ارزیابی و سنجش اثرات احداث شبکۀ ارتباطی بر وضعیت اقتصادی، اجتماعی و محیطی شهروندان موردشناسی: روستا- شهرِ شاهو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران

2 عضو هیات علمی گروه جغرافیای انسانی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 دکترای جغرافیا، عضو باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، دانشگاه آزاد اسلامی‌، واحد سنندج، ایران

چکیده

در‌راستای توسعۀ مناطق شهری و روستایی، برنامه‌‌های اجرایی مختلفی توسط نهادهای متولی اجرا می‌‌شود. در‌صورتی‌که برنامه‌‌های مذکور متناسب با شرایط اقتصادی و اجتماعی جامعه میزبانِ برنامه‌‌ها نباشد، مشکلات عدیده‌‌ای را برای آن‌‌ها به‌‌وجود می‌‌آورد. این مهم به‌‌ویژه در سکونتگاه‌‌های انسانی که منبع تأمین معیشت آن‌‌ها یک یا دو منبع اقتصادی باشد، نمود بیشتری می‌‌یابد. روش‌‌شناسی پژوهش کاربردی حاضر، کمّی است که با روش پیمایشی و با هدف بررسی اثرات احداث کمربندی بر وضعیت اقتصادی، اجتماعی و محیطی ساکنان روستا-شهرِ شاهو از دیدگاه شهروندان انجام گرفته ‌است. کل سرپرستان خانوار روستا-شهرِ شاهو (3526 نفر) جامعۀ آماری پژوهش بودند و با توجه به محدودیت‌‌های مالی و زمانی، محققان با استفاده از جدول بارتلت و همکاران، 200 نفر از سرپرستان خانوار را به‌‌عنوان جامعۀ نمونه در‌نظر گرفتند و در ادامه پرسشنامه‌‌ها به‌صورتِ کاملاً تصادفی در میان سرپرستان خانوار توزیع شد. ابزار اصلی پژوهش پرسشنامۀ محقق‌‌ساخته‌‌ای بود که روایی و پایایی آن با رعایت اصول پژوهش‌‌های میدانی و با انجام اصلاحات لازم به تأیید رسیده است. نتایج پژوهش نشان داد، میزان رضایتمندی حدود 90 درصد ساکنان روستا-شهرِ شاهو از احداث کمربندی در سطوح ضعیف و بسیار‌ضعیفی قرار گرفته و میانگین محاسبه‌شده 27/1 بوده است. نتایج بررسی میزان رضایتمندی شهروندانِ روستا-شهرِ شاهو از سکونت در شهر در قبل و بعد از احداث کمربندی نشان داد، میانگین رتبه‌‌ای میزان رضایتمندی شهروندان به‌‌صورت معناداری از 57/96 به 5/69 کاهش یافته است. همچنین نتایج نشان داد کاهش منابع درآمدی و افزایش میزان بیکاری، کاهش ارزش املاک و دارایی‌‌ها، انزوای جغرافیایی، مهاجرفرستی و ناهنجاری‌‌های اجتماعی، توقف رشد و توسعۀ شهر و تخریب محیط‌‌زیست، مهم‌‌ترین اثرات احداث کمربندی بر ساکنان روستا-شهرِ شاهو هستند که توانسته‌‌اند حدود 71 درصد از واریانس متغیّر وابسته را تبیین کنند

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Evaluating and Measuring the Effects of Construction of Communication Network on the Economic, Social and Environmental Conditions of Citizens (Case Study: Village-Shaho City)

نویسندگان [English]

  • Dr.Ali Shamsodini 1
  • Dr.Hamed Ghadermarzi 2
  • Dr.Davood Jamini 3
1
2
3
چکیده [English]

In order to develop urban and rural areas, various executive programs are implemented by the state institutions. If the programs are not compatible with  the economic and social conditions of the hosting community, they will create many problems for them. This is especially important in human settlements where their livelihood source is one or two economic sources. The methodology of present applied research is a quantitative one which has been carried out with a survey method. The purpose of this study was to investigate the effects of belt construction on the economic, social and environmental conditions of villagers in Shaho city from the viewpoint of citizens. All The village households heads of Shaho village (3526 people) were the statistical population of the study. Due to financial and time constraints, the researchers, using Bartlett et al.'S table, considered 200 heads of the household as the sample population. Subsequently, the questionnaires were distributed randomly among household caregivers. The main tool of the research was a researcher-made questionnaire whose validity and reliability were confirmed by observing the principles of field research and making necessary corrections. The results showed that the satisfaction level of about 90% of the villagers in Shaho city was related to the construction of the belt at weak and very weak levels and the average calculated was 1.27. The results of the study showed that the satisfaction of the residents of Shaho village from residence in the city before and after the construction of the belt showed that the average rank of satisfaction of citizens significantly decreased from 96.59 to 69.5. The results also showed that decreasing income sources and increasing unemployment, decreasing property and property values, geographical isolation, emigration and social anomalies, stopping the growth and development of the city and environmental degradation, the most important effects of belt construction on the residents of the village The city of Shaho has been able to explain about 71% of variance of dependent variable.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sustainable Development
  • Bodies
  • Belt
  • Village
  • Shaho

مراجع

احتشامی، عباس. (1389). بازگشایی ناقص باند دوم کمربندی شاهرود و زیان چند میلیاردی کسبه. دوماهنامۀ جادۀ ابریشم، صاحب امتیاز: محمدعلی خداشناس، شمارۀ 90، صص 57-56.
پرهیزکار، اکبر؛ فیروزبخت، علی. (1390). چشم‌‌انداز مدیریت شهری ایران با تأکید بر توسعۀ پایدار شهری. فصلنامۀ جغرافیایی سرزمین، صاحب امتیاز: دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، شمارۀ 32، صص 66-43.
پورطاهری، مهدی؛ باقری سرنجیانه، ناصر؛ رکن‌‌الدین افتخاری، عبدالرضا. (1391). ارزیابی قابلیت دسترسی به نظام حمل‌و‌نقل و نقش آن در توسعۀ سکونتگاه‌‌های روستایی. فصلنامۀ مدرس علوم انسانی، صاحب امتیاز: دانشگاه تربیت مدرس، دورۀ 16، شمارۀ 4، صص 110-89.
تقی‌‌زاده، یاسر؛ نوروزی، بهروز؛ امیری‌‌پور، سید محمد مهدی؛ کاظمی، علی‌حسن. (1391). تحلیل اقتصادی خطوط اتوبوس‌رانی (مطالعۀ موردی: خط 4-30 شهید فتحی، پایانۀ فیاض‌بخش شهر تهران). فصلنامۀ مهندسی ترافیک، صاحب امتیاز: سازمان حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران، شمارۀ 51، صص 11-5.
جعفری‌اسکندری، میثم؛ مظفری، عظیمه. (1394). خوشه‌‌بندی و پیش‌‌بینی تصادف‌‌های جاده‌‌ای. فصلنامۀ راهور، صاحب امتیاز: دفتر تحقیقات کاربردی پلیس راهنمایی و رانندگی ناجا، شمارۀ 29، صص 78-63.
جمینی، داود؛ جمشیدی، علیرضا؛ کماسی، حسین؛ آریان‌‌پور، آزاد. (1393). نگاهی به توسعه‌‌یافتگی شهرستان روانسر. تهران: انتشارات حافظین برتراندیش.
رحمانی‌فضلی، عبدالرضا؛ پریشان، مجید. (1387). تحولات ساختاری کارکردی پس از تبدیل نقاط روستایی به شهر (مورد مطالعه: شهر کانی‌سورِ شهرستان بانه). نشریۀ علوم جغرافیایی، صاحب امتیاز: دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، شمارۀ 12، صص 128-101.
رضوانی محمدرضا؛ قدریری معصوم، مجتبی؛ کریمی، سید هادی. (1391). ارزیابی تأثیر حمل‌و‌نقل بر توسعۀ اجتماعی نواحی روستایی (مطالعۀ موردی: روستاهای حاشیه‌محور ارتباطی سنندج-دیوان‌دره). فصلنامۀ برنامه‌‌‌‌ریزی کالبدی- فضایی، صاحب امتیاز: دانشگاه پیام نور واحد تهران، شمارۀ 1، صص 62-49.
سعیدی، عباس. (1375). مبانی جغرافیای روستایی. تهران: انتشارات سمت.
سلطانی، علی؛ طالبی، طیبه. (1392). بررسی نظام توزیع فضایی و تحلیل مکان‌‌گزینی پایانه‌‌های حمل‌و‌نقل و اتوبوس‌رانی دورن‌شهری شیراز با استفاده از تکنیک فرایند تحلیل شبکه‌ای (ANP). مطالعات و پژوهش‌‌های شهری و منطقه‌‌‌ای، صاحب امتیاز: دانشگاه اصفهان، شمارۀ 18، صص 122-107.
شمس‌‌الدینی، علی؛ جمینی، داود. (1395). ارزیابی عملکرد نهادهای متولی در توسعۀ سکونتگاه‌های روستایی با رویکرد معادلات ساختاری (مورد مطالعه: شهرستان جوان‌رود). جغرافیا و توسعه، صاحب امتیاز: دانشگاه سیستان و بلوچستان، شمارۀ 43، صص 50-35.
ضیاء توانا، محمدحسن؛ امیرانتخابی، شهرام. (1386). روند تبدیل روستا به شهر و پیامدهای آن در شهرستان تالش، جغرافیا و توسعه، صاحب امتیاز: دانشگاه سیستان و بلوچستان، شمارۀ 10، صص 128-107.
عبدی، محمدحامد؛ فروقی، فرزین؛ رحیمی کاکه‌جوب، آرمان. (1392). سنجش کارایی سامانۀ حمل‌و‌نقل همگانی در شهر یزد. نشریۀ تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، صاحب امتیاز: دانشگاه خوارزمی، شمارۀ 30، صص 250-229.
فردوسی، سجاد؛ شکری فیروزجاه، پری. (1393). تأثیرات احداث کمربندی بر اقتصاد شهر، فناوری حمل‌و‌نقل، صاحب امتیاز: وزارت راه و شهرسازی، شمارۀ 23، صص 34-25.
معین، محمد. (1395). فرهنگ لغت معین، جلد 3، انتشارات امیرکبیر، تهران.
قرخلو، مهدی؛ کلانتری خلیل‌آبادی، حسین؛ اسکندری‌نوده، محمد. (1387). بررسی دگرگونی در ساختار کالبدی و معماری روستاها و تشکیل روستا شهر (مورد: آلارد و پرندک). پژوهش‌‌های جغرافیای انسانی، صاحب امتیاز: دانشگاه تهران، شمارۀ 65، صص 70-53.
کاظمی، سید مهدی؛ بدری، سیدعلی. (1387). جغرافیای شهری و روستاشناسی. انتشارات دانشگاه پیام نور، تهران.
کریمی، سیدهادی؛ پاشازاده، اصغر. (1392). حمل‌و‌نقل روستایی، بستری اشتغال‌‌زا برای جوامع روستایی. ماهنامۀ اجتماعی- اقتصادی، علمی- فرهنگی کار و جامعه، صاحب امتیاز: مؤسسه کار و تامین اجتماعی، شمارۀ 155، صص 46-36.
