سنجش تاب‌آوری فضایی-کالبدی مقاصد گردشگری اسب براساس شاخص‌های آمایش سرزمین پایدار (نمونۀ موردی: استان خوزستان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموختة دکتری گروه تربیت بدنی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران

2 دانشیارگروه تربیت بدنی، دانشگاه گنبد کاووس، گلستان، ایران

چکیده

گردشگری اسب، به­عنوان یکی از شاخص‌ترین گونه‌های گردشگری ورزشی-فرهنگی، پیوندی ناگسستنی با منابع زیستی و کالبدی زمین دارد؛ با این­حال، فقدان برنامه‌ریزی منسجم فضایی، منجر به آسیب‌پذیری این مقاصد در برابر مخاطرات محیطی و کالبدی شده­است. پژوهش حاضر، با هدف تبیین مدل تاب‌آوری فضایی-کالبدی مقاصد گردشگری اسب براساس شاخص‌های آمایش سرزمین پایدار در استان خوزستان انجام شده­است. پژهش حاضر، از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی است. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش­نامة محقق‌ساخته شامل شاخص‌های آمایش سرزمین (پایداری اکولوژیک، اقتصادی-اجتماعی و سازگاری کاربری اراضی) و مؤلفه‌های تاب‌آوری (تنوع، انعطاف‌پذیری و نفوذپذیری) است. جامعة آماری شامل: خبرگان حوزة برنامه‌ریزی شهری، کارشناسان گردشگری و مالکان باشگاه‌های سوارکاری استان خوزستان، گردشگران محلی و متخصصین آشنا می‌باشد. تجزیه­وتحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) و رویکرد حداقل مربعات جزئی (Smart-PLS) انجام­پذیرفت. نتایج حاصل از تحلیل مدل ساختاری نشان می‌دهد که آمایش سرزمین پایدار (متغیّر مستقل) با ضریب مسیر 877/0، نقشی تعیین‌کننده در تقویت تاب‌آوری فضایی-کالبدی مقاصد گردشگری اسب (متغیر وابسته) ایفا می‌کند که در این میان سازگاری کاربری اراضی (متغیر میانجی) به­عنوان کانال اصلی انتقال این تأثیر شناسایی شده­است. یافته‌های مدل برآوردشده حاکی از آن است که بهبود انعطاف‌پذیری کالبدی و صیانت از کریدورهای طبیعی، بیشترین سهم را در توانمندسازی زیرساخت‌های گردشگری اسب استان خوزستان در برابر چالش‌های محیطی دارند. در مجموع، برازش بهینه مدل تأییدمی‌کند که با همسوسازی الگوهای توسعة فیزیکی و ظرفیت‌های اکولوژیک منطقه‌ای، می‌توان به الگویی پایدار و تاب‌آور در مدیریت فضاهای گردشگری دست یافت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Measuring the Spatial-Physical Resilience of Horse Tourism Destinations Based on Sustainable Land use Planning Indicators (Case Study: Khuzestan Province)

نویسندگان [English]

  • Maryam Khajavi 1
  • Hamidreza Ghezelsaflo 2
1 PhD Student, Department of Physical Education, Shushtar Branch, Islamic Azad University, Shoushtar, Iran
2 Associate Professor, Department of Physical Education, Gonbad Kavous University, Golestan, Iran
چکیده [English]

Horse tourism, as one of the most prominent types of sports-cultural tourism, has an inextricable link with the biological and physical resources of the earth. However, the lack of coherent spatial planning has led to the vulnerability of these destinations to environmental and physical hazards. The present study aims to explain the spatial-physical resilience model of horse tourism destinations based on sustainable land use indicators in Khuzestan Province. The present study is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in nature. The data collection tool is a researcher-made questionnaire including land use indicators (ecological, socio-economic sustainability and land use compatibility) and resilience components (diversity, flexibility and permeability). The statistical population includes urban planning experts, tourism experts and owners of equestrian clubs in Khuzestan Province, local tourists and familiar experts. Data analysis was performed using structural equation modeling (SEM) and partial least squares (Smart-PLS) approach. The results of the structural model analysis show that sustainable land use planning (independent variable) with a path coefficient of 0.877 plays a decisive role in strengthening the spatial-physical resilience of horse tourism destinations (dependent variable), among which land use adaptation (mediating variable) has been identified as the main channel for transmitting this effect. The findings of the estimated model indicate that improving physical flexibility and protecting natural corridors have the greatest contribution to empowering horse tourism infrastructure in Khuzestan province against environmental challenges. Overall, the optimal fit of the model confirms that by aligning physical development patterns and regional ecological capacities, a sustainable and resilient pattern in the management of tourism spaces can be achieved. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Horse tourism
  • sustainable land use planning
  • spatial-physical resilience
  • structural equation modeling
  • Khuzestan Province

مراجع

آذرخش، مصطفی و هوشیار، محمود. (1402). تدوین استراتژی­های توسعة گردشگری شهرستان سردشت با رویکرد آمایش سرزمین. جغرافیا و روابط انسانی، 5(4)، 591-607. doi: 10.22034/gahr.2022.364653.1754
جوانشیری، مهدی؛ نبیونی، سیروس و نامدارزاده، مسلم. (1401). آینده‌نگری توسعة منطقه­ای و تحقق‌پذیری طرح‌های آمایش سرزمینی کشور (مطالعة موردی: استان خراسان رضوی). فصلنامة علمی برنامه­ریزی منطقه­ای،12(47)، 55-76. doi: 10.30495/jzpm.2021.25606.3704
خواجوی، مریم؛ شتاب بوشهری، سیده­ناهید؛ سجادیان، محمد و قزلسفلو، حمیدرضا. (1404). 19. طراحی مدل توسعة گردشگری اسب در استان خوزستان براساس نظریة داده­بنیاد. فصلنامة مطالعات توسعة پایدار شهری و منطقه‌ای، 6(3)، 266-290. https://www.srds.ir/article_218576.html
رحیمی، سمیه و هوشیار، حسن. (1398). راهبردهای توسعة گردشگری شهری از دیدگاه آمایش سرزمین (مورد مطالعه: استان کردستان). جغرافیا و برنامه­ریزی منطقه‌ای، 9(34)، 317-334. ttps://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22286462.1398.9.2.20.6
روزی‌طلب، تهمینه؛ صادقی، علیرضا و دادگر، مسعود. (1404). ارزیابی پهنه‌های شهری براساس شاخص‌های تاب‌آوری کالبدی؛ مطالعة موردی: بافت تاریخی شهر شیراز. پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 13(3)، 91-108.
doi: 10.22059/jurbangeo.2025.367490.1877
رئیسی، محمدکریم و بازوند، سجاد. (1403). بررسی اثرات کارآفرینی گردشگری بر توسعة منطقه‌ای با رویکرد آمایش سرزمین (مطالعة موردی شهرستان‌های: چابهار، کنارک، دشتیاری و زرآباد). کاوش‌های جغرافیایی مناطق بیابانی، 12(1)، 117-134. doi: 10.22034/grd.2025.22423.1639
عظیمی‌آملی، جلال و قنبری، پروین. (1395). آسیب­شناسی توسعة گردشگری با رویکرد آمایش سرزمین (نمونة مورد مطالعه: شهر ساحلی سرخرود). جغرافیا و برنامه­ریزی منطقه‌ای، 6(22)، 161-183. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22286462.1395.6.2.11.6
غفاری­فرد، محمد؛ حسینی، فاطمه و حسینی­مزاری، سیداسماعیل. (1402). سازوکار ارتقای حکمرانی و سیاست‌گذاری توسعۀ منطقه‌ای در ایران. مطالعات اقتصاد بخش عمومی، 2(1)، 37-58. doi: 10.22126/pse.2023.8786.1021
معصومیان، رقیه؛ متولی، صدرالدین؛ جانبازقبادی، غلامرضا و خالدی، شهریار. (۱۴۰۱). تحلیلی مکانی بر تاب‌آوری کالبدی- زیرساختی شهر چمستان در برابر سیلاب. مجلة مخاطرات محیط طبیعی، 32(2)، ۵۵-۳۷. https://doi.org/10.22111/jneh.2021.36464.1725
مهدنژاد، حافظ؛ مستجابی، حمید؛ پرهیز، فریاد و رضایی، محسن. (1399). تحلیل تأثیر آمایش سرزمین بر توسعة گردشگری و امنیت در استان گلستان. انتظام اجتماعی، 12(1 )، 123-140. SID. https://sid.ir/paper/187502/fa
نظری­سرمازه، حمید؛ صیدایی، سیّداسکندر. (1400). واکاوی عوامل بنیادین اثرگذار بر توسعة کارآفرینی گردشگری با استفاده از تحلیل مقایسة کیفی مجموعه فازی (مطالعة موردی: شهرستان کوهرنگ)، جغرافیا و برنامه­ریزی،25، 77، 261-276. doi: 10.22034/gp.2021.6526.2660
 
