مدل‌سازی عوامل اجتماعی–رفتاری مؤثر بر پذیرش بام‌های سبز در شهر اردبیل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموختة کارشناسی‌ارشد گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 استاد گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 دانشیار گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

4 دانشیار گروه مهندسی آب و مدیریت کشاورزی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی عوامل روان‌شناختی، اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر تمایل شهروندان شهر اردبیل به ایجاد بام‌های سبز انجام­شد. جامعة آماری شامل 353 نفر از شهروندان بود که داده‌ها از طریق پرسش­نامة ساختاریافته در سال 1404 گردآوری و با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری به­روش حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) تحلیل­شد. نتایج تحلیل همبستگی نشان­داد که متغیرهای جمعیت‌شناختی شامل: سن، وابستگی به درآمد کشاورزی و فاصله از نزدیک‌ترین فضای سبز شهری، رابطة معناداری با تمایل به ایجاد بام سبز دارند. همچنین، تمامی سازه‌های روان‌شناختی و اقتصادی مورد بررسی شامل: سودمندی درک‌شدة فردی و اجتماعی، هنجار ذهنی، نگرش نسبت به بام سبز، سهولت استفادة ادراک‌شده و وضعیت اقتصادی–معیشتی، همبستگی مثبت و معناداری با تمایل رفتاری شهروندان نشان­دادند. نتایج مدل ساختاری حاکی از آن است که نگرش نسبت به بام سبز و تمایل رفتاری، قوی‌ترین پیش‌بین‌های رفتار واقعی در پذیرش و اجرای بام‌های سبز هستند؛ در حالی­که سایر سازه‌ها عمدتاً از طریق اثرگذاری غیرمستقیم بر این دو متغیر عمل­می‌کنند. شاخص‌های برازش مدل نیز نشان‌دهندة اعتبار مناسب مدل پیشنهادی بوده و مقادیر SRMR کمتر از 08/0 و NFI بالاتر از 90/0 برازش قابل­قبول ساختار نظری را تأیید کرد. به‌طور کلی، نتایج نشان می‌دهد که پذیرش بام‌های سبز در میان شهروندان بیش از آن­که تحت­تأثیر ویژگی‌های فردی باشد، متأثر از ادراکات شناختی، اجتماعی و زمینه‌های اقتصادی آنان است. در نهایت، یافته‌ها بیانگر آن است که در شهر اردبیل و سایر شهرها با زمینه‌های اجتماعی–شهری مشابه، توسعة بام‌های سبز می‌تواند با اتکا بر تقویت نگرش عمومی، افزایش آگاهی و ارائة مشوق‌های اقتصادی در قالب سیاست‌های شهری پایدار تسهیل­شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Modeling Socio-Behavioral Factors Influencing the Adoption of Green Roofs in Ardabil City

نویسندگان [English]

  • Balal Pourshargh 1
  • Kiomars Sefidi 2
  • Roghayeh Jahdi 3
  • Mojtaba Sookhtanlou 4
1 MSc. in Forest Science and Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
2 Professor, Department of Forest Science and Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
3 Associate Professors, Department of Forest Science and Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
4 Associate Professor, Department of Water Engineering and Agricultural Management, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
چکیده [English]

This study aimed to investigate the psychological, social, and economic factors influencing citizens’ willingness to adopt green roofs in the city of Ardabil, Iran. The statistical population comprised 353 residents, and data were collected in 2025 using a structured questionnaire. The data were analyzed using Structural Equation Modeling based on Partial Least Squares (PLS-SEM). The results of the correlation analysis indicated that several demographic variables, including age, dependence on agricultural income, and distance from the nearest urban green space, had significant relationships with the intention to adopt green roofs. Moreover, all examined psychological and economic constructs, including perceived individual and social usefulness, subjective norms, attitudes toward green roofs, perceived ease of use, and socioeconomic status, demonstrated positive and significant correlations with citizens’ behavioral intentions. The structural model results revealed that attitude toward green roofs and behavioral intention were the strongest predictors of actual adoption behavior, whereas other constructs primarily exerted their influence indirectly through these two variables. The model fit indices confirmed the adequacy of the proposed framework, with SRMR values below 0.08 and NFI values above 0.90, indicating an acceptable model fit and supporting the validity of the theoretical structure. Overall, the findings suggest that the adoption of green roofs is influenced less by individual demographic characteristics and more by cognitive, social, and economic perceptions. Finally, the results indicate that in Ardabil and other cities with comparable socio-urban contexts, the development of green roofs can be facilitated through strengthening public attitudes, increasing awareness, and providing economic incentives within the framework of sustainable urban policy.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sustainable development
  • Social acceptance
  • urban planning
  • Ardabil
  • Green infrastructure

مراجع

تقوی، هادی و مهارتی، یعقوب. (1402). مرور انتقادی نظریة رفتار برنامه­ریزی­شده آزن. پژوهش­های مدیریت عمومی، 16 (62)، 130-100. https://doi.org/10.22111/JMR.2024.43660.5867
حسن­‌‌پور، سحر و یزدانی، محمدحسن. (1400). سنجش نابرابری فضایی توسعه‌‌‌یافتگی زیرساختی در استان اردبیل. جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای، 11 (40)، 56-29. https://doi.org/10.22111/gaij.2021.6414
مهارتی، یعقوب و انتظاریان، ناهید. (1402). معرفی و ارزیابی نظریة انتشار نوآوری راجرز. فصلنامة مطالعات زیست­بوم اقتصاد نوآوری، 3 (1)، 66-45. https://doi.org/10.22111/innoeco.2024.47286.1083
نصیری، پریا؛ حکیمی، هادی و محمدی، علیرضا. (1404). نقش دسترسی به پارک‌های شهری بر سلامت روان بانوان (مطالعة موردی: شهر اردبیل). جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای، 15 (56)، 226-197. https://doi.org/10.22111/gaij.2025.51162.3268
 
References
 
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
Aleksejeva, J., Voulgaris, G., Gasparatos, A. (2024). Systematic review of the climatic and non-climatic benefits of green roofs in urban areas. Urban Climate, 58, 102133. https://doi.org/10.1016/j.uclim.2024.102133
Berardi, U., GhaffarianHoseini, A., & GhaffarianHoseini, A. (2014). State-of-the-art analysis of the environmental benefits of green roofs. Applied Energy, 115, 411–428. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2013.10.047
Francis, L.F.M., & Jensen, M. B. (2017). Benefits of green roofs: A systematic review of the evidence for three ecosystem services. Urban Forestry & Urban Greening, 28, 167–176. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2017.10.015
Han, J., Kim, Y. & Tanaka, K. (2026). The Role of Green Infrastructure in Enhancing Flood Resilience: A Spatial Perspective. Environmental Management 76, 169. https://doi.org/10.1007/s00267-026-02470-9
Joshi, M.Y., & Teller, J. (2021). Urban Integration of Green Roofs: Current Challenges and Perspectives. Sustainability, 13(22), 12378. https://doi.org/10.3390/su132212378
Kalantari, M., Ghezelbash, S., & Yaghmaei, B. (2016). People and green roofs: Expectations and perceptions of citizens about green roofs development, an Iranian case study. Mediterranean Journal of Social Sciences, 7(2 S2), 138–146. https://do.org/10.5901/mjss.2016.v7n2s2p138
Li, W.C., & Yeung, K.K.A. (2014). A comprehensive study of green roof performance from environmental perspective. International Journal of Sustainable Built Environment, 3(1), 127–134. https://doi.org/10.1016/j.ijsbe.2014.05.001
Lin, Z.H., Laffan, S.W., & Metternicht, G. (2025). Role of green infrastructure planning in achieving sustainable development goals through an environmental efficiency lens: An integrated literature review. Ecological Indicators, 174, 113471.https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2025.113471
Mell, I. (2016). Global Green Infrastructure: Lessons for successful policy-making, investment and management (1st ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315720968
Nguyen, C.N., Muttil, N., Tariq, M.A.U.R., & Ng, A.W.M. (2022). Quantifying the benefits and ecosystem services provided by green roofs—A review. Water, 14(1), 68. https://dx.doi.org/10.3390/w14010068
Oberndorfer, E., Lundholm, J., Bass, B., Coffman, R. R., Doshi, H., Dunnett, N., Gaffin, S., Köhler, M., Liu, K. K. Y., & Rowe, B. (2007). Green roofs as urban ecosystems: Ecological structures, functions, and services. BioScience, 57(10), 823–833. https://doi.org/10.1641/B571005
Rogers, E. M. (2003). Diffusion of innovations (5th ed.). Free Press. https://openlibrary.org/books/OL15577453M/Diffusion_of_innovations
Shafique, M., Kim, R., & Rafiq, M. (2018). Green roof benefits, opportunities and challenges: A review. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 90, 757–773. https://doi.org/10.1016/j.rser.2018.04.006
Williams, N. S. G., Lundholm, J., & MacIvor, J. S. (2010). Do green roofs help urban biodiversity conservation? Journal of Applied Ecology, 47(3), 470–478. https://doi.org/10.1111/1365-2664.12333
Zhang, L., Fukuda, H., & Liu, Z. (2018). Households’ willingness to pay for green roof for mitigating heat island effects in Beijing (China). Building and Environment, 150, 13-20. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2018.12.048
جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای
دوره 16، شماره 60
مهر 1405
صفحه 195-212

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 24 خرداد 1405
  • تاریخ بازنگری: 21 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش: 06 مرداد 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار