تبیین الگوی پارادایمی تاب‌‌آوری مسکن روستایی با تأکید بر اقتصاد روستایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

پژوهشگر پسادکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

مسکن در نواحی روستایی در برآوردن نیازهای اساسی انسان نقش ویژه‌ای دارد. با درنظرگرفتن کارکردهای متنوع مسکن روستایی، مطالعۀ تأثیر عوامل مختلف در نحوۀ تاب‌آوری آن دارای اهمیت است. مؤلفه‌های زیادی در آن تغییر می‌تواند نقش داشته باشد. هدف از انجام پژوهش حاضر تبیین الگوی پارادایمی تاب‌‌آوری مسکن روستایی با تأکید بر اقتصاد روستایی است.پژوهش حاضر از نوع کیفی و به لحاظ نوع‌شناسی مورس «تک‌روشی موازی» است. در جمع‌آوری داده‌‌ها از روش فراترکیب استفاده شد. روش جمع‌آوری اطلاعات، مطالعۀ اسنادی و مصاحبۀ نیمه‌ساختارمند است. درجهت تحلیل داده‌‌های کیفی و کدگذاری، از نرم‌افزار Nvivo استفاده شد. براساس مطالعات اسنادی و استفاده از روش فراترکیب چارچوب نظری پژوهش و مدل مفهومی اولیه تاب‌آوری ارائه شد.مؤلفه‌های اصلی براین‌اساس عبارت‌اند از: «حکمروایی مطلوب»، «عدالت اجتماعی»، «رشد درون‌زا»، «حس تعلق» و «نشاط اجتماعی». همچنین درجهت تبیین مؤلفه‌های مدل مفهومی نهایی تاب‌آوری مسکن روستایی از روش تحلیل محتوا استفاده می‌شود. براساس سؤالات مطرح‌شده در فرایند مصاحبه، 757 ارجاع ارائه شد. با بازبینی متعدد و ادغام کدها براساس تشابه در طی چندین مرحلۀ تلخیص داده‌ها، 35 کد اولیه و 17 کد محوری استخراج شد. براساس مؤلفه‌های ارائه‌شده در مدل مفهومی، سؤالات مصاحبه تدوین و پس از تلخیص داده‌ها، مدل مفهومی اسپیرال به‌عنوان مدل نهایی ارائه شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Explaining the Paradigmatic Model of Resilience of Rural Housing With Emphasis on Rural Economy Using Metacombination Method

نویسنده [English]

  • Ahmad Hajarian
Post PhD in Geography and Rural Planning, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده [English]

housing in rural areas has a special role in meeting basic human needs. Considering the diverse functions of rural housing, it is important to study the effect of various factors on its resilience. Many components can play a role in that change. The purpose of the current research is to explain the paradigm model of rural housing resilience with emphasis on the rural economy. The current research is of a qualitative type and in terms of Morse's typology, it is a "parallel single method". The meta-composite method was used in data collection. The data collection method is document study and semi-structured interview. Nvivo software was used for qualitative data analysis and coding. Based on documentary studies and the use of meta-composite method, the theoretical framework of the research and the initial conceptual model of resilience were presented. The main components are: "optimal governance", "social justice", "endogenous growth", "sense of belonging" and "social vitality". Also, content analysis method is used to explain the components of the final conceptual model of rural housing resilience. Based on the questions raised in the interview process, 757 referrals were provided. With multiple revisions and integration of codes based on similarity during several stages of data summarization, 35 primary codes and 17 core codes were extracted. Based on the components presented in the conceptual model, interview questions were formulated and after summarizing the data, the spiral conceptual model was presented as the final model. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • housing
  • rural housing
  • rural economy
  • single parallel method
جعفری، فهیمه؛ شایان، حمید؛ باتقوی سرابی، هما. (1399). شناسایی و تحلیل پیشران‌های کلیدی مؤثر در ارتقای تاب‌آوری سکونتگاه‌های روستایی در برابر مخاطرات محیطی (مطالعۀ موردی: سکونتگاه‌های روستایی شهرستان فریمان). جغرافیا و مخاطرات محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، دورۀ نهم، شمارۀ 1، صص 85-115.https://geoeh.um.ac.ir/article_33982.html    
خالدی‌نیا، محمد. (1393). ارزیابی نقش اعتبارات بر تغییر الگوی مسکن در مناطق روستایی شهرستان پاوه (مطالعۀ موردی دهستان شمشیر)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه زنجان، دانشکدۀ علوم انسانی، گروه جغرافیا، رشتۀ برنامه‌ریزی روستایی.
خسرونیا، مرتضی. (1396). تأثیر تغییر فصول و فعالیت‌‌ها بر الگوی سکونت و شکل مساکن روستایی (مطالعۀ موردی: روستاهای شهرستان ارومیه)، مجلۀ مسکن و محیط روستا، پژوهشکده سوانح طبیعی،  شمارۀ 159، صص 51-62. http://jhre.ir/browse.php?a_id=1197&sid=1&slc_lang=fa
رفیعیان، مجتبی؛ رضایی، محمدرضا؛ عسگری، علی؛ پرهیزکار، اکبر؛ سیاوش شایان. (1390). تبیین مفهومی تاب‌آوری و شاخص‌سازی آن در مدیریت سوانح اجتماع‌محور. (CBDM) برنامه‌ریزی و آمایش فضا، دانشگاه تربیت مدرس، شمارۀ 7، صص 19-41. https://hsmsp.modares.ac.ir/article-21-9255-fa.html
زیاری، یوسفعلی؛ عباداله زاده ملکی، بهناز؛ بهزادپور، الناز. (1397). ارزیابی میزان تاب‌آوری کالبدی در برابر مخاطرات زلزله با رویکرد دستیابی به مدیریت پایدار (مورد مطالعه: منطقۀ یک تهران). فصلنامۀ نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار، دورۀ دهم، شمارۀ 2، صص 97-112.https://geography.garmsar.iau.ir/article_539272.html  
سرتیپی‌پور، محسن؛ اسدی، سعیده. (1397). نقش تعلق مکانی بر تاب‌آوری اجتماعی ناشی از جابه‌جایی سکونتگاه (مطالعۀ موردی: روستای داهوییه، زلزلۀ ۱۳۸۳ زرند). مسکن و محیط روستا، پژوهشکده سوانح طبیعی، دورۀ سی‌وهفتم، شمارۀ 161، صص ۳-۱۶.https://jhre.ir/browse.php?a_id=1442&sid=1&slc_lang=fa
سلمانی، محمد؛ کاظمی ثانی عطالالله، نسرین؛ بدری، سید علی؛ مطوف، شریف. (1395). شناسایی و تحلیل تأثیر متغیرها و شاخص‎های تاب‎آوری: شواهدی از شمال و شمال شرقی تهران، نشریۀ تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، دانشگاه خوارزمی، دورۀ سوم، شمارۀ 2، صص 22-1.https://www.sid.ir/paper/264715/fa       
شهبازی، اسماعیل. (1389). درآمدی بر آسیب‌‌شناسی توسعۀ روستایی، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
فرید احمدی‌‌نیا، لیلی. (1396). مطالعۀ تطبیقی تاب‌‌آوری در سطح محلات قدیم و جدید کلانشهر تبریز (مورد مطالعه: محلات شتربان و ولیعصر)، پایان‌‌نامۀ دورۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز.
کاظمی، داود؛ عندلیب، علیرضا. (1396). ارزیابی مؤلفه‌های مؤثر تاب‌آوری اجتماعی سکونتگاه‌های روستایی در شرایط بحرانی. مسکن و محیط روستا، پژوهشکده سوانح طبیعی، دورۀ سی‌وششم، شمارۀ 158، صص ۱۳۱-۱۴۵. http://jhre.ir/article-1-1199-fa.html     
کمالی، زهرا؛ قاسمی، مریم. (1401). راهبردهای تاب‌آوری کالبدی مساکن خانوارهای روستایی در برابر سیل (مطالعۀ موردی: شهرستان درگز). راهبردهای توسعۀ روستایی، دانشگاه تربت حیدریه، دورۀ سی‌وششم، شمارۀ 8، صص ۱۳۱-۱۴۵. https://rdsj.torbath.ac.ir/article_162591.html
محمدی یگانه، بهروز؛ چراغی، مهدی؛ جمشیدی، محمدکاظم؛ امامی، مائده. (1396). تحلیل شاخص‌‌های اقتصادی مؤثر در تحولات کارکرد مسکن روستایی (مطالعۀ موردی: دهستان غنی بیگلو)، شهرستان زنجان، مجلۀ مسکن و محیط روستا، پژوهشکده سوانح طبیعی، شمارۀ 160، صص 35-44.https://jhre.ir/article-1-1308-fa.html                                                                       
مظفری‌پور سی‌سخت، یوسف. (1395). بررسی وضعیت ایمنی مسکن و ارائۀ الگوی مسکن ایمن روستایی (مطالعۀ موردی: دهستان دنا)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، دانشکدۀ جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، گروه جغرافیای انسانی، رشتۀ برنامه‌ریزی روستایی.
موسی‌پور، محمدیاسر. (1397). بازخوانی مفهوم تزئین در مسکن روستایی ایران (مطالعۀ موردی: تزئینات مسکن در روستای اوان)، استان قزوین، مجلۀ مسکن و محیط روستا، پژوهشکده سوانح طبیعی، شمارۀ 162، صص 3-20.https://jhre.ir/article-1-1622-fa.html   
Alshehri, S. A., Rezgui, Y., & Li, H. (2015). Disaster community resilience assessment method: a consensusbased Delphi and AHP approach. Natural Hazards . DOI: 10.3390/buildings13010179
Atrachali, Mohammad. (2019). Toward quantification of seismic resilience in Iran: Developing an integrated indicator system. International Journal of Disaster Risk Reduction, 101231. DOI:10.1016/j.ijdrr.2019.101231
Banski. J., Wesolowska. M., (2010). Transformations in housing construction in rural areas of Poland sublin Region-Influence on the spatial settlement structure and landscape aesthetics, Landscape and Urban Planning Journal, No. 94, Pp. 116-126. DOI: 10.1016/j.landurbplan.2009.08.005
Bastaminia, A., Rezaei, M. R., & Dastoorpoor, M. (2017). Identification and evaluation of the components and factors affecting social and economic resilience in city of Rudbar, Iran. International journal of disaster risk reduction, 22, 269-280. DOI: 10.1016/j.ijdrr.2017.01.020
Carleson,L.,Bassett,G.,Buehring,W.,Collins,M.,Folga,S,(2012),Resilience: theory and application, U.S department energy laboratory managed by Chicago Argonne, LLC, at:https://publications.anl.gov/anlpubs/2012/02/72218.pdf.
Frantzeskaki, N., Dumitru, A., Anguelovski, I., Avelino, F., Bach, M., Best, B., Binder, C., Barnes, J., Carrus, J., Egermann, M., Haxeltine, A., Moore, M.L., Mira, R.G., Loorbach, D., Uzzell, D., Omman, I., Olsson, P., Silvestri, G., Stedman. (2016). Elucidating the Changing Roles of Civil Society in Urban Sustainability Transitions Curr. Opin. Environ. Sustain, 22 (2016), 41-50. DOI:10.1016/j.cosust.2017.04.008
Ferréol, Salomon & Jean-Philippe, Goiran. (2018). Geoarchaeology of the Roman port-city of Ostia: Fluvio-coastal mobility, urban development and resilience. Earth-Science Reviews. 177, 265-283.DOI:10.1016/j.earscirev.2017.10.003
Garriga, C., Hedlund, A., Tang, Y., and Wang, P. (2023). Rural-Urban Migration, Structural Transformation, and Housing Markets in China, National Bureau of Economic Research, Vol.23, No.45, pp.465-475. DOI: 10.1257/mac.20160142
Iturriza, Marta. (2020). Shifting to climate change aware cities to facilitate the city resilience implementation. Cities, 101, 102688. DOI:10.1016/j.cities.2020.102688
Heijman, W., Hagelaar, G., & Heide, M. (2007). Rural resilience as a new development concept. Paper presented at the Development of agriculture and rural areas in Central and Eastern Europe. 100th seminar of the EAAE. Novi Sad, Serbia.  https://www.researchgate.net/publication/40105962_Rural_resilience_as_a_new_development_concept
Jeong, J. S., García-Moruno, L., Hernández-Blanco, J., Sánchez-Ríos, A., and Ramírez-Gómez, Á. (2018). development using the participatory multi-criteria and contingent valuation methods in Alange reservoir area, Central Extremadura, Journal of Rural Studies, Journal of Rural Studies, Vol. 50, pp. 117-128. DOI: 10.1016/j.biosystemseng.2012.03.002
Mauriz, Laura., Fonseca , Jimeno A ., Forgaci , Claudiu ., Björling , Nils ,(2017), The livability of spaces: performance and/or resilience? reflections on the effects of spatial heterogeneity in transport and energy systems and the implications on urban environmental quality, International Journal of Sustainable Built Environment , Vol. 6.No.1,pp 1–8.  DOI: 10.1016/j.ijsbe.2016.10.001
Mousavi, S, N. (2015). Effective Factors on Women Role in Sustainable Development (Case Study: Marvdasht Rural Areas in Iran), International Journal of Agricultural Management and Development (IJAMAD), Vol.5., No.3. pp153-157. DOI: 10.5455/ijamd.164895.   https://doi.org/DOI: 10.5455/ijamd.164895    
Pisano, Umberto,(2012),Resilience and Sustainable Development: Theory of resilience, systems thinking and adaptive governance, ESDN Office at the  Research Institute for Managing Sustainability Vienna University of Economics and Business.https://www.researchgate.net/publication/312495658_Pisano_U_2012_Resilience_and_Sustainable_Development_Theory_of_resilience_systems_thinking_and_adaptive_governance_ESDN_Quarterly_Report_No26
Payton Scally, C., and Lipsetz, D. (2017). New Public Data Available on USDA Rural Housing Service's Single-Family and Multifamily Programs, Vol. 19, No. 1, pp. 295-304. https://www.jstor.org/stable/26328313.
Sadeka, Sumaiya., Reza, Mohammad., Suhaimi Mohamad, Mohd., Kabir Sarkar, Md. Sujahangir,(2013),Livelihood Vulnerability due to Disaster: Strategies for Building Disaster Resilient Livelihood, International Conference on Agricultural, Environment and Biological Sciences (ICAEBS'2013) Dec. 17-18, 2013 Pattaya (Thailand) ,pp 95-101. DOI: 10.13140/2.1.4587.0085
Rose, C. (2007). Does female board representation influence firm performance? The Danish evidence. Corporate governance: An international review, 15(2), 404-413. DOI: 10.1111/j.1467-8683.2007.00570.x
-Straka, J. & Tuzova, R. (2016). Factors Affecting Development of Rural Areas in the Czech Republic: A Literature Review, procedia social and Behavioral Scinceses, Vol.10, No.11, pp496-505.DOI: 10.1016/j.sbspro.2016.05.525.
Tanner, Tomas et al,(2015),Livelihood resilience in the face of climate change, Nature Climate Change, Vol. 5.No.2,pp 23–26. DOI: 10.1038/NCLIMATE2431-Veselonska, L. (2017). Factors influencing countries on their path to sustainable development: implications for organizations, Problems and Perspectives in Management, Vol. 15, Issue.2, PP474-485.  DOI: 10.21511/ppm.15(si).2017.01
Zbigniew J.Grabowski ,P. ZionKlos, Chad. Monfreda. (2019). Enhancing urban resilience knowledge systems through experiential pluralism. Environmental Science & Policy, 96, 70-76.  DOI:10.1016/j.envsci.2019.03.007