق شهر اصیل اسلامی نزدیکی دارد ؟ این تحقیق از نظر روش توصیفی- تحلیلی و از نظر هدف کاربردی است و دادههای آن هم به صورت اسناد و هم به صورت میدانی (پرسشنامه شهروندان) جمع آوری شده است. جامعه آماری این پژوهش شهروندان اردبیل است با استفاده از فرمول نمونه گیری کوکران، 383 نفر به عنوان نمونه آماری پژوهش به روش نمونهگیری طبقهای از پنج منطقه اردبیل (متناسب با جمعیت مناطق) انتخاب شدند و برای تجزیه و تحلیل دادهها از مدل کوپراس استفاده شد و مشخص شد که هر یک از مناطق شهری اردبیل ازلحاظ نزدیکی و سازگاری با عناصر دخیل در پیدایش شهر اصیل اسلامی دارای نسبتهای مختلف است بطورکلی جایگاه شهر اردبیل از نظر انطباق و نزدیکی با ویژگیهای عناصر شهر اصیل اسلامی بر اساس مدل کوپراس و با میانگین ( 88.44NJ ) جایگاه مناسبتری است .

https://gaij.usb.ac.ir/article_6657_69d2b53f077a7d77325293a8b61c8102.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 11 41 2021 12 22 Theoretical Explanation of Polycentric Compact City Structure to Create a Sustainable Urban form تبیین نظری ساختار شهر فشردۀ چندهسته‌ای به‌منظور ایجاد فرم شهری پایدار 253 286 6660 10.22111/gaij.2021.6660 FA محمود آروین دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران، ایران احمد پوراحمد استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، ایران Journal Article 2022 01 30 The spatial structure of cities has changed a lot after technological changes and population growth and they have shifted from a monocentric compact city structure to an extended and scattered structure that poses many challenges and they have made human life and well-being difficult. Efforts to achieve a sustainable urban structure and form intensified after the second half of the twentieth century and solutions such as smart growth, urbanism, infill development, and a compact city are offered. Following the process of changing the structure of cities, the structure of polycentric city has become apparent in large cities. The formation of a polycentric structure in large cities is inevitable. Therefore, in order to increase sustainability in the urban form and achieve sustainable urban development, it is necessary to combine the polycentric city structure with previous approaches such as the compact city. The main purpose of the research is to explain theoretically the approach of polycentric compact city structure within the framework of urban planning theories. In this study, using the review method of studies related to urban sprawl, compact city and polycentric structure, the theoretical framework of combining compact and polycentric structures was explained. The research results suggest that a compact city with several indicators such as increasing density, strengthening public transport, increasing mixed land use, facilitating service delivery, reducing the distance between home and work, intensification and infill are proposed as the last structure to achieve sustainable urban development. Polycentric compact city approach takes advantage from the three structures of sprawl, compact city and polycentric city to achieve a sustainable city form. ساختار فضایی شهرها پس از تغییرات تکنولوژیک و افزایش رشد جمعیت، تغییرات زیادی کرده و از ساختار تک‌هسته‌ای فشرده به ساختار گسترده و پراکنده تبدیل شده که چالش‌های زیادی را ایجاد کرده و زندگی و رفاه انسان را با مشکل مواجه کرده‌ است. تلاش برای دستیابی به ساختار و فرم شهری پایدار بعد از نیمۀ دوم قرن بیستم شدت بیشتری گرفت و راهکارهایی مانند رشد هوشمند، نوشهرگرایی، توسعۀ میان‌افزا و شهر فشرده ارائه شده است. در ادامۀ روند تغییر ساختار شهرها، ساختار شهر چندهسته‌ای در شهرهای بزرگ نمود پیدا کرده است. شکل‌گیری ساختار چندهسته‌ای در شهرهای بزرگ اجتناب‌ناپذیر است؛ بنابراین برای افزایش پایداری در فرم شهری و تحقق توسعۀ پایدار شهری، لازم است تا ساختار چندهسته‌ای با رویکردهای پیشین، مانند شهر فشرده ترکیب شود. هدف اصلی پژوهش، تبیین نظریِ رویکرد ساختار فشردۀ چندهسته‌ای در چارچوب نظریه‌های برنامه‌ریزی شهری است. در این پژوهش با استفاده از روش مرور مطالعات مرتبط با پراکنده‌رویی، شهر فشرده و ساختار چندهسته‌ای، چارچوب نظری برای ترکیب ساختارهای شهر فشرده و چندهسته‌ای ارائه شد. دستاورد پژوهش این است که شهر فشرده چندهسته‌ای با شاخص‌هایی مانند افزایش تراکم، تقویت حمل‌ونقل عمومی، افزایش کاربری ترکیبی، تسهیل خدمات‌رسانی، کاهش فاصله بین محل سکونت و محل کار، تشدیدسازی و میان افزایی به‌عنوان آخرین ساختار برای تحقق توسعۀ پایدار شهری پیشنهاد می‌شود. رویکرد شهر فشرده چندهسته‌ای از سه ساختار پراکنده‌‌رویی، شهر فشرده و ساختار چندهسته‌ای برای دستیابی به فرم شهر پایدار بهره می‌گیرد. شهرهایی که با پدیدۀ پراکنده‌رویی مواجه می‌شوند، می‌توانند با ایجاد و تقویت هسته‌ها فشردگی را افزایش دهند.

https://gaij.usb.ac.ir/article_6660_f60a563c6eb5b903d6941a75b1a9c83d.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 11 41 2021 12 22 Analysis of Effective Drivers in Pattern Framework of Spatial-Policy Making واکاوی و تحلیل نارسایی‌‌های اثرگذار در معماری الگوی برنامه‌‌ریزی و سیاست‌گذاری آمایش سرزمین در ایران 287 306 6665 10.22111/gaij.2021.6665 FA هدایت درویشی دکتری جغرافیا و آمایش محیطی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی،تهران عبدالرضا رکن الدین افتخاری استاد دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس،تهران،ایران فاطمه سادات کهکی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران مریم بیرانوندزاده دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی و پژوهشگر جهاد دانشگاهی واحد لرستان Journal Article 2022 02 01 Architectural rupture and instability is a pattern of land management with disabilities and theoretical and operational shortcomings that the foundation of this kind of integrated and coordinating approach is always shaken with intensity and weakness. Considering the applicability of the objectives of the present paper, the analysis of effective inadequacies, clustering and analysis of the effects of each factor in the architecture of the planning model and land management policy of the present study is present. With this description, the strategic question is what are the shortcomings (factors) affecting the architecture of the land use planning and policy model? To answer the question, analytical methodology based on Delphi tools and interpretive-structural modeling has been used. The data collection tool and method are based on library method (research background analysis) and researcher-made questionnaire (cross-factor analysis of factors). For this purpose, based on the opinions of thematic experts (15 land management experts), it has been scored and analyzed using Mick Mac software. The results of the research have shown that among the components of "model architecture", "architectural implementation", "monitoring and evaluation" of planning and policy-making, "model architecture" as an intellectual and philosophical foundation with 74.1%, It has the most inadequacies. In addition, among the architectural components of the model, the "principles" dimension has the most inadequacies. Clustering, Analysis, and Distribution of Propellants reflects the fact that most key propulsions related to the components of "principles" and "framework" in terms of pattern architecture with 37% and 36%, respectively, and in the next categories of "pattern management" In terms of "architectural performance" with 27% has the most key highlights. گسست و ناپایداری معماری الگوی آمایش سرزمین، معلول نارسایی و کاستی‌های نظری و عملیاتی است که پایه و اساس این نوع رویکرد یکپارچه و هماهنگ‌کننده را همواره با شدت و ضعف، دچار تزلزل می‌‌کند. با توجه به کاربردی‌بودن اهداف نوشتار حاضر، واکاوی نارسایی‌‌های اثرگذار، خوشه‌‌بندی و تحلیل اثرات هرکدام از عوامل در معماری الگوی برنامه‌‌ریزی و سیاست‌گذاری آمایش سرزمین مورد نظر پژوهش حاضر است. با این توصیف، سؤال راهبردی این است که نارسایی‌‌های (عوامل) مؤثر در معماری الگوی برنامه‌‌ریزی و سیاست‌گذاری آمایش سرزمین کدامند؟ برای پاسخ به سؤال، از روش‌شناسی تحلیلی ‌‌مبتنی بر ابزار دلفی و مدل‌سازی تفسیری-ساختاری استفاده شده است. ابزار و روش گردآوری اطلاعات، مبتنی بر شیوۀ کتابخانه‌‌ای (واکاوی پیشینۀ پژوهش) و پرسشنامۀ محقق‌ساخته (تحلیل اثرات متقاطع عوامل) است. بدین‌منظور براساس نظرات خبرگان موضوعی (15 نفر خبرۀ آمایش سرزمین) امتیازبندی و با بهره‌‌گیری از نرم‌افزار میک‌مک تحلیل شده است. نتایج پژوهش نشان داده است که از بین مؤلفه‌‌های «معماری الگو»، «اجرای معماری» و «پایش و ارزیابی»، برنامه‌‌ریزی و سیاست‌گذاری آمایش سرزمین، «معماری الگو» به‌عنوان زیربنای فکری و فلسفی و با 1/74 درصد، بیشترین نارسایی را به خود اختصاص داده است. افزون‌براین، در بین مؤلفه‌‌های معماری الگو، بُعد «اصول» دارای بیشترین نارسایی است. خوشه‌‌بندی، تحلیل و پراکنش پیشران‌‌ها بیانگر این واقعیت است که بیشترین پیشران‌های کلیدی مربوط به مؤلفه‌‌های «اصول» و «چارچوب» از بُعد معماری الگو به‌ترتیب با 37 درصد و 36 درصد و در رده‌‌های بعدی «مدیریت الگو» از بُعد «اجرای معماری» با 27 درصد دارای بیشترین پپیشران‌‌های کلیدی است.

https://gaij.usb.ac.ir/article_6665_d77be19cfc7a6f459d424cf40584efff.pdf

دانشگاه سیستان و بلوچستان جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای 2345-2277 11 41 2021 12 22 Explaining the Transformation of the Spatial Structure of Isfahan Regarding the Explanation of the Transformation of the Spatial Structure of Isfahan Regarding the Transition of Power from the Safavid Era to the Present تببین دگردیسی ساختار فضایی شهر اصفهان در ارتباط با دگرگونی قدرت از صفویه تاکنون 307 338 6694 10.22111/gaij.2021.6694 FA لهون اسدی پژوهشگر دکتری شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران حسین سلطان‌زاده استاد گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران زهره داوودپور دانشیارگروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران Journal Article 2022 02 13 The spatial structure of cities is one of the effective elements of urban planning. In some Iranian cities, the spatial structure is organic. The structure of other cities has been shaped based on the requirements of the time, including economic, social, and religious requirements. Also, in some historical times, the structure of cities was highly influenced by government plans. Regarding the rapid changes in the cities and urban spaces in contemporary times, another form of urban space analysis – that is less addressed in classical studies - should be considered. Historical cities are the best choices for such an analysis. Therefore, the purpose of this paper is to get familiar with the spatial structure of Isfahan, the influence of power, and the effect of power transformation on the transformation of the spatial structure of this city. This research, on the one hand, is conducted by interpretive-historical method, examining the historical evolution of the construction of Isfahan city and on the other hand by analytical-descriptive method and using tools such as document content analysis, field visits, and interviews. ArcGIS, Auto CAD, and Depth software map were the software used by the researchers. Also, Space Syntax technique was employed, using analytical maps and the concept of integration value. The results of this study show that the spatial structure of Isfahan from the Safavid period, which was formed by the planning of a powerful government, was transformed later by the transformation of power, and the main elements of the spatial structure still play a major role in the city and have a high degree of integration value. ساختار فضایی شهرها یکی از عناصر تأثیرگذار در امر توسعۀ شهرها در دوره‌های مختلف بوده است. در شهرهای ایرانی، ساختار فضایی شهرها گاه به‌صورت ارگانیک و در طی دوران تاریخی و براساس مقتضیات زمانه، همچون نیازهای اقتصادی-اجتماعی و دینی-مذهبی آن‌ها شکل می‎گرفته و در مواردی، این ساختار از برنامه‌ها و طرح‎های حکومتی آن دوره بسیار تأثیر می‎گرفته است. با توجه به تغییرات سریع شهر و فضاهای شهری در دوره‌های معاصر، شکل دیگری از تحلیل فضای شهری باید مورد توجه قرار گیرد که در مطالعات کلاسیک تحلیل فضای شهری کمتر بدان پرداخته شده است. شهرهای تاریخی بهترین بستر را برای این‌گونه تحلیل فراهم می‌آورند؛ بنابراین شناخت ساختار فضایی شهر، رابطۀ آن با قدرت و تأثیر دگرگونی قدرت بر دگردیسی ساختار فضایی اصفهان هدف این پژوهش است. این پژوهش با انتخاب شهر اصفهان به‌عنوان نمونۀ مورد مطالعه ازیک‌سو در یک سطح کلان و با روش تفسیر-تاریخی، بررسی سِیر تحول تاریخی استخوان‌بندی شهر اصفهان انجام یافته است و از سویی دیگر با روش تحلیلی-توصیفی و استفاده از ابزارهایی چون تحلیل محتوای اسناد، بازدید میدانی و مصاحبه و به کمک نرم‌افزارهای ArcGIS، Auto CAD و Depth map با تکنیک چیدمان فضایی (Space Syntax) با استفاده از نقشه‌های تحلیلی چیدمان فضایی و به‌کارگیری مفهوم ارزش هم‌پیوندی انجام یافته است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان‎دهندۀ آن است که ساختار فضایی اصفهان از دورۀ صفویه که با برنامه‎ریزی حکومت مقتدر شکل گرفته، در دوره‎های بعد با دگرگون‌شدن قدرت تغییرشکل داده و کماکان عناصر اصلی ساختار فضایی نقش اصلی در شهر دارند و از هم‎پیوندی بالایی برخوردار هستند.

https://gaij.usb.ac.ir/article_6694_1761fb1ffe131355cef9d1eb19ed7b17.pdf