سنجش و تحلیل شاخص‌‌های خلاقیت در نظام سکونتگاهی استان لرستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری دانشگاه تهران

2 دانشجوی کارشناسی‌‌ارشد جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری دانشگاه تهران

3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری دانشگاه تهران

10.22111/gaij.2020.5335

چکیده

جهان در حال تغییرات عمدۀ اقتصادی و اجتماعی است. به‌‌نظر می‌‌رسد ما به سمت برهه‌‌ای از زمان پیش می‌‌رویم که خلاقیت محرک رشد اقتصاد ملی، منطقه‌‌ای و شهری است و از آنجایی که امروزه شهرها زیستگاه اصلی طبقۀ خلاق هستند، همواره رقابت اصلی شهرها بر سر پرورش، حفظ و جذب طبقۀ خلاق و سرمایۀ انسانی خواهد بود. با توجه به اهمیت موضوع، هدف این پژوهش نیز تعیین مهم‌‌ترین شاخص‌‌‌‌ها و رتبه‌‌‌‌بندی شهرستان‌‌‌‌های استان لرستان ازنظر میزان برخورداری از شاخص‌‌‌‌های خلاقیت است. این تحقیق ازنظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی بوده و جمع‌‌‌‌آوری داده‌‌‌‌ها به‌صورت مرور اسنادی بوده‌‌است. در این پژوهش پس از حل مدل DANP وزن هریک از شاخص‌‌‌‌های سی‌‌وچهارگانۀ خلاقیت به‌‌دست آمد. در ادامه از مدل VIKOR برای رتبه‌‌بندی شهرستان‌‌‌‌ها براساس ضریب خلاقیت (Q) استفاده شد. در این راستا، نتایج تکنیک VIKOR نشان داد که شهرستان خرم‌‌آباد به‌‌عنوان مرکز استان با ضریب (0) در رتبۀ اول و شهرستان‌‌‌‌های بروجرد (2214/0)، الیگودرز (4966/0)، ازنا (6802/0)، سلسله (6803/0)، دورود (7075/0)، پلدختر (7586/0)، کوهدشت (8639/0) و دلفان (9244/0) به‌‌ترتیب در رتبه‌‌‌‌های بعدی از لحاظ برخورداری از شاخص‌‌‌‌های خلاقیت قرار دارند. یافته‌‌‌‌های به‌دست‌آمده از تکنیک DANP نشان داد که از میان شاخص‌‌های 34گانۀ شهر خلاق ازنظر میزان اهمیت در تحقق مفهوم خلاقیت در شهرستان‌‌‌‌های استان لرستان شاخص درصد متخصصان (0434/0) به‌‌عنوان تأثیرگذارترین عامل و همچنین شاخص تعداد صندلی سینما (0202/0) به‌‌عنوان کم‌‌اثرترین شاخص شناخته‌شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Measurement and Analysis of indicators of Creativity in the Settlement System of Lorestan Province

نویسندگان [English]

  • Keramatollah Ziyari 1
  • Mohammad Beyranvand 2
  • Ahmad Hatami 3
چکیده [English]

Today's cities are a place for creativity, and in the 21st century, the main competition of cities will be to cultivate, preserve and attract the creative class and human capital. The purpose of this study was to determine the most important indicators and rankings of Lorestan province townships in terms of the level of creativity indicators. This research is descriptive-analytical in nature and data collection has been desk review. In this research, after solving the DANP model, the weight of each of the thirty-four indicators of creativity was obtained.  In the following the the VIKOR model was used to rank cities based on creativity factor(Q). In this regard, the results of the VIKOR technique showed that Khorramabad township as the provincial capital with  factor (0) in the first and Boroujerd (0.2214) townships , Aligudarz (0.4966), Azna (0.6802) Selsele (0.6803) Doroud (0.7075) Poldokhtar (0.7586) kohdasht(0.8639) Delfan (0.9244) are ranked next in terms of creativity indicators. The findings of the DANP technique showed that among the 34 indicators of the creative city in terms of importance in the realization of the concept of creativity in Lorestan province townships , the percentage of specialists indicator (0.0434) as the most influential factor, as well as the indicator of the number of seats in the cinema (0.0202) was recognized as the least effective indicator.

کلیدواژه‌ها [English]

  • creativity
  • creative city indicators
  • geography of creativity
  • Lorestan province townships
اسدی، احمد؛ سامی، ابراهیم (1397) ارزیابی میزان تطابق شهر قاین با شاخص های شهر خلاق. فصلنامه نگرش های نو در جغرافیای انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار، دوره 10، شماره 4، صص  13-26.
 
جعفری ابرکوه، ناصر؛ (1395). مقایسه تطبیقی مناطق منتخب شهر تهران با رویکرد شهرخلاق، مورد پژوهی: کلانشهر تهران (مناطق 1، 6، 8، 12، 18، 22). پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طبابایی.
دل انگیزان، سهراب؛ دهقان شبانی، زهرا؛ خانزادی، آزاد؛ ذبیحی دان، محمدسعید؛ (1397). تعیین شاخص های شهر خلاق و رتبه بندی کلان شهرهای ایران بر اساس معیارهای شهر خلاق: با استفاده از روش تاپسیس اصلاح شده. مجله اقتصاد شهری، دانشگاه اصفهان، دوره 3، شماره 1، صص 1-24.
رفیعیان، مجتبی؛ شعبانی، مرتضی (1394). تحلیل شاخص های خلاقیت شهری درنظام سکونتگاهی استان مازندران. فصلنامه جغرافیا وآمایش شهری - منطقه ای، دانشگاه سیستان و بلوچستان، دوره 5، شمارۀ16،صص3-19
زنگنه شهرکی، سعید؛ فتوحی مهربانی، باقر؛ پوراکرمی، محمد؛ سلیمان زاده، محمدرضا (1395). تحلیل قابلیت هاوجایگاه شهرتهران ازنظرتحقق مفهوم شهرخلاق درمقایسه باسایرشهرهای دنیا. دو فصلنامۀ جغرافیا و توسعه فضای شهری،دانشگاه فردوسی­مشهد، شمارۀ2،­دوره 3، صص 67-89.
شجاعیان، علی؛ مدیری، مهدی؛ امیدی پور، مرتضی؛ (1394). کاربرد مدل در علوم جغرافیایی. سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، تهران.
فتوحی مهربانی، باقر؛ حاتمی نژاد، حسین (1397). سنجش و تحلیل تنوع فرهنگی-اجتماعی در استان های ایران. مجله جغرافیا و روابط انسانی، دوره 1، شماره 1، ص 1-29.
قربانی، رسول؛ حسین آبادی، سعید؛ طورانی، علی (1392). شهرهای خلاق، رویکردی فرهنگی در توسعه شهری. فصلنامه مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، دانشگاه حکیم سبزواری، دوره 3، شماره 11، ص 1-18. 
قربانی، رسول؛ جعفری، فیروز؛ معبودی، محمدتقی؛ حسین آبادی، سعید؛ غراوی، محمد؛ جوادزاده، هادی؛ ظفری، داریوش؛ فرخی، مینا؛ نوشاد، سمیه؛ قاسمی، معصومه؛ (1397). نگرشی بر الگوهای نوین آمایش شهری، انتشارات فروش، تبریز.
کلانتری، محسن، رجایی، سید عباس؛ فتوحی مهربانی، باقر (1395). تحلیلی بر برخورداری کلان شهرهای ایران از شاخص های شهر خلاق.  مجلۀ پژوهش های جغرفیای برنامه ریزی شهری، موسسه جغرافیا، دوره 14، شماره 4، صص 587-612.
مدیری، محمود، میرزایی خاکی، مریم، کریمی شیرازی، حامد (1393). تعیین اولویت کاربردهای فناوری نانو در بخضش صنایع خودرو با مدل تصمیم گیری فازی ترکیبی. فصلنامه مدیریت توسعۀ فناوری، سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران با همکاری انجمن مدیریت فناوری ایران، دوره 2، شماره 1، ص 137-160.
مرکزآمارایران، بررسی ویژگی­های جمعیتی،اجتماعی واقتصادی شهرستان های استان لرستان درسال های1390 و 1395.
نظم فر، حسین؛ علوی، سعیده؛ عشقی چهاربرج، علی (1396). سنجش میزان برخورداری سکونتگاه های استان اردبیل از شاخص های شهر خلاق. مجلۀ جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه اصفهان، دوره 28، شماره 2، صص 184-166.
 
Csikszentmihalyi, M. (1996). In Creativity: Flow and the psychology of discovery and invention. New York: Harper Collins Publishers
Cretella, A., & Buenger, M. S. (2016). Food as creative city politics in the city of Rotterdam. Cities, 51, 1-10.
Culver, G. (2017). Mobility and the making of the neoliberal “creative city”: The streetcar as a creative city project? Journal of transport geography, 58, 22-30.
Dai, J., Zhou, S., Keane, M., & Huang, Q. (2012). Mobility of the creative class and city attractiveness: A case study of Chinese animation workers. Eurasian Geography and Economics, 53(5), 649-670.
Eglins-Eglitis, A., & Lusena-Ezera, I. (2016). From industrial city to the creative city: development policy challenges and Liepaja case. Procedia Economics and Finance, 39, 122-130.
Florida, R. (2002). The rise of the creative class, and how it is transforming work, leisure,
community and everyday life. New York: Basic Books.
Fritsch, M. & Stuetzer, M. (2009). The geography of creative people in Germany.
International Journal of Foresight and Innovation Policy, 5(1-3), 7-23.
Florida, R. (2004). The rise of the creative class and how it’s transforming work, leisure, community and everyday life (Paperback Ed.): New York: Basic Books.
Grodach, C. (2017). Urban cultural policy and creative city making. Cities, 68, 82-91.
Hall, P. (2000). Creative Cities and Economic Development. Urban Studies, 37(4), 639–649.
Hospers, G.-J., & Van Dalm, R. (2005). How to create a creative city? The viewpoints of Richard Florida andJane Jacobs. foresight, 7(4), 8-12.
Jakob, D. (2010). Constructing the creative neighborhood: Hopes and limitations of creative city policies in Berlin. City, Culture and Society, 1(4), 193-198.
Landry, Charles (2008): The Creative City. A Toolkit for Urban Innovators. 2nd. Edition. Near Stroud: Comedia
Landry, C. (2012). The creative city: A toolkit for urban innovators: Routledge.
Lavoie, C., & Abdulnour, G. (2015). How to define a creative SME. IFAC-PapersOnLine,48(3), 910-915.
Meanjin (1988). The creative city seminar. Meanjin, 47(4), 595–596.
Maryunani, S. R., & Mirzanti, I. R. (2015). The development of entrepreneurship in creative industries with reference to Bandung as a creative city. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 169, 387-394.
Pratt, A. C., & Hutton, T. A. (2013). 21. Reconceptualising the relationship between the creative economy and the city: Learning from the financial crisis. Cities, 33, 86-95.
Ratiu, D. E. (2013). Creative cities and/or sustainable cities: Discourses and practices. City, Culture and Society,4(3), 125-135.
Songmei, L. (2005). High tech spatial concentration human capital, agglomeration economies, location theories and creative citie (Master's thesis). University of Louisville.
Scott, A. J. (2014). Beyond the creative city: cognitive–cultural capitalism and the new urbanism. Regional Studies, 48(4), 565-578.
Shaw, K. (2014). Melbourne’s Creative Spaces program: Reclaiming the ‘creative city’(if not quite the rest of it). City, Culture and Society, 5(3), 139-147.
Törnqvist, G. (2012). The geography of creativity. Cheltenham: Edward Elgar Pub.