رتبه‌بندی میزان انطباق و نزدیکی مناطق شهری شهر‌اردبیل با عناصر دخیل در ظهور شهر اصیل اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیا، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

2 استادیار، گروه جغرافیا، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

3 دانشیار، گروه جغرافیا، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

10.22111/gaij.2021.6657

چکیده

هر نوع جهان­بینی و ایدئولوژی می­تواند نوع خاصی از شهرسازی و البته شکل ظاهری شهر را مطابق با آموزه­های آن ایجاد کند شهرسازی اسلامی از ایدئولوژی اسلامی و ساکنان آن جدا نیست و تبلور تفکر و سبک زندگی آنها است دراسلام ظهور هر پدیده­ای توسط مردم در سه جنبه اصلی رخ می­دهد:جنبه­های فکری و عقیدتی، جنبه­های عملی و اخلاقی، جنبه­های عینی که همه با هم منجر به ظهور شهر­های اصیل اسلامی می­شوند امروزه به دلیل تاثیر فرهنگ بیگانه جنبه­های ذکر شده ضعیف و حتی آشفته است در این مقاله قصد داریم جایگاه هرمنطقه شهری اردبیل را از جنبه­های ذکر شده مشخص کنیم. و به  این سوال پاسخ دهیم: مناطق شهری اردبیل تا چه اندازه با عناصر دخیل در ظهور و تحقق شهر اصیل اسلامی نزدیکی دارد ؟ این تحقیق از نظر روش توصیفی- تحلیلی و از نظر هدف کاربردی است و داده­های آن هم به صورت اسناد و هم به صورت میدانی (پرسشنامه شهروندان) جمع آوری شده است. جامعه آماری این پژوهش شهروندان اردبیل است با استفاده از فرمول نمونه گیری کوکران، 383 نفر به عنوان نمونه آماری پژوهش به روش نمونه­گیری طبقه­ای از پنج منطقه اردبیل (متناسب با جمعیت مناطق) انتخاب شدند و برای تجزیه و تحلیل داده­ها از مدل کوپراس استفاده شد و مشخص شد که هر یک از مناطق شهری اردبیل ازلحاظ نزدیکی و سازگاری با عناصر دخیل در پیدایش شهر اصیل اسلامی دارای نسبت­های مختلف است بطورکلی جایگاه شهر اردبیل از نظر انطباق و نزدیکی با ویژگی­های عناصر شهر اصیل اسلامی بر اساس مدل کوپراس و با میانگین ( 88.44NJ  ) جایگاه مناسب­تری است .

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Ranking the Degree of Compliance and Proximity of Ardabil Urban Areas with the Elements Involved in the Emergence of the Original Islamic City

نویسندگان [English]

  • Esmaeil Dalir 1
  • Mohammad Taghi Masoomi 2
  • Rasool Samadzadeh 3
چکیده [English]

Each kind of worldview and ideology can create a certain type of urban planning and of course the appearance of the city according to its teachings. Islamic urban planning is not separate from Islamic ideology and its inhabitants and is the crystallization of their thinking and lifestyle. In Islam, the emergence of any phenomenon by the people occurs in three main aspects: Intellectual and ideological aspects, practical and moral aspects, objective aspects that all together lead to the emergence of authentic Islamic cities. Today, due to the influence of foreign culture, the mentioned aspects are weak and even disturbed. In this article, we intend to determine the location of each urban area of Ardabil from the mentioned aspects. Therefore, this study tries to answer the question: How close are the urban areas of Ardabil to the elements involved in the emergence and realization of the main Islamic city? This research is descriptive-analytical in terms of method and applied in terms of purpose and its data has been collected both in the form of documents and field (citizens questionnaire). The statistical population of this research is the citizens of Ardabil. Using Cochran's sampling formula, 383 people were selected as the statistical sample of the study by stratified sampling method from five regions of Ardabil (proportional to the population of regions) and COPRAS model was used to analyze the data and it was found that each One of the urban areas of Ardabil has different ratios in terms of proximity and compatibility with the elements involved in the emergence of the original Islamic city In general, the position of Ardabil city in terms of compliance and proximity with the characteristics of the elements of the original Islamic city based on the COPRAS model and with an average (NJ 88.44) is a more appropriate situation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Original Islamic city
  • COPRAS model
  • ranking
  • Urban areas
  • Ardabil
احمدی­دیسفانی، یداله؛ علی­آبادی، محمد. (1390). کنکاشی در باب شکل شهر­سنتی از منظر اندیشه اسلامی، باع نظر، پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر، دوره هشت، شماره19، صص30-17.https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=152303
ایازی، سید­علی­نقی. (1387). تبیین­اسلامی پیرامون شهر و شهر­نشینی با تاکید بر متون­دینی، نخستین همایش آرمان شهر اسلامی، دانشگاه اصفهان، صص106.https://www.tpbin.com/conference/00037/00341
اکبری، پرویز؛ داوودی، البرز. (1394). نقش پیاده­­مداری بربهبود هویت رفتاری شهروندان در فضای شهر­اسلامی مورد خیابان فردوسی سنندج، فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی، دوره پنج،  شماره20، صص59-49 .https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=257148
امین­پور، احمد؛ مدنی، رامین؛ حیاتی، حامد. (1396). بررسی چگونگی تجلی ­آموزه­های ­اسلامی در کالبد مسکن مورد خانه سنتی در اقلیم گرم وخشک ایران، دو فصلنامه مدیریت شهری، سازمان شهرداری ها و دهیاریهای کشور، دوره شانزده، شماره3، صص458-435 .https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=318105
امین­زاده، بهناز؛ نقی­زاده ، محمد. (1376). آرمانشهر اسلام: شهر عدالت، دو فصلنامه صفه، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، شماره 35، صص31-20.https://soffeh.sbu.ac.ir/article_99864_8997d89cfd1a0d0c6e1051fbf4344598.pdf
انصاریان، حسین. (1386). زیبایی­های اخلاقی، چاپ سوم، قم: دارالعرفان، صص440-1.https://noorlib.ir/book/view/12794?viewType=pdf
باقری، اشرف السادات. (1386). نظریه­هایی درباره شهرهای قلمرو فرهنگ­اسلامی،­چاپ اول، تهران: امیر­کبیر، صص188-1.
برقی، حمید؛ تقدیسی، احمد. (1387). بررسی چگونگی شکل­گیری شهرهای­اسلامی و ویژگی­های­آن، مجموعه مقالات نخستین همایش آرمان شهر اسلامی، دانشگاه اصفهان، صص126.https://www.tpbin.com/article/49338
بلخاری، حسن. (1390). هنر و ادب اسلام: جسم اسلامی شهر، شهر­و­شهرسازی­اسلامی،­سوره­اندیشه،­شماره50­و­51، صص5-1.http://ensani.ir/file/download/article/20140318124124-9907-38.pdf
پاک، محمد­رضا. (1387). پارادایم شهرسازی­اسلامی، وقف­و حفظ محیط­ زیست، مجموعه مقالات نخستین همایش آرمان شهر اسلامی، دانشگاه اصفهان، صص386-1.https://www.tpbin.com/article/49331
پورجعفر، محمد­رضا؛ پورجعفر، علی. (1394). انواع شهر ­اسلامی و­اشاراتی به نحوه شاخص­ سازی در راستای شهری آرمانی اسلامی، پژوهش­های معماری­اسلامی، دانشگاه علم و صنعت ایران، دوره دوم، شماره3، (پیاپی8)، صص17-3.https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=255793
پیر بابایی، محمدتقی؛ نژادابراهیمی، احد؛ ابی­زاده، سامان. (1396). مولفه­های فرهنگی تاثیر­گذار بر شکل­گیری شهر اردبیل در دوره صفویه، دانش شهرسازی، دانشگاه گیلان، دوره اول، شماره1، صص84-71 .https://upk.guilan.ac.ir/article_2801.html
پیربابایی، محمدتقی؛ فرخی، مریم. (1390). تاملی بر مفهوم منظر شهری در شهرهای ایرانی اسلامی از گذشته تا به حال، کتاب مجموعه مقالات منتخب اولین همایش ملی معماری و شهرسازی اسلامی، تبریز. https://civilica.com/doc/128848
تمیمی­آمدی، عبدالواحدبن­ محمد. (1366). تصنیف غرورالحکم و دررالکلم، جلد1، ترجمه­ی مصطفی درایتی، چاپ اول، قم: ضریح آفتاب، صص628-1.
جواهری، محمد­رضا. (1395). شاخص­های جامعه سالم از منظر قرآن، راهبردهای ارتقاء سلامت، طنین سلامت، دوره چهار، شماره3، صص60-51.https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=278320
جهان­بخش، حمید. (1393). بازشناسی اصول، مولفه­ها و شاخص­های فطری سازمان­بندی شهر­اسلامی با رویکرد اجتماعی کالبدی، پژوهش­های معماری اسلامی، دانشگاه علم و صنعت ایران، دوره اول، شماره4، صص99-79.http://jria.iust.ac.ir/article-1-62-fa.html
جهان­بخش، حیدر؛ لطفی­پور سیاهکلرودی، مرتضی؛ زکی­پور، نجمه. (1396). بررسی ­دگردیسی ­ماهیت­قلمرو کنش­گری، همگانی از شهر ایرانی ­اسلامی تا شهر معاصر ایرانی، شهرهای ایرانی­ اسلامی، دوره هشتم، شماره30، صص41-31.https://www.magiran.com/paper/1819127
حاتمی­نژاد، حسین؛ زینالی، سلیمان؛ زینالی، محمدعلی. (1393). شهر­اسلامی الگویی مناسب برای برقراری عدالت­اجتماعی و رسیدن به توسعه پایدار، مجموعه مقالات دومین همایش ملی شهر اسلامی، اصفهان، صص451-1.https://civilica.com/doc/242632/
خدایی، زهرا؛ تقوایی، علی­اکبر. (1390). شخصیت شناسی شهر اسلامی، با تاکید بر ابعاد کالبدی شهر اسلامی، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری جهاددانشگاهی، دوره دوم، شماره5، صص113-103.https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=187834
خارستانی، اسماعیل. (1393). نقش­شادی و نشاط در سبک زندگی اسلامی، پژوهش­های اجتماعی اسلامی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شماره103، صص121-109.https://www.magiran.com/paper/1386155
خسروی، محمد. (1392). نقش هویت ساز قاعده لاضرر در شکل­گیری الگوی معماری اسلامی، نقش جهان، دوره سوم، شماره1، صص30-19 .https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=244968
دانش، جابر. (1389). مبانی شکل­گیری و اصول سازمان یابی کالبدی شهر اسلامی، فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی، دوره اول، شماره1، صص31-15.http://iic.icas.ir/image/Journal/Article/No1/2.pdf
ربانی، علی. (1387). کنکاشی در عناصر شهر اسلامی، مجموعه مقالات­همایش­آرمان­شهر­اسلامی،­دانشگاه­اصفهان،­صص493-1.https://elmnet.ir/article/20808224-2221/%DA%A9%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C
رزمجو، حسین. (1376). تاثیر فرهنگ اسلامی در شکوفایی تمدن مغرب زمین، کیهان فرهنگی، موسسه کیهان، شماره136، صص45-43.http://ensani.ir/fa/article/journal-number/27432/%DA%A9%DB%8C%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%B1-1376-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-136
رحیمی،حسین. (1384). در جستجوی شهر اسلامی پایدار، پیک­نور، دانشگاه پیام نور، شماره2، صص99-90.https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=127347
رحیمی، لیلا؛ نقی­زاده، محمد. (1395). تجلی عدالت اجتماعی در ساختار شهر اسلامی (محله)، هویت شهر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، سال دهم، شماره26، صص20-13.https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=276527
رستمی نصب، عباسعلی؛ علوی، سید حمید­رضا؛ کریمیان، منیره. (1386). بررسی اثر بخشی آموزش شادی با رویکرد اسلامی بر بهزیستی روان شناختی و جهت گیری مذهبی دانش آموزان منطقه متوسط دوره دوم شهر­کرمان، مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، دوره دوم، شماره1، صص63-53 .https://www.magiran.com/paper/1862155
رضایی، دوانی. (1391). آخرت­گرایی قرآنی، قوام بخش اقتصاد متوازن، اقتصادی­اسلامی، سال­دوازدهم،­شماره47،­صص48-29.http://ensani.ir/fa/article/journal-number/36604/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%B2-1391-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-47
رهنما، محمد­رحیم. (1395). تجلی هویت اسلامی در طراحی محلات جدید بر اساس مولفه­های­اسلامی، منظر، پژوهشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی نظر، دوره سیزده، شماره41، صص56-47.http://www.bagh-sj.com/article_32949.html
سعادت­زاده، عبدالصمد. (1394). بررسی­ فقهی ­استعانت­ از غیر مسلمان در ­درگیری­های نظامی از دیدگاه اهل سنت، چاپ اول، تهران: احسان، صص204-1.
سقائی، محسن. (1386). ایدئولوژی اسلام و تاثیر آن بر ساخت شهر­ها، مسکن و محیط روستا، پژوهشکده سوانح طبیعی، شماره120، صص22-1.https://www.magiran.com/paper/497777
 سنایی، عباسعلی؛ احمدوند، زینب. (1387). برخی از اصول حاکم بر مناسبات شهرسازی و شهروندی در متون اسلامی، مجموعه مقالات نخستین همایش آرمان شهر اسلامی، دانشگاه اصفهان، صص491-1  .https://www.tpbin.com/article/49323
شبانی، امیر­حسین؛ ایزدی، محمد­سعید. (1396). بومی­سازی بازآفرینی یکپارچه شهری بافت­های تاریخی شهر اسلامی، پژوهش های معماری اسلامی، دانشگاه علم و صنعت ایران، دوره5، شماره2، صص168-150.http://jria.iust.ac.ir/browse.php?a_id=763&sid=1&slc_lang=fa
سیفیان، محمد کاظم. (1374). قالب و محتوا در معماری اسلامی، هنرهای زیبا، پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران، دوره دوازده، شماره1، صص60-58.https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=186861
صارمی، حمیدرضا؛ مهدیان­پور، جواد. (1395). بررسی اندیشه شهرسازی شیخ­ شهاب ­الدین ­سهروردی، نظریه­های ­اجتماعی متفکران مسلمان، دانشگاه تهران (با مشارکت انجمن علمی انقلاب اسلامی ایران)، شماره2، صص276-253.https://jstmt.ut.ac.ir/article_64959.html
صارمی، حمیدرضا؛ صارمی، مسعود. (1390). تحلیل جایگاه شهر و زیبایی درهنر اسلامی، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی، دوره یک، شماره4، صص111-101.http://iic.icas.ir/Journal/Article_Details?ID=34
 صفای­پور، مسعود؛ سجادیان، مهیار. (1394). جستاری بر تحولات و تطورات مفهوم شهر اسلامی، جغرافیا و برنامه­ریزی شهری چشم انداز زاگرس، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بروجرد، شماره24، صص205-159.http://zagros.iaub.ac.ir/article_524103.html
ضرغام ­بروجنی، حمید؛ صداقت، مریم. (1397). گردشگری در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، تهران: مهکامه، صص384-1 .
عبدالستار، عثمان­محمد. (1376). مدینه اسلامی، ترجمه­ی علی چراغی، تهران: امیر­کبیر، صص352-1.
علی­آبادی، محمد. (1391). جایگاه عقل در مفهوم پایداری شهر، نگاهی دیگر به مبانی نظری معماری و شهرسازی اسلامی، مطالعات­معماری­ایرانی، دانشگاه کاشان، شماره1، صص37-25.https://civilica.com/doc/443715/
علی­آبادی، محمد. (1385). هنرهای­تجسمی: شهر­خداوند (تصویری از ساختار­معنایی آرمان­شهر­اسلامی)، آدینه، شماره1، صص151-141.https://www.magiran.com/magazine/4982
غفاری­گیلانده، عطا؛ هاشمی­معصوم­آباد، رضا؛ مصطفی­پور، منصور. (1396). ارزیابی توزیع فضایی پارک­های محله­ای و ارائه الگوی بهینه مکانیابی با استفاده از روش ویکور (مطالعه موردی شهر اردبیل، علوم و تکنولوژی محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، دوره بیست و یکم ، شماره 5 ، صص261-245.https://journals.srbiau.ac.ir/article_14056.html
فرجام، رسول؛ سلیمانی مقدم، هادی؛ چاوشی، اسماعیل. (1390). مفهوم ­اجتماعی ­شهر از منظر متون و تعالیم­اسلامی، برنامه­ریزی منطقه­ای، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، شماره2، صص40-27.https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=186864
فلسفی، محمد­تقی. (1368). الحدیث، روایات تربیتی، ترجمه­ی مرتضی فرید، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، صص316-1
قرائتی، محسن. (1393). سیمای مسکن و شهر اسلامی، تهران: مرکز فرهنگی درس­هایی از قرآن، صص144-1
قربانی، رحیم. (1394). شاخص­های معماری و شهرسازی اسلامی، چاپ اول، تهران: شبکه اندیشه، صص218-1
قلندریان­گل­خطمی، ایمان؛ حقیقت­بین، مهدی. (1395). کاربرد فقه در تحقق منظر­شهری امن، شیعه شناسی، موسسه شیعه شناسی، دوره چهارده، شماره55، صص98-69.https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=315313
کاستللو، وینسنت فرانسیس. (1371). شهرنشینی در خاورمیانه، مترجم پرویز پیران، تهران: نشر نی، صص221-1.
کیخا، نجمه. (1383). مفهوم و سازوکارهای تحقق عدالت اجتماعی، علوم سیاسی دانشگاه  باقر العلوم (ع)، شماره2، ص168-142.https://www.magiran.com/paper/203955
لیتکوهی، ساناز. (1393). مقایسه معیارهای کیفیت زندگی شهری در نظریات معاصر و مفاهیم استخراج شده درخصوص شهر اسلامی بر مبنای علل چهارگانه معماری، پژوهش­های معماری اسلامی، دانشگاه علم و صنعت ایران، دوره دو، شماره1، صص66-42.http://jria.iust.ac.ir/article-1-144-fa.html
کلانتری، عبدالحسین. (1395). ایده­آل تایپ شهر­اسلامی، با تاکید بر روش­شناسی ماکس وبر، روش­شناسی علوم انسانی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، شماره­89، صص26-7.http://method.rihu.ac.ir/article_1288_b882dbea23a9da7c0bfcd2762e08519e.pdf
کمالی­شرودانی، علی­اکبر؛ موحدی­محب، عبدالله. (1396). بررسی رابطه مولفه­های عقاید، اخلاق و احکام در معارف علوی علیه السلام، پژوهش­های نهج البلاغه، بنیاد بین المللی نهج البلاغه، دوره شانزده، شماره53، صص63-51  .https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=346107
گودرزی­سروش، محمد مهدی؛ چهاردولی، هادی. (1393). انسان مسلمان ­به­ منزله­ نماد­شهری، اخلاق، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - شعبه اصفهان، شماره15، صص132-109.http://akhlagh.morsalat.ir/article_21423.html
مجلسی، محمد­باقر. (1396ق). بحارالانوار، جلد71، تهران: مکتب الاسلامیه، صص217-1.
مشکینی­اردبیلی، علی. (1392). گفتارها و نوشتارها در نشریات و مقدمه ­کتاب، جلدیک، قم: موسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، صص601-1.
مروتی، سهراب؛ دارابی، فرشته. (1393). ارائه مدل ارزیابی شهر اسلامی با رویکردی بر شاخص­های بارز شهر اسلامی در قرآن­کریم، مدیریت شهری، سازمان شهرداری ها و دهیاریهای کشور، دوره سیزده، شماره34، صص169-153.https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=247636
مکارم­شیرازی، ناصر. (1383). والاترین بندگان، چاپ دوم، قم: نسل جوان، صص271-1.
منصوری، علی (1389). حجاب و پوشیدگی در شهرسازی ایرانی اسلامی نمونه پژوهشی میدانی: بافت قدیم شهر شیراز، مسکن و محیط روستا، دوره 29، شماره 130، صص43.http://jhre.ir/article-1-38-fa.html
منصوری­لاریجانی، اسماعیل (1390). عقیق ولایت، چاپ اول، تهران: مشعر، صص148-1.
موحد، علی؛ شماعی، علی؛ زنگانه، ابوالفضل. (1391). بازشناسی هویت ­کالبدی در شهرهای ­اسلامی (مورد: شهر ری)، برنامه­ریزی منطقه­ای، شماره5، صص51-37.http://jzpm.miau.ac.ir/article_114.html
مولائی، اصغر. (1397). تبیین ­مبانی ­نظم ­اجتماعی در شهر­اسلامی بر اساس شریعت­اسلامی، اسلام و علوم­اجتماعی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، شماره20، صص76-49.https://www.magiran.com/volume/140921
نقی­زاده، محمد. (1388). طرح کلی برنامه جامع احیاء شهر اسلامی، کتاب ماه هنر، شماره 136، ص13-4  .https://www.magiran.com/paper/699956
نقی­زاده، محمد. (1387). تاملی در مدیریت شهرها با تکیه بر اسلامیت شوراها، مدیریت شهری، سازمان شهرداری ها و دهیاریهای کشور، شماره19، صص28-20.https://www.magiran.com/paper/752016
نقی­زاده، محمد (1392). جایگاه مسجد در طراحی شهر اسلامی، کتاب ماه هنر، شماره 179، صص40-20.https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/978168/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C
نقی­زاده، محمد. (1394). الگو، مبانی، ارکان، صفات و اصول شهر اسلامی، فیروزه اسلام، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، شماره1، ص81-63.http://ciauj-tabriziau.ir/article-1-69-fa.html
نقی­زاده، محمد. (1394). تبیین جایگاه علوم­انسانی در ترسیم فضای شهری متناسب با الگوی­اسلامی­ایرانی پیشرفت، مجموعه مقالات کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی، شماره3، صص540-507.http://icih.ir/%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%90-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B1/
نورالدین، محمود. (1391). آرمان­شهر فارابی، جامعه مطلوب از دیدگاه فارابی و جایگاه تعلیم و تربیت در آن، رشد آموزش علوم اجتماعی، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش، دوره 15، شماره4، صص21-16.https://www.noormags.ir/view/en/magazine/number/46873
ولیزاده­اوغانی، محمدباقر. (1394). اصول و اندیشه­های اخلاقی در ساختارفضایی خانه­های سنتی ایران اسلامی نمونه موردی مطالعات محرمیت و حریم خصوصی، پژوهش هنر، دانشگاه هنر اصفهان، سال چهارم، شماره7، صص60-47.https://www.noormags.ir/view/en/magazine/number/57935
یاری، محمد­حسن. (1392). رهنان دیار هزار ساله، چاپ اول، قم: پژوهش­های تفسیر و علوم قرآن، صص240-1.https://noorlib.ir/book/view/36334?viewType=pdf
Mulliner, Emma and Smallbone, Kieran and Maliene, Vida(2013) An assessment of sustainable housing affordability using a multiple criteria decision making method Omega the International Journal of Management Science, 41(2), 270-279.http://eprints.maths.manchester.ac.uk/1906/1/mulliner13.df