محمدی، جمال؛ خالق‌پناه، کمال؛ زارع؛ معصومه. (1392). شهری‌شدن روستاها و قضایی‌شدن مناقشات: مطالعه‌‌ای در تجربۀ مناقشه و حل مناقشه در فضای روستایی-شهری. توسعۀ روستایی، صاحب امتیاز: دانشگاه تهران، دورۀ 5، شمارۀ 2، صص 102-75.
محمدی‌یگانه، بهروز؛ حسین‌‌زاده، اکبر. (1392). نقش عملکردی روستا-شهرها در توسعۀ روستاهای پیرامونی (مورد مطالعه: شهر زرّین‌رود، شهرستان خدابنده). فصلنامۀ علمی-پژوهشی برنامه‌‌ریزی منطقه‌‌ای، صاحب امتیاز: دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، شمارۀ 11، صص 64-55.
موسی‌کاظمی، سید مهدی؛ بدری، سید علی. (1390).جغرافیای شهری و روستاشناسی. انتشارت دانشگاه پیام نور، تهران.
مهندسان مشاور پرویس شهر غرب (1390). طرح جامع و تفصیلی شهر شاهو، خلاصه گزارش، شهرداری شهر شاهو.
نوروزی آورگانی، اصغر. (1393). ارزیابی عملکرد و سنجش میزان رضایتمندی از سیستم اتوبوس‌‌رانی تندرو (BRT) در کلان‌‌شهر اصفهان. برنامه‌‌ریزی فضایی (جغرافیا)، صاحب امتیاز: دانشگاه اصفهان، شمارۀ 12، صص 168-143.
Akee, R. (2006). The Babeldaob Road: The Impact of Road Construction on Rural Labor Force Outcomes in the Republic of Palau, IZA Discussion Papers, No: 2452, pp 1- 27.
Bartlett, J.E; Kotrlik, J.W; Higgins, C.C. (2001). Organizational research: Determining appropriate sample size in survey research.  Information Technology, Learning, and Performance Journal, 19 (1), pp 43-50.
Bruegmann, R. (2006). Sprawl: A Compact History, (Chicago: University of Chicago Press).
Cambridge Dictionary. (2016). Meaning of “ring road” in the English Dictionary, Available at: http://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/ring-road.
Carey, J. (2001). Impact of Highways on Property Values: Case Study of the Superstition Freeway Corridor, FINAL REPORT, Arizona Department of Transportation, Available at: http://ntl.bts.gov/lib/24000/24800/24842/AZ516.pdf.
Garrigaa, N; Francha, M; Santosa, X; Montoria, A; Llorentea, G.A. (2017). Seasonal variation in vertebrate traffic casualties and its implications for mitigation measures, Landscape and Urban Planning, No:157, pp 36-44.
Lanzendorf, M. (2001). Compact Cities and Sustainable Urban Development: A Critical Assessment of Policies and Plans from an International Perspective, in Gert de Roo and Donald Miller (eds.), Journal of Housing and the Built Environment, No 16: pp 367-370.
Litman, T. (2013). Planning Principles and Practices, Victoria Transport Policy Institute, Available at: www.vtpi.org.
Liu, X; Li, T; Zhang, S; Jia, Y; Li, Y; Xu, X. (2016). The role of land use, construction and road on terrestrial carbon stocks in a newly urbanized area of western Chengdu, China, Landscape and Urban Planning, No:147, pp 88-95
Maciel, V.F; Biderman, C. (2013). Assessing the effects of the São Paulo's metropolitan beltway on residential land prices, Journal of Transport Literature, Vol. 7, n. 2, pp 373-402.
Müller, K; Steinmeier, C; Küchler, M. (2010). Urban growth along motorways in Switzerland, Landscape and Urban Planning, No: 98, pp 3-12.
Van Renterghem, T; Botteldooren, D. (2016). View on outdoor vegetation reduces noise annoyance for dwellers near busy roads, Landscape and Urban Planning, No: 148, pp 203-215.
جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای
دوره 8، شماره 26
فروردین 1397
صفحه 91-106

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 07 اسفند 1396
  • تاریخ پذیرش: 07 اسفند 1396

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار