امکان سنجی کشت کلزا در شهرستان ایذه با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار و عضو هئیت علمی گروه جغرافیا دانشگاه بیرجند

2 عضو هئیت علمی گروه جغرافیا دانشگاه بیرجند

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه اصفهان

چکیده

شناخت و تعیین نواحی مستعد اکولوژیکی برای بسترسازی مناسب در برنامه ریزی منطقه­ای و بویژه بخش کشاورزی امری حیاتی و مهم است. متکی بودن اقتصاد مردم نواحی روستایی بر کشاورزی، قابلیت کشاورزی منطقۀ مورد مطالعه، اقلیم مناسب و چند فصلی، خاک مطلوب، تنوع محیطی و تعیین و تفکیک پتانسیل­ها و تنگناهای منطقه از لحاظ درصد تولید و بازدهی کشت کلزا، ضرورت تحقیق را بازگو می کند. هدف از انجام پژوهش این بوده که توان و پتانسیل کشاورزی شهرستان ایذه برای کشت کلزا با بررسی عوامل طبیعی و اقلیمی شناسایی و امکان سنجی شود و اثرگذاری هر یک از این عوامل مورد بررسی قرار گیرد.12 لایۀ مورد استفاده عبارت اند از لایه­های ارتفاع، شیب، فرسایش، زمین شناسی، خاک، کاربری اراضی، پوشش زمین، تیپ اقلیمی، متوسط دمای سالانه، متوسط بارش سالانه، حداکثر دمای سالانه، حداقل دمای سالانه. برای انجام این پژوهش از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) بهره گرفته شده که وزن دهی به معیارها مطابق نظر کارشناسان مربوطه و منابع موجود در درون و همچنین بین لایه­ها انجام گرفت. سپس اراضی منطقه به پنچ طبقه تقسیم شد و نقشۀ پهنه بندی آن تهیه گردید. نتایج نشان داد که از 39/3779 کیلومتر مربع مساحت شهرستان ایذه، طبقۀ بسیار مناسب این نقشه15997/565 کیلومتر مربع معادل 95/14درصد، طبقۀ دوم یعنی  مناسب 15997/963 کیلومتر مربع برابر 48/25 درصد مساحت منطقه می­باشد یعنی بیش از 40 درصد مساحت محدودۀ مورد مطالعه برای کشت کلزا دارای شرایط ایده آل و مساعدی هستند. پهنه­های اکولوژیکی دیگر نقشه یعنی طبقۀ متوسط، ضعیف، نامناسب نیز به ترتیب 49/22، 34/20، 02/16 درصد از مساحت شهرستان را در بر می­گیرند. در نقشۀ نهایی پهنۀ مناسب با رنگ سبز در مرکز منطقه و پهنۀ نامناسب برای کشت کلزا با رنگ نارنجی در چهار چهت اصلی مشخص می­باشند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Feasibility Study of Rapeseed Cultivation in Izeh County by Using Geographical Information System (GIS)

نویسندگان [English]

  • Dr. Javad Mikaniki 1
  • Ali Ashrafi 2
  • Hojat allah Sadeghi 3
چکیده [English]

Identifying and determining  appropriate ecological areas for  appropriate bedding in regional planning, especially the agricultural sector is vital and important. Depending the economy of rural people on agriculture, potential of the study area for agriculture, suitable climatic conditions and multi seasons, appropriate soil, variable environmental conditions and determining and separation of the potentials and obstacles of the Izehfrom the view point of the production percentage and efficiency of rapeseed  cultivation shows the importance of this study.
The aim of this research is to study the feasibility  and identify the agriculture potential and capability of Izhe area for rapeseed cultivation through studying the natural and climatic features and to study the effectiveness of all these features.
12 Layers were used including: height, slope, erosion, geology, soil, land use, land cover, climate type, mean annual temperature, mean annual precipitation, annual maximum temperature, and annual minimum temperature. To do this research, we used analytical hierarchy process(AHP) in the Geographical information system(GIS) environment, such that weighting to the applied criteria was according to relevant experts comments, scholars and the resources within and between the layers. Then, the regional territories were divided to five categories , very good, Appropriate, Average, weak and Inappropriate and its zoning map was prepared. The results showed that from 3779/39 sq km of Izeh area, the very good category of this 565/15997 sq km is 14/95 percent, the second category (Appropriate) of  963/15997 sq km is 25/48 percent of this region. Therefore, more than 40 percent of the studied area has ideal and favorable conditions for cultivation of rapeseed. The other ecological zones i.e average, Weak and Inappropriate categories have 22/49, 20/34 and 16/02 percent of this County area respectively. The final map denotes the  Suitable zone with green  color  in central part and  unsuitable zone for planting rapeseed with orange color in the main four directions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Feasibility
  • Rapeseed
  • weighting
  • analytical hierarchy process Geographical information system