برنامهریزی راهبردی احیای بافت تاریخی با استفاده از اصول رویکرد نوشهرگرایی (مورد شناسی: محلۀ سرِدزک-شیراز)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری ، دانشگاه تهران

2 دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، مدرس دانشگاه شیراز

چکیده

ارتقاء نیازهای جدید زندگی شهری به‌دلیل رشد شهرنشینی، به گسیختگی بخش قدیمی و امروزی شهرها انجامیده است. بافت محله‌های قدیمی پیرامون هستۀ مرکزی شهرها در پاسخگویی به نیازهای زندگی معاصر عاجز مانده و ضروری به‌نظر می‌رسد قبل از آنکه بافت کهن شهرها تبدیل به بحران شود، روشی کارآمد درجهت مداخله در آن‌ها اتخاذ شود. رویکرد نوشهرگرایی یکی از رویکردهای نوین به‌منظور مداخله در بافت‌های قدیمی و فرسودۀ شهری می‌‌باشد. هدف از این پژوهش، تحلیل ابعاد اُفت شهری در محدودۀ مورد مطالعه و ارائۀ راهبردهای احیای پایدار محله با توجه به اصول رویکرد نوشهرگرایی است. روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی بوده و به‌منظور تحلیل داده‌های مرتبط با اُفت شهری، از مدل تحلیل سلسله‌مراتبی به‌منظور وزن‌دهی شاخص‌ها و نیز لایه‌های اطلاعاتی استفاده شده است و با استفاده از مدل همپوشانی (Weighted Overlay) نقشۀ نهایی اُفت شهری در محدوده به‌دست آمد. همچنین به‌منظور برنامه‌ریزی راهبردی، از ترکیب مدل‌های سوات و تحلیل شبکه استفاده شد. نتایج نشان می‌دهد که 2/75 درصد از محله، در میزان بالا و بسیار بالای اُفت کالبدی و 27 درصد از محله در سطح بالا و بسیار بالای اُفت اجتماعی– اقتصادی قرار دارد. در برنامه‌ریزی محلۀ سرِدزک با استفاده از اصول رویکرد نوشهرگرایی، راهبردهای بازنگری (WO) با وزن 315/0 اولویت می‌‌یابد و بعد از آن به‌ترتیب راهبردهای تدافعی (WT) با وزن 292/0، راهبردهای تنوع‌بخشی (ST) با وزن 209/0 و راهبردهای تهاجمی با وزن 182/0 در اولویت‌های بعدی برنامه‌ریزی قرار دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Strategic Planning for the Revival of Historical Context by Using Principles of New Urbanism Approach (Sardozak-Shiraz)

نویسندگان [English]

  • dr.keramatollah ziyari 1
  • dr.pegah izadi 2
چکیده [English]

Promotion of new needs of urban life due to urban growth, has disrupted the old and modern parts of cities. structure of old  neighborhoods around central core of the cities has been unable to respond to the needs of contemporary life and it seems necessary to adopt an efficient method before the ancient urban fabric becomes a crisis, The new urbanism movement is a new approach for interfering with old and worn urban texture. The purpose of this research is to analyze the dimensions of urban decay and presenting strategies for sustainable regeneration of Sardozak neighborhood with regard to the principles of the new urbanism approach and then determining the priority of these strategies for planning this neighborhood. The research method is descriptive-analytic. In order to analyze the data related to urban decline, the hierarchical analysis model was used to weigh indices and information layers. Using the weighted overlay model, the final map of the urban decline was produced. A combination of SWOT and network analysis (ANP) was also used for strategic planning. The results show that 75.2% of the neighborhood is in a high and very high level of physical deprivation and 27% of the neighborhood is in high and very high socioeconomic decline. Also in the strategic planning for Sardozak neighborhood with regard to new urbanism movement, (Wo) strategies with 0.315 weight will be the priority and after that (WT) strategies with weight 0.292, (ST) strategies with the weight of 0.209 and the (SO) strategies with weight 0.182 are the next priorities. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • strategic planning
  • urban decay
  • regeneration
  • new urbanism
ارندت، رندل و دیگران (1387)، منشور نوشهرگرایی،‌ ترجمه مژده بصیری و علیرضا دانش،‌ انتشارات شرکت پردازش و برنامه ریزی شهری ،‌ تهران.

ایازی، محمد(1385)، شناسایی بافت های فرسوده با استفاده از سیستم های اطلاعات مکانی (GIS)، پنجمین همایش ژئوماتیک، سازمان نقشه برداری کشور،‌ تهران.

پورمحمدی، محمدرضا، قاسمی، معصومه، سالکی ملکی، محمدعلی(1393)، مطالعه و ارزیابی بافت‌های مختلف شهری با رویکرد منشور نوشهرگرایی (نمونه : شهر تبریز)، مطالعات و پژوهش های شهری و منطقه ای، 6، 21-42.

حناچی، پیروز (1378)، مرمت شهری در بافتهای تاریخی ایران،پایان نامه دکترای معماری،دانشکده هنرهای زیبا،دانشگاه تهران .

درودی، محمد هادی، خوشاب، علی (1393)، ارزیابی و تحلیل شاخص های تعیین محدوده بافت های فرسوده شهری در ایران، ششمین کنفرانس ملی برنامه ریزی و مدیریت شهری، مشهد.

رابرتز، پیتر، سایک، هیو (۱۳۹۳). بازآفرینی شهری (ترجمه: محمد سعید ایزدی و پیروز حناچی). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

زیویار، پروانه، درودی، محمد رضا، رمضان پور سبحانی، اعظم (1393)، کیفیت زندگی در محیط سکونتی فرسوده، محله قیام منطقه 12 شهر تهران، فصلنامه رفاه اجتماعی،(54) ، 85-110.

سرائی، محمد حسین، مهره کش، شیرین، مستوفی الممالکی، رضا (1395)، شاخص شناسی فرسودگی بافت های شهری (مطالعه موردی: منطقه 3 شهر اصفهان)، فصلنامه جغرافیا و توسعه شهری، 3(1)، 105-120.

سلطانی عربشاهی، سیمین(1382)، توسعه پایدار؛ چالشها _ اولویت‌ها، فصلنامه محیط زیست،(39) ، 18- 27.

ضیاء خواه، سیما(1380)، بکارگیری رویکرد تجدید حیات شهری: نمونه موردی شهرک کیانشهر، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی.

عبداللهی، مجید، صرافی، مظفر ، توکلی نیا، جمیله (1389)، بررسی نظری مفهوم محله و باز تعریف آن با تأکید بر شرایط محلات شهری ایران، پژوهش های جغرافیای انسانی، 73 ، 83- 102.

فرجی، سبکبارو دیگران (1387)،مکان یابی محل دفن بهداشتی زباله روستایی با   استفاده ازمدل فرایند شبکه ای تحلیل (ANP) مطالعه موردی نواحی روستایی شهرستان قوچان، فصلنامه مدرس علوم انسانی، 14(1)، 127 -149 .

کاشانی جو (1389)، بازشناخت رویکردهای نظری به فضاهای عمومی شهری، مجله هویت شهر، 4(6)، 95-106.

المدرسی، سید علی، سلحشوری، فاطمه، مشتاقیون، مریم (1393)، استراج شاخص های شناسایی بافت فرسوده­ی شهری با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعه ی موردی: محدوده ی جنوبی بافت فرسوده شهر یزد، نخستین همایش ملی کاربر مدل های پیشرفته تحلیل فضایی (سنجش از دور و GIS) در آمایش سرزمین .

مدنی پور ، علی (1379)، طراحی فضای شهری ،ترجمه فرهاد مرتضایی، انتشارات شرکت پردازش و برنامه ریزی شهری ، تهران.

نصیری، اسماعیل (1392)، تحلیل ناپایداری مکانی- فضایی بافت های فرسوده شهری؛ مطالعه موردی : منطقه ده شهر تهران، فصلنامه مدیریت شهری، 31 (11) ، 269-280.

 

Duany Plater-Zyberk, C. (2008). Company wesite. [On-line].Available: dpz.com

Edward, J., Jepson, Jr., Mary, M., Edwards (2010). How possible is Sustainable Urban Development? An Analysis of Planners’ Perceptions about New Urbanism, Smart Growth and the Ecological City, Planning Practice & Research, 25,4.

Falconer, R., Newman, p., Giles, B., (2010). Is practice aligned with the principles? Implementing New Urbanism in Perth, Western Australia, Transport Policy, 17 (5), 287-295.

Lehere, U, (2009). Gentrification and the Loss of    Employment Lands: Toronto’s Studio District, Critical Planning, 138-160.

Marshall, S., (2003). New Urbanism: An Introduction, Built Environment , 29 (3),189-192 .

Ming w., Hsu, J., (2014). New urbanism and smart growth: toward achieving a smart national Taipei university district, journal of Habitat, 42, 164-174.

Muschamp, H., (1996). Can New Urbanism Find Room For the Old? The New York Times. June 2, 40.

Roberts, P. & Sykes, H. (2000). Urban Regeneration. London: SAGE Publication.

Steven, M., Berke, R. P., Song Y., (2010). Creating disaster resilient communities: Evaluating the proms and performance of new urbanism, 94(2),105-115.