References
 
Barchetta, L., Petrucci, E., Xavier, V., & Bento, R. (2023). A simplified framework for historic cities to define strategies aimed at implementing resilience skills: The case of Lisbon downtown. Buildings, 13(1), 130. https://doi.org/10.3390/buildings13010130
Barros, B., Barroco, C., & Antunes, J. (2024). The image of Portugal as a destination for equestrian Tourism. In International Tourism Congress 2023: Book of extended abstracts (pp. 50-52). Instituto Politécnico de Bragança Publisher. https://itc23.ipb.pt/
Blázquez-Salom, M., Blanco-Romero, A., Vera-Rebollo, F., & Ivars-Baidal, J. (2020). Territorial tourism planning in Spain: from boosterism to tourism degrowth? In Tourism and Degrowth (pp. 20-41). Routledge. DOI:10.1080/09669582.2019.1675073
Buckley, R., Zhong, L., Ma, J. and Mao, X. (2019), “Global ecotourism: a critical review”, Journal of Sustainable Tourism, 27, 6, 541-560. https://doi.org/10.1108/JCHMSD-12-2023-0226
Calero, S. S. (2019). Marco conceptual y componentes clave para el seguimiento y evaluación en la ordenación del territorio. Terra: revista de desarrollo local, (5), 83-104. DOI:10.7203/terra.5.14526
Cioban, G. L., & Coca, M. (2021). Equestrian Tourism. Ovidius University Annals, Economic Sciences Series, 21(1), 255-260. DOI:10.61801/OUAESS.2021.1.34
Danby, P., & Grajfoner, D. (2022). Human–equine tourism and nature-based solutions: Exploring psychological well-being through transformational experiences. Journal of Hospitality & Tourism Research, 46(3), 607 - 629. https://doi.org/10.1177/109634802097855
Danby, P., & Grajfoner, D. (2022). Human–equine tourism and nature-based solutions: Exploring psychological well-being through transformational experiences. Journal of Hospitality & Tourism Research, 46(3), 607-629. https://doi.org/10.1177/1096348020978555
Douglas, J., Owers, R., & Campbell, M. (2022). Social licence to operate: what can equestrian sports learn from other industries? Animals, 12(15), 1987. doi:10.3390/ani12151987
El Mahdaoui, R. (2023). The utilization and role of horse in agro-tourism (Doctoral dissertation, Magyar Agrár-és Élettudományi Egyetem).
Esa, Nur Jannah Mohd, & Hairul Nizam, Ismail. (2026). "EXPLORING THE CHALLENGES IN DEVELOPING EQUESTRIAN TOURISM: A CASE STUDY OF MALAYSIA." PLANNING MALAYSIA 24. https://doi.org/10.21837/pm.v24i40.1974
Fernández Gallardo, J. A., & Hernandez Rojas, R. (2025). Impact of touristic sustainability on satisfaction with touristic services in a world heritage city. The case of the equestrian show in Córdoba (Spain). Journal of Cultural Heritage Management and Sustainable Development, 15(4), 796-812.
 https://doi.org/10.1108/JCHMSD-12-2023-0226
Fredman, P., & Margaryan, L. (2021). 20 years of Nordic nature-based tourism research: A review and future research agenda. Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 14-25. doi:10.1080/15022250.2020.1823247
Ghaffary Fard, M., Husseini, F., & Hosseini Mazari, S. I. (2023). The Mechanism of Promoting Governance and Regional Development Policy in Iran. Public Sector Economics Studies, 2(1), 37-58. doi: 10.22126/pse.2023.8786.1021
Gössling, S., Scott, D. and Hall, C.M. (2021), “Pandemics, transformations and tourism: be careful what you wish for”, Global Tourism and COVID-19, (1st ed.), Routledge, London. DIO:10.1080/14616688.2020.1759131
Gunn, C. A. (1994). Emergence of effective tourism planning and development. Tourism: the state of the art, 10-19. DOI:10.1525/aa.1982.84.3.02a00290
Hall, C. M., & Williams, A. (2010). Tourism and regional development: new pathways. In Tourism and Regional Development: New Pathways. Routledge London. DOI:10.4324/9781315235967
Han, H.S., Meng, B. and Kim, W. (2019), “The impact of environmentally friendly practices on customer satisfaction and loyalty: a study of the fast fashion industry in China”, Sustainability, 11, 14, 3853.
Helgadóttir, G., & Sigurðardóttir, I. (2018). The riding trail as geotourism attraction: Evidence from Iceland. Geosciences, 8(10), 376. doi:10.3390/geosciences8100376.
Jaelani, E., Erdinaya, L., & Perbawasari, S. (2020). The religious meaning of equestrian and archery sport tourism: A phenomenological analysis. Geo Journal of Tourism and Geosites, 28(1), 246-256. doi:10.30892/gtg.28119-466.
Jenkins, J.; Hall, C.M.; Troughton, M. The Restructuring of Rural Economies: Rural Tourism and Recreation as a Government Response. In Tourism and Recreation in Rural Areas; Butler, R., Hall, C.M., Jenkins, J., Eds.; Wiley: Chichester, UK, 1998; pp. 43–68.
Kim, M., You, S., Chon, J., & Lee, J. (2017). Sustainable land-use planning to improve the coastal resilience of the social-ecological landscape. Sustainability, 9(7), 1086. https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2022.102772.
Liu, R., & Duan, W. (2023). Assessing perceptions of resilience: The understanding from network analysis. Frontiers in Public Health, 11, 1–9. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1017871.
Lopes, E., Araújo-Vila, N., Perinotto, A. R. C., & Cardoso, L. (2022). Tourism and land planning in natural spaces: bibliometric approach to the structure of scientific concepts. Land, 11(11), 1930. DOI:10.3390/land11111930
López-Guzmán, T., Sánchez-Cañizares, S.M. and Sánchez-Fernández, R. (2016), “Influence of the image of a destination on convention tourists' satisfaction”, Journal of Destination Marketing and Management, 5 ,2, 97-104. https://doi.org/10.1108/JCHMSD-12-2023-0226
Lupoae, O., & Radu, R. (2022). Social Entrepreneurship in Equestrian Sector. A Literature Review. Annals of the University Dunarea de Jos of Galati: Fascicle: I, Economics & Applied Informatics, 28(2), 5-10. doi:10.35219/eai15840409261
Lv, T., Wang, L., Xie, H., Zhang, X., & Zhang, Y. (2021). Exploring the global research trends of land use planning based on a bibliometric analysis: current status and future prospects. Land, 10(3), 304.
Mueke, V. (2024). The Impacts and Sustainability of Equestrian Tourism. Tourism.1-42.
Parizi, S. M., Taleai, M., & Sharifi, A. (2022). A GIS-based multi-criteria analysis framework to evaluate urban physical resilience against earthquakes. Sustainability, 14(9), 5034.
Pickel-Chevalier, S. (2020). Tourism and the intangible heritage of the horse. Mondes du Tourisme, 18. doi:10.4000/tourisme.3016
Rezapouraghdam, H., Saydam, M. B., Altun, O., Roudi, S., & Nosrati, S. (2025). A contemporary systematic literature review of equestrian tourism: emerging advancements and future insights. Journal of Hospitality and Tourism Insights, 8(2), 472-492. https://doi.org/10.1108/JHTI-01-2024-0046
Sandor, N., & Adam, B. (2019). Equestrian tourism and horse breeding in Hungary and Slovenia–Environmental sustainability and conservation of cultural heritage: a strategic approach. Ecocycles, 5(1), 67-97. http://doi.org/10.19040/ecocycles.v5i1.156
Suárez, M., Gómez-Baggethun, E., Benayas, J., & Tilbury, D. (2016). Towards an urban resilience index: A case study in 50 Spanish cities. Sustainability, 8(8), 774. 
Suhartanto, D., Brien, A., Primiana, I., Wibisono, N., & Triyuni, N. N. (2020). Tourist loyalty in creative tourism: the role of experience quality, value, satisfaction, and motivation. Current Issues in Tourism, 23(7), 867-879. doi: https://doi.org/10.1080/13683500.2019.1568400.
Sutton-Grier, A. E., Wowk, K., & Bamford, H. (2015). Future of our coasts: The potential for natural and hybrid infrastructure to enhance the resilience of our coastal communities, economies and ecosystems. Environmental science & policy, 51, 137-148. https://doi.org/10.1016/j.envsci.2015.04.006
Vera-Rebollo, J.F. Planificación y Gestión Del Desarrollo Turístico Sostenible: Propuestas Para La Creación de Un Sistema de Indicadores. Boletín la AGE 2006, 42, 155–178.
جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای
دوره 16، شماره 60
مهر 1405
صفحه 99-132

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 03 اسفند 1404
  • تاریخ بازنگری: 29 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش: 31 خرداد 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار