کاربرد تحلیل عاملی و مدل تخمین تراکم کرنل در ارزیابی توسعه مکانی- فضایی مناطق روستایی شهرستان تنکابن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیا، دانشگاه زابل

2 مربی و عضو هیئت علمی دانشکاه پیام نور

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، مدرس دانشگاه پیام نور

چکیده

در مطالعات جغرافیای روستایی، به دلیل تنوع پدیده‌‌‌‌های مکانی و فضایی امکان مطالعه به صورت مجرد و منفرد مقدور نیست. لذا اولین گام طبقه­بندی این پدیده­‌ها در گروه­‌‌‌های مشابه است، که در این خصوص تحلیل عاملی به عنوان ابزاری قدرتمند در مقابل این مشکل، راه حل تقلیل و تحلیل عوامل توسعه را به عهده دارد. در این مقاله از 38 شاخص جهت سطح­بندی روستا‌‌‌های شهرستان تنکابن استفاده گردید، که با استفاده از تحلیل عاملی به 4 عامل تقلیل یافت. امروزه استفاده از سامانه‌‌‌‌های اطلاعات جغرافیایی در تحلیل فضایی توسعه روستایی و به کارگیری مدل­‌ها و آزمون­‌‌‌های آماری گرافیک مبنا در جهت تهیه پایگاه داده مکانی، مرتب سازی، نمایش فضایی اطلاعات ،تلفیق اطلاعات و تحلیل فضایی آن متداول شده‌است. روش تحقیق در این پژوهش تحلیلی_ترکیبی بوده و تجزیه و تحلیل اطلاعات به صورت کمی‌و کیفی با بهره­گیری از روش­‌‌‌های آمار استنباطی و با استفاده از نرم افزار‌‌‌های SPSSو ArcGIS10 انجام گرفته‌است. نتایج نشان می­دهد عامل اقتصادی-کالبدی با مقدار ویژه 305/17 ، به تن‌هایی قادر است، 769/33 درصد از واریانس را محاسبه کند، و دارای بیشترین تأثیر در بین عوامل چهارگانه می­باشد، به عنوان عامل اصلی در سطح­بندی روستا‌ها شناخته شده‌است. همچنین بهترین مدل جهت تخمین تراکم توسعه در منطقه، مدل کرنل بوده که با ضریب تعیین 71/0 بهترین مدل انتخاب گردید. با توجه به این مدل، تراکم توسعه در روستا‌‌‌های شمال غربی شهرستان می­باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Application of Factor Analysis and Kernel Density Estimation Model in the Appraisal of Spatial Development of Tonekabon Rural Areas

نویسندگان [English]

  • Dr. Gharib Fazelniya 1
  • Masoud Rajaiee 2
  • Seyed Yaser Hakimdoost 3
چکیده [English]

in geographical studies of  rural areas ,  due to the diversity of place and space phenomenon, it is not possible to study as single  and individual. Therefore, the first step is to classify these phenomena in similar categories. In particular, factor analysis as a powerful tool against this problem, is responsible to develope solutions to reduce and analyze the factors . In this paper, 38 indicators were used for leveling villages of  Tonekabon city , which was reduced using factor analysis to four factors.
Today, he use of geographic information systems in the spatial analysis of rural development and using statistical models  and tests of graphics benchmark in order to provide spatial data base, sorting, spatial display of information , the integration of spatial information and analysis is common.
The research method  in this study is analytical-synthetic method  and the data analysis as qualitative and quantitative were made  using inferential statistical methods using SPSS and ArcGIS10 softwares. The results show that economic and physical factors, with special quantity of  17/305, is lonely able to calculate 33/769% of the variance  And has the most effect among the four factors and  is known as a major factor in leveling  the villages. Also the best model for estimating the density of development in the region, is kernel model which was  selected  as  the best model with determinant factor of 0.71. According to this model, the development density is in the villages of northwest part of the town.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Factor Analysis
  • kernel model
  • place and space development
  • Village
  • Tonekabon