عوامل کلیدی مؤثر بر شادابی شهروندان در فضاهای شهری (نمونۀ موردی: شهر پلدختر)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه جغرافیا.دانشگاه پیام نور

چکیده

این پژوهش، به­دنبال شناسایی عوامل و ارائة راهکارهایی برای ایجاد شهری شاداب‌تر و مطلوب‌تر برای شهروندان پلدختر است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی است. جامعة آماری، مردم محلی و شهروندان شهری در شهر پلدختر بوده­است و با استفاده از روش نمونه­گیری تصادفی ساده، تعداد 382 نفر از ساکنان این شهر انتخاب شدند. برای گردآوری داده­ها و اطلاعات، با توجه به مدل­ها و هدف تحقیق، از پرسش­نامه و مصاحبة ساختاریافته استفاده شد. جهت تجزیه­وتحلیل داده­ها و اطلاعات، از مدل رگرسیون لجستیک (روش LM- نیوتن- مارکارد- رافسون) در نرم­افزار ایویوز و مدل رادار استفاده شد. نتایج پژوهش گویای آن بود که از بین 7 عامل اصلی و کلی در سطح معنی­داری 000/0 عامل محیط ساخته­شده با ضریب تأثیر (243/0)، عامل اکولوژیکی با ضریب تأثیر (249/0)، عامل بصری با ضریب تأثیر (206/0)، عامل ذهنی با ضریب تأثیر (142/0) و عامل سیاستی و نهادی با ضریب تأثیر (141/0) بیشترین ارتباط و اثرات را بر شادابی شهروندان در فضاهای شهر پلدختر داشته­اند. نتایج متغیرها نیز نشان­داد که قابلیت پیاده‌روی در شهر و فضاهای تفریحی و اوقات فراغت شهری، محیط خوش‌منظره/چشم‌انداز جذاب محله و شهر، فضای سبز شهری و محلات سبز و شاد در فضای شهر، دسترسی مناسب شهروندان به فضای پاک و سبز، وجود مبلمان شهری مناسب، مهم­ترین متغیرهای مؤثر بر شادابی شهری در فضای شهر پلدختر بوده­اند. نتایج تحقیق در مورد راهکارهای افزایش شادابی نیز نشان­داد که از 15 راهکار شناسایی­شده،5 راهکارِ احیای فضاهای شهر برای کاربری فرهنگی، تشویق سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، افزایش امنیت و حس تعلّق خاطر شهروندان، طراحی پیاده‌راه‌های سبز با مبلمان شهری و توسعة فضاهای سبز خطی در امتداد رودخانة کشکان، مهم­ترین راهکارهای افزایش شادابی شهر پلدختر هستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Key Factors Affecting Citizens' Vitality in Urban Spaces (Case Study: Poldokhtar City)

نویسنده [English]

  • sadegh allahyari
Assistant Professor, of Geography, Payame Noor University,
چکیده [English]

This research seeks to identify factors and provide solutions to create a more vibrant and desirable city for the citizens of Pol-e-Dokhtar. The present research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method. The statistical population was local people and urban citizens in Pol-e-Dokhtar city. Using simple random sampling method, 382 residents of this city were selected. To collect data and information, a questionnaire and structured interview were used according to the models and purpose of the research. To analyze the data and information, the logistic regression model (LM-Newton-Marquardt-Raphson method) in the Eviews software and the Radar model were used. The results of the study indicated that among the 7 main and general factors at a significance level of 0.000, the built environment factor with an impact coefficient of (0.243), the ecological factor with an impact coefficient of (0.249), the visual factor with an impact coefficient of (0.206), the mental factor with an impact coefficient of (0.142), and the political and institutional factor with an impact coefficient of (0.141) had the greatest relationship and effects on the vitality of citizens in the spaces of the city of Pol-e-Dokhtar. The results of the variables also showed that the ability to walk in the city and recreational spaces and urban leisure time, the scenic environment/attractive view of the neighborhood and the city, urban green space and green and happy neighborhoods in the city space, appropriate access of citizens to clean and green space, the presence of appropriate urban furniture were the most important variables affecting urban vitality in the space of the city of Pol-e-Dokhtar. The results of the research on strategies to increase vitality also showed that out of the 15 identified strategies, 5 strategies to revitalize city spaces for cultural use, encourage private sector investment, increase security and a sense of belonging for citizens, design green sidewalks with urban furniture, and develop linear green spaces along the Kashkan River are the most important strategies to increase the vitality of the city of Pol-e-Dokhtar.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Vitality
  • Liveliness
  • Sustainable Development
  • Urban Space
  • Poldokhtar

مراجع

الهیاری، صادق و شکور، علی. (1404). واکاوی عوامل خانوادگی مؤثر بر فقر شهری با استفاده از مدل معادلات ساختاری (نمونۀ موردی: پلدختر لرستان). جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای15(57)، 28-1 https://doi.org/10.22111/gaij.2025.52438.3295   
حکمت‌نیا، حسن؛ موسوی، میرنجف؛ رسولی، محمد؛ سعیدپور، شراره. (1400). تحلیل سناریوهای مؤثر بر تحقق‌پذیری مؤلفه‌های  شهرشاد (مطالعۀ موردی: شهر ارومیه)، جغرافیا و توسعة ناحیه­ای 19 (1)، 264-237. https://doi.org/10.22067/jgrd.2021.50954.0
سادات­سیادتی، فریال و کریمی‌فرد، لیلا. (1400). بررسی و بازخوانش تداوم زندگی شهری در شب مبتنی بر شادابی و سرزندگی فضاهای شهری 24 ساعته؛ موردپژوهی: محلة دربند، مدیریت شهری 17 (50)، 99-123. http://ijurm.imo.org.ir/article-1-2166-fa.html
صادقی، خدیجه؛ بذرافشان، جواد؛ حاجی‌نژاد، علی؛ یاسوری، مجید. (1399). عوامل مؤثر بر شادابی و سرزندگی خانوارهای روستایی (مورد مطالعه: شهرستان فومن). پژوهش‌های روستائی، 11(2)، 250-269. https://jrur.ut.ac.ir/article_75412.html
صادقی، خدیجه؛ حاجی‌نژاد، علی؛ بذرافشان، جواد؛ یاسوری، مجید. (1401). جغرافیای شادابی: تجزیه‌وتحلیل مکانی شادابی متأثر از عوامل اجتماعی-اقتصادی در سطح نواحی روستایی (مورد مطالعه: روستاهای شهرستان تربت‌حیدریه). پژوهش‌های روستائی، 13(4)، 700-715. https://doi.org/10.22059/jrur.2022.343590.1747   
کاظمی، علیرضا؛ آهنگری، محمد؛ سرلک، کوروش؛ اخوان، عبدالعلی؛ رضوی‌زاده، حامد. (1404). شهروند شاد، شهر پایدار، بررسی ابعاد نقش­آفرینی شهرداری تهران، بیست­ونهمین کنفرانس ملی شهرسازی، معماری، عمران و محیط­زیست. تهران.
کاوندی، سحر؛ شاددل، طیبه. (1392). تأثیر عوامل جغرافیایی بر اخلاق، فصلنامة اخلاق زیستی 3(9): 89-121. https://doi.org/10.22037/bioeth.v3i9.13959
نباتی­شهرضایی، فاطمه­الزهرا؛ صابری، حمید. (1403). سرزندگی فضاهای عمومی شهری محلة هزارجریب اصفهان، جغرافیا و  برنامه­ریزی منطقه­ای، 14 (56)، 41-59.    https://www.jgeoqeshm.ir/article
مرکز آمار ایران. (1395). نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن. استان لرستان.
نصیری، آسیه؛ ابراهیمی، لیلا؛ رمضانی­پور، مهرداد؛ بزرگمهر، کیا. (1403). تبیین وضعیت معیارهای شهر شاد در برنامه­ریزی شهری؛ مطالعة موردی: شهر سلمان­شهر. جغرافیا (نشریۀ انجمن جغرافیایی ایران)، 22(80)، 1-18. https://doi.org/10.22034/iga.2024.709220
هزارجریبی، جعفر؛ آستین­افشان، پروانه. (1388). بررسی عوامل مؤثر بر نشاط اجتماعی (با تاکید بر استان تهران، جامعه­شناسی کاربردی، 20(33)، 119-146 .  https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20085745.1388.20.1.7.9
 
 
References
 
Ballas, D., (2013). What makes a ‘happy city’? Cities, 32, 39–50.
Borghesi, S. and Vercelli, A., (2012). Happiness and health: two paradoxes. Journal of economic surveys, 26 (2), 203–233. https://doi.org/10.1111/j.1467-6419.2010.00635.x
Brule´, G., & Veenhoven, R. (2014). Freedom and happiness in nations. Why the Finns are happier than the French. Psychology of Well-Being: Theory Research and Practice, 4, 17.
Cairnes, L. (2019). The Compact City: A Sustainable Urban Form; Urban Design International: Palgrave Macmillan, UK,1, 293–294.
Chang, E. C. Yu, T. Lee, J. Kamble, S. V. Batterbee, C. N. H. Stam, K. R. Chang, O. D. Najarian, A. S. M. and Wright, K. M. (2018), Understanding the Association Between Spirituality, Religiosity, and Feelings of Happiness and Sadness Among HIV-Positive Indian Adults: Examining Stress-Related Growth as a Mediator, Journal of Religion and Health, 57 (3): 1052- 1061. https://doi.org/10.1007/s10943-017-0540-8
Chen, C. W. (2023). Can smart cities bring happiness to promote sustainable development? Contexts and clues of subjective well-being and urban livability. Developments in the Built Environment, 13, 1001- 1008. https://doi.org/10.1016/j.dibe.2022.100108
Council, S. (2021). Healthy China 2030. Available online: http://www.gov.cn/xinwen/2016-10/25/content_5124174.htm (accessed on 12 September 2021).
Duncan, G (2008), Should Happiness-Maximization be the Goal of Government? Journal of Happiness Studies, 11(2): 163–178.
Gao, S., Ge, X., Li, H., & Zhou, H. (2025). Analysis of urban vitality and its driving factors in Zhengzhou’s main urban area based on multi-source data and XGBoost. Ecological Indicators, 179, 114-121.‏ https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2025.114187
Johnson, J. and Wood, A. M. (2017), Integrating Positive and Clinical Psychology: Viewing Human Functioning as Continua from Positive to Negative Can Benefit.
Kuang, B., Yang, H., & Jung, T. (2025). The Impact of Visual Elements in Street View on Street Quality: A Quantitative Study Based on Deep Learning, Elastic Net Regression, and SHapley Additive exPlanations (SHAP). Sustainability, 17(8), 3454.‏
Kooshali, D., Azeri, A., Parvizi, R., Hosseini, S(2015). Effect of Environmental Physical Elements in Creating Residential Complex's Vitality for the Enhancement of Social Interactions. The journal of Procedia - Social and Behavioral Sciences, 201(3):255-264. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.08.174
Long, Y.; Huang, C. (2019). Does block size matter? The impact of urban design on economic vitality for Chinese cities. Environ. Plan. B Urban Anal. City Sci., 46, 406–422. https://doi.org/10.1177/2399808317715640
Lee, M. and Yoon, K., (2020). Effects of the health promotion programs on happiness. Sustainability, 12 (2), 528.
Malmir M, Khanahmadi M, Farhud D.D. (2017), Dogmatism and Happiness, Iran J Public Health, 46(3):326-332.
Nieuwenhuijsen, M. and Khreis, H., (2019). Integrating human health into the urban development and transport planning agenda: a summary and final conclusion. Cham: Springer International Publishing, 5(12), 707–718. https://doi.org/10.1007/978-3-319-74983-9
Parducci, A. (1995), Happiness, Pleasure, and Judgment: The Contextual Theory and Its Applications. Mahwah, N.J.: Lawrence Erlbaum Associates.
Pan, J., Zhu, X., & Zhang, X. (2022). Urban vitality measurement and influence mechanism detection in China. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(1), 46.- 61. https://doi.org/10.3390/ijerph20010046
Paul, A. (2024). Assessment of metropolitan livability variations using objective-subjective approach. World Development Sustainability, 4, 101-117. https://doi.org/10.1016/j.wds.2024.100135
Sadeghpoor, F., Ranjbar, E., Esmaeilinasab, M., Valiloo, M.H.S., Nieuwenhuijsen, M.J. (2024), Streets and Stress: A Pilot Study on How Quality and Design of Streets Impacts on Urban Stress. HERD. 2024 Jan;17(1), 224-248.  https://doi.org/10.1177/19375867231200584
Tu, W.; Zhu, T.; Xia, J.; Zhou, Y.; Lai, Y.; Jiang, J.; Li, Q. (2020). Portraying the spatial dynamics of urban vibrancy using multisource urban big data. Comput. Environ. Urban Syst., 80, 101-118. https://doi.org/10.1016/j.compenvurbsys.2019.101428
Parducci, A. (1995), Happiness, Pleasure, and Judgment: The Contextual Theory and Its Applications. Mahwah, N.J.: Lawrence Erlbaum Associates.
Ura, K, et al. (2015). Provisional Findings of 2015 GNH Survey. Thimphu: The Centre for Bhutan Studies
Veenhoven, R. (2017), Greater Happiness for a Greater Number: Did the Promise of Enlightenment Come True? Soc Indic Res 130, 9–25. https://doi.org/10.1007/s11205-015-1128-x
Wang, Z., Wang, X., Liu, Y., & Zhu, L. (2024). Identification of 71 factors influencing urban vitality and examination of their spatial dependence: A comprehensive validation applying multiple machine-learning models. Sustainable Cities and Society, 108, 105491.‏ https://doi.org/10.1016/j.scs.2024.105491
Weijs-Perrée, M., Dane, G., and van den Berg, P., (2020). Analyzing the relationships between citizens’ emotions and their momentary satisfaction in urban public spaces. Sustainability, 12 (19), 7921. DOI:10.3390/su12197921
Yue, W.; Chen, Y.; Thy, T.M.; Fan, P.; Zhang, W. (2020). Identifying urban vitality in metropolitan areas of developing countries from a comparative perspective: Ho Chi Minh City versus Shanghai. Sust. Cities Soc, 65, 102-109. https://doi.org/10.1016/j.scs.2020.102609
جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای
دوره 16، شماره 60
مهر 1405
صفحه 169-194

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 20 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری: 13 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش: 09 تیر 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار