سنجش و ارزیابی تاب‌آوری اکولوژی و کالبدی-زیرساختی شهر فریمان در برابر مخاطرات طبیعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه شهرسازی،واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه تهران، ایران

10.22111/gaij.2021.6529

چکیده

تاب‌آوری در شهرها به‌خصوص در مقابل مخاطرات طبیعی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ به‌طوری‌که حیات و دوام یک شهر را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد. نگاهی که تاکنون در مدیریت شهری وجود داشته است، بیشتر نگاهی مقابله‌ای و کاهشی در برابر مخاطرات بوده است. هدف از این مطالعه، ارزیابی و سنجش میزان تاب‌آوری اکولوژی-زیرساختی شهر فریمان در برابر مخاطرات طبیعی است؛ بنابراین روش پژوهش در این مطالعه از حیث هدف کاربردی و از حیث روش توصیفی-تحلیلی است و جامعۀ آماری مورد مطالعۀ تعدادی از خبرگان و متخصصان مسائل شهری است. متغیر مورد مطالعه بُعد اکولوژی و کالبدی-زیرساختی تاب‌آوری و 23 مؤلفه وابسته به آن است. درجهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آزمون تی تک‌نمونه‌ای و فریدمن کمک گرفته شده است. نتایج حاصل از سنجش تاب‌آوری اکولوژی-زیرساختی شهر فریمان نشان می‌دهد که این تاب‌آوری به سمت طیف نسبتاً زیاد تمایل دارد. از میان مؤلفه‌های مورد مطالعه در آزمون تی تک‌نمونه‌ای، مؤلفۀ «سیاست‌های محافظت از زیربناهای عمومی و سیل‌بندها وجود دارد» با 53/11 دارای بیشترین امتیاز و مؤلفۀ «در شهر به‌دلیل ساختمان متراکم کمک‌رسانی به آسیب‌دیدگان در هنگام بحران با مشکل مواجه می‌شود» با 47/4 دارای کمترین امتیاز است. نتایج رتبه‌بندی با آزمون فریدمن نیز نشان می‌دهد که مؤلفۀ «دسترسی به معابر اصلی شهر به سهولت وجود دارد» با امتیاز 96/15 بیشترین امتیاز و مؤلفه «در شهر به‌دلیل ساختمان متراکم کمک‌رسانی به آسیب‌دیدگان در هنگام بحران با مشکل مواجه می‌شود» با امتیاز 96/5 کمترین امتیاز را به خود اختصاص داده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Assessment and Evaluation of Ecological and Physical-Infrastructure Resilience of Fariman City Against Natural Hazards

نویسندگان [English]

  • Sanaz Saeidi Mofrad 1
  • Mahdi Asiyaei 2
  • Fatemeh Goharkhah 2
چکیده [English]

Resilience in cities is especially important in the face of natural hazards; in a way that affects the life and durability of a city. The view that has existed so far in urban management has been more of a confrontational and mitigating view of risks. The purpose of this study is to evaluate and measure the ecological-infrastructure resilience of fariman city against natural hazards; therefore, the research method in this study is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method, and the statistical population is studied by a number of experts and specialists in urban issues. The studied variable is the ecological and physical-infrastructural dimension of resilience and 23 related components. Data were analyzed using t-test and friedman test. The results of measuring the ecological-infrastructure resilience of fariman city show that this resilience tends towards a relatively high range. Among the components studied in the sample t-test, the component "there are policies for the protection of public infrastructure and floods" with the highest score of 11.53 and the component "in the city due to the dense building providing assistance to victims in crisis" with 47 . 4 has the lowest score. The results of the friedman test also show that the component "easy access to the main thoroughfares of the city" with a score of 15.96 has the highest score and the component "in the city due to the dense building to help the injured in times of crisis" with a score of 96 . 5 has the lowest score.

کلیدواژه‌ها [English]

  • evaluation
  • Resilience
  • Ecological Resilience
  • Fariman
پریزادی، طاهر. (1398). بررسی تحلیل وضعیت تاب‌آوری شهری در برابر مخاطرات طبیعی (مورد مطالعه: شهر باقرشهر)، فصلنامۀ پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، سال دهم، شمارۀ پیاپی 37، صص 54-41.https://dorl.net/dor/20.1001.1.22285229.1398.10.37.4.8
پوراحمد، احمد؛ زیاری، کرامت‌الله؛ صادقی، علیرضا. (1397). تحلیل فضایی مؤلفه‌های تاب‌آوری کالبدی بافت‌های فرسودة شهری در برابر زلزله )مطالعة موردی: منطقة 10 شهرداری تهران( فصلنامۀ علمی-پژوهشی برنامه‌ریزی فضای جغرافیا، دانشگاه اصفهان ، سال هشتم، شمارۀ 1، صص 130-111.https://dx.doi.org/10.22108/sppl.2018.109941.1178
جلالی، تارا. (1391). بازسازی تاب‌آور پس از زلزلۀ 1382 بم از دیدگاه طراحی شهری، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی.
زیاری، یوسف‌علی. عبدالله زاده ملکی، بهناز. بهزادپور، الناز. (1398). ارزیابی میزان تاب‌آوری کالبدی در برابر مخاطرات زلزله با رویکرد دستیابی به مدیریت پایدار )مورد مطالعه: منطقۀ یک تهران(، نشریه نگرش های نو در جغرافیای انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار ،سال 10، شماره 2(پیاپی 38)، ص 98. http://geography.journals.iau-garmsar.ac.ir/article_539272.html
صالحی،اسماعیل. (1398). بررسی میزان تاب‌آوری محیطی با استفاده از مدل شبکۀ علیت، نشریۀ محیط‌شناسی، دانشگاه تهران، سال سی‌وهفتم، شمارة ۵۹، صص 112-99.
طرح جامع شهر فریمان ، مهندسین مشاور طاش، 1392 ، جلد(3)، ص 25.https://dorl.net/dor/20.1001.1.10258620.1390.37.59.10.2
ملکی، سعید؛ امانپور، سعید؛ صفایی‌پور، مسعود؛ پورموسوی، سید نادر؛ مودت، الیاس. (1396). ارزیابی طیف تاب‌آوری کالبدی شهرها در برابر زلزله با استفاده از مدل‌های برنامه‌ریزی )نمونة موردی شهر ایلام(، نشریۀ علمی-پژوهشی برنامه‌ریزی توسعۀ کالبدی، سال دوم، شمارۀ پیاپی 5، ص 10.http://journals.miau.ac.ir/article_2593.html
ویسی، فرزاد. (1395). ارزیابی میزان تاب‌آوری کالبدی سکونتگاه‌های روستایی از دیدگاه دهیاران )مطالعۀ موردی: بخش مرکزی شهرستان مریوان(، فصلنامة علمی-پژوهشی امداد و نجات، موسسه آموزش عالی علمی - کاربردی هلال ایران، سال هشتم، شمارة 4 ، ص 3.http://jorar.ir/article-1-389-fa.html
 
Ainuddin, Syed & Routray, Jayant Kumar, (2012) Community resilience framework for an earthquake prone area in Baluchistan, International Journal of Disaster Risk Reduction 2, 25–36, Contents lists available at Sci Verse Science Direct journal homepage. www.elsevier.com/locate/ijdrr.
Alberti,Marina & Marzluff ,John M (2004) Ecological resilience in urban ecosystems:Linking urban patterns to human and ecological functions Urban Ecosystems, volume 7, pages241–265.Cite this article, Published: September 2004.https://sefs.uw.edu/research.acl/Urban_Ecology/alberti_marzluff_2004 urbecosyst.pdf
António J.D. Ferreira, João Pardal, Miguel Malta, Carla S.S. Ferreira, Daniel D.J. Soares and José Vilhena(2013) Improving Urban Ecosystems Resilience at a City Level.The Coimbra Case Study.Cernas,Escola Superior Agrária de Coimbra, Instituto Politécnico de Coimbra, Bencanta,P-3040-316 European Geosciences Union General Assembly, EGU Division Energy, Resources & the Environment, ERE.http://dx.doi.org/10.1016/j.egypro.2013.08.002
Azizpour, farhad and Sedighe, hoseini hasel(1999) An overview of the physical development of villages of the country with an emphasis on the rural constituent plan, Housing Quarterly and the Environment of the Village, Volume 27, Number 123, Pages 42-55.http://jzpm.miau.ac.ir/article_4067.html?lang=en
Christophersona, Susan, Michieb, Jonathan and Tylerc, Peter, (2010) Cambridge Journal of Regions, Economy and Society, Regional resilience: theoretical and empirical Perspectives.http://dx.doi.org/10.1093/cjres/rsq004
Febi Dwirahmadi,Shannon Rutherford,Dung Phung and Cordia Chu (2019) Understanding the  perational Concept of a Flood-Resilient Urban Community in Jakarta, Indonesia, from the Perspectives of Disaster Risk Reduction, Climate Change Adaptation, and Development Agencies, Int J Environ Res Public Health.2019Oct;16(20):3993.Published online 2019 Oct 18.https://doi.org/10.3390/ijerph16203993
Jabareen, Y. (2012) Planning the resilient city: Concepts and strategies for coping Planning the resilient city. Concepts and strategies for coping with climate change and environmental risk.p110.http://dx.doi.org/10.1016/j.cities.2012.05.004
Jianjun Zhang, XiaoliGeng,TongWang, KeWang, ShidongLiu (2020) Increasing green infrastructure-based ecological resilience in urban systems: A perspective from locating ecological and disturbance sources in a resource-based city. Received 13 January 2020, Accepted 23 June 2020, Available online 25 June 2020.https://doi.org/10.1155/2020/1653493
Marta Suárez, Erik Gómez-Baggethun, Javier Benayas  and Daniella Tilbury  (2016) Towards an Urban Resilience Index: A Case Study in 50 Spanish Cities, Urban Resilience and Urban Sustainability: From Research to Practice. Received: 24 May 2016 / Accepted: 4 August 2016 / Published: 9 August 2016, Sustainability 2016, 8(8), 774; Academic Editors: Patricia Romero-Lankao, Olga Wilhelmi and Mary Hayden.https://doi:10.3390/su8080774. 2016, 8, 774
Norris, Fran H & Stevens, Susan P (2007) Community Resilience as a Metaphor, Theory, Set of Capacities, and Strategy for Disaster Readiness, Springer Science.p44.DOI 10.1007/s10464-007-9156-6
Walklate, S, McGarry, R., & Mythen, G (2014) Searching for Resilience: A Conceptual Excavation. Armed Forces & Society. Vol 40. No 3. pp 408-427.https://www.jstor.org/stable/48609333
Tawana,mostafa and sofi neyestan,Mina ( 2016) Assessment of Resilience in Urban Factor Case Study: Sirous Neighborhood Tehran, First National Symposium on Key Issues in Civil Engineering, Architecture and Urban Development, Gorgan, Department of Education and Research Pars Barogsters Engineering Company, Farhangian University of Golestan Province.pp78.https://dx.doi.org/10.24200/sci.2016.2240