کاربرد سنجه‌های سیمای سرزمین در ارزیابی الگوی توزیع مکانی فضای سبز شهری در مشهد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 گروه آموزشی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

فضای سبز شهری و پارک‌ها، از مناطقی هستند که به­طور معمول به­صورت رایگان برای شهرنشینان در دسترس می­باشند و نقش کلیدی در سلامت روحی و جسمی افراد ایفا می‌کنند. با وجود این­که بسیاری از شهرهای کشور دارای فضای سبز شهری هستند اما این فضا از نظر پراکنش و سایر پارامترهای مکانی، چه در سطح شهرهای کشور ایران و چه در سطح مناطق هر شهر، متفاوت است. مطالعة کاربردی حاضر، به ارزیابی ویژگی‌های مختلف فضای سبز شهر مشهد مقدس به­وسیلة روش پردازش تصاویر ماهواره‌ای و استفاده از داده‌های تأمین­شده توسط شهرداری پرداخته است. در این تحقیق، با کمک داده‌های مکانی پارک‌های مناطق سیزده‌گانة شهرداری مشهد و تولید نقشة پوشش اراضی در سامانه گوگل ارث­انجین، هشت سنجة سیمای سرزمین در فضای «GIS» برای هر یک از  این مناطق محاسبه شده است. نتایج حاصل از این بررسی، نشان­دهندة تفاوت میان پارک‌های هر یک از مناطق سیزده‌گانة سطح شهر مشهد از نظر سنجه‌های گوناگون می‌باشد. همچنین تحلیل نتایج این بررسی نشان­ داد که منطقة 10 شهرداری مشهد، نسبت به سایر مناطق، از وضعیت مطلوب‌تری چه از نظر تعداد پارک‌ها و چه از نظر سهولت دسترسی فضای سبز برای شهروندان، برخوردار است. نتایج این تحقیق می­تواند به­عنوان الگویی برای توسعه و بهبود وضعیت مکانی سایر پارک‌ها در مناطق سیزده‌گانة شهر مشهد، مورد استفاده قرار گیرد

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Using Landscape Metrics for Assessing Spatial Distribution Pattern of Urban Green Space in Mashhad

نویسندگان [English]

  • Soroush Yasini 1
  • Azadeh Karimi 2
1 Department of Environment, Faculty of Natural Resources and Environment, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Associate Professor and Department of Environment, Faculty of Natural Resources and Environment, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده [English]

Urban green spaces are generally available for free to city dwellers which have a vital and key role in people's mental and physical health. Despite the fact that many cities in the country have urban green space, it differs in terms of the distribution and other spatial parameters, both at the level of the cities in Iran and at the level of the regions within each city. This study evaluates the different characteristics of the green space of the holy city of Mashhad by applying the satellite image processing and analyzing data provided by the city municipality. In this research, utilizing the spatial data of the parks of the thirteen districts of Mashhad municipality and the land cover maps generated by Google Earth Engine system, eight landscape metrics of the land surface were calculated in GIS software for each of the districts. The results show the difference between the parks of each one of the thirteen districts of the city of Mashhad in terms of various landscape metrics. Also, the analysis of the results of this study showed that the 10th district of Mashhad municipality has a more favorable situation than other regions, both in terms of the number of parks and the ease of access to green space for citizens. The findings can be used as a ideal model for the development and improvement the spatial characteristics of other parks within thirteen regions of Mashhad.

کلیدواژه‌ها [English]

  • GIS
  • landscape
  • Mashhad
  • spatial justice
  • urban park

مراجع

حاتمی، مریم؛ ستوده، احد؛ مختاری، محمد حسین؛ کیانی، بهمن (1393). ارزیابی ترکیب و توزیع فضایی لکه‌های فضای سبز شهر مشهد با استفاده از سنجه‌های سیمای سرزمین. ششمین کنفرانس برنامه ریزی و مدیریت شهری. https://civilica.com/doc/349448 /
رزاقیان، فرزانه؛ آقاجانی، حسین (1402). تحلیلی بر کمبودها و توزیع فضایی بوستان‌های شهری مشهد. مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، دانشگاه حکیم سبزواری، دوره 14، شماره 54، صص 135-114.  https://civilica.com/doc/1749413/
طهماسبی مقدم، حسین؛ زنگنه، مهدی؛ حیدری، محمد تقی؛ ایمانی، محمد تقی (1399). تبیین الگوی توزیع فضایی پارک‌های درون‌شهری با رویکرد عدالت فضایی، منطقه مورد مطالعه: شهر سبزوار. فصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری، دانشگاه پیام نور، دوره 13، شماره 4، صص36-19.https://civilica.com/doc/1598861/
فکور، علی؛ شتابی جویباری، شعبان؛ میکائیلی، علی رضا؛ صالح نسب، ابوطالب (1395). وضعیت کمی فضای سبز درختی مشهد و بررسی امکان توسعه آن با روش GIS و WLS . مجله پژوهش های علوم و فناوری چوب و جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، دوره 23، شماره 1، صص 217-195.https://civilica.com/doc/953454/
قاسمی خوزانی، محمد؛ صرافی، مظفر؛ مؤمنی، مصطفی (1387). ساختار و کارکرد گردشگری مذهبی - فرهنگی و ضرورت مدیریت یکپارچه در کلان‌شهر مشهد، نشریه جغرافیا و توسعه، دانشگاه سیستان و بلوچستان، دوره 6، شماره 11، صص 38-13. https://gdij.usb.ac.ir/article_1255.html
لیلا سلیمان نژاد؛ جهانگیر فقهی؛ مجید مخدوم؛ منوچهر نمیرانیان (1394). بررسی الگوی مکانی پارک‌ها در بیست و دو منطقه تهران توسط سنجه‌های سیمای سرزمین، پژوهش های­محیط­زیست، انجمن­ارزیابی محیط زیست ایران، دوره 6، شماره 12، صص 134-123.https://civilica.com/doc/2059499/
André Botequilha-Leitão & Jack Ahern (2002). Applying Landscape Ecological Concepts and Metrics in Sustainable Landscape Planning. Landscape and Urban Planning, 59, 65-93.https://doi.org/10.1016/S0169-2046(02)00005-1
Blanco, H., et al. (2009). Hot, congested, crowded, and diverse: Emerging research agendas in planning. Progress in Planning, 71(4), 153-205.https://doi.org/10.1016/j.progress.2009.03.001
Cai, W., Zhao, S., Zhang, Z., Peng, F., & Xu, J. (2018). Comparison of different crop residue indices for estimating crop residue cover using field observation data. In Proceedings of the 2018 7th International Conference on Agro-geoinformatics.https://doi.org/10.1109/Agro-Geoinformatics.2018.8476112
Changyue Hu, Wu Wu, Xuexia Zhou, Zhijie Wang (2023). Spatiotemporal Changes in Landscape Patterns in Karst Mountainous Regions Based on the Optimal Landscape Scale: A Case Study of Guiyang City in Guizhou Province, China. Ecological Indicators, 150, (2023).https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2023.110211
Chiesura, A. (2004). The Role of Urban Parks for the Sustainable City. Landscape and Urban Planning, 68(1), 129-138.https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2003.08.003
Dahmann, N., et al. (2010). The active city? Disparities in provision of urban public recreation resources. Health & Place, 16(3), 431-445.https://doi.org/10.1016/j.healthplace.2009.11.005
Duranton, G., & Puga, D. (2014). The Growth of Cities. In P. Aghion & S. N. Durlauf (Eds.), Handbook of Economic Growth, Volume 2, 781-853. Elsevier.https://doi.org/10.1016/B978-0-444-53540-5.00005-7
eballos-Silva, A., & Lopez-Blanco, J. (2003). Delineation of Suitable Areas for Crops Using a Multi-Criteria Evaluation Approach and Land Use/Cover Mapping: A Case Study in Central Mexico. Agricultural Systems, 77, 117-136.https://doi.org/10.1016/S0308-521X(02)00103-8
Farina, A. (2000). Landscape Ecology in Action. London: Kluwer Academic Publisher.https://doi.org/10.1007/978-94-011-4082-9
Frohn, R. C., & Hao, Y. (2006). Landscape Metric Performance in Analyzing Two Decades of Deforestation in the Amazon Basin of Rondonia, Brazil. Remote Sensing of Environment, 100, 237-251.https://doi.org/10.1016/j.rse.2005.10.026
Godben, G., Grafe, A., & James, W. (1992). The Benefits of Local Recreation and Park Services. College of Health and Human Development, Pennsylvania State University.https://www.nrpa.org/contentassets/0bcf1f38edc14207a886f0eb07ed5609/the-benefits-of-local-recreation-and-park-services-1992-study.pdf
Gorelick, N., Hancher, M., Dixon, M., Ilyushchenko, S., Thau, D., & Moore, R. (2017). Google Earth Engine: Planetary-scale geospatial analysis for everyone. Remote Sensing of Environment, 202, 18-27.https://doi.org/10.1016/j.rse.2017.06.031
Hashim, H., Abd Latif, Z., & Adnan, N. A. (2019). Urban vegetation classification with NDVI threshold value method with very high resolution (VHR) Pleiades imagery. ISPRS - International Archives of the Photogrammetry Remote Sensing and Spatial Information Sciences, XLII-4/W16, 237-240.http://dx.doi.org/10.5194/isprs-archives-XLII-4-W16-237-2019
Huang, S., Tang, L., Hupy, J. P., et al. (2021). A commentary review on the use of normalized difference vegetation index (NDVI) in the era of popular remote sensing. J. For. Res. 32, 1–6.https://doi.org/10.1007/s11676-020-01155-1
Immitzer, M., Vuolo, F., & Atzberger, C. (2016). First Experience with Sentinel-2 Data for Crop and Tree Species Classifications in Central Europe. Remote Sensing, 8, 166.https://doi.org/10.3390/rs8030166
Jridi, L., Kalaitzidis, C., & Alexakis, D. D. (2023). Quantitative Landscape Analysis Using Earth-Observation Data: An Example from Chania, Crete, Greece. Land, 12(5), 999.https://doi.org/10.3390/land12050999
Konijnendijk, C.C., Annerstedt, M., Nielsen, A.B., & Maruthaveeran, S. (2013). Benefits of Urban Parks: A systematic review.https://worldurbanparks.org/images/Newsletters/IfpraBenefitsOfUrbanParks.pdf
Lu, J., Li, B., Li, H., & Al-Barakani, A. (2021). Expansion of city scale, traffic modes, traffic congestion, and air pollution. Cities, 108, 102974.https://doi.org/10.1016/j.cities.2020.102974
McGarigal, K., & Marks, B. (1995). Fragstats: Spatial Pattern Analysis Program for Quantifying Landscape Structure. Reference Manual. For. Sci. Dep. Oregon State University, Corvallis, Oregon.https://doi.org/10.2737/PNW-GTR-351
Novelli, A., Aguilar, M. A., Nemmaoui, A., Aguilar, F. J., & Tarantino, E. (2016). Performance Evaluation of Object-Based Greenhouse Detection from Sentinel-2 MSI and Landsat 8 OLI Data: A Case Study from Almería (Spain). International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation, 52, 403-411. https://doi.org/10.1016/j.jag.2016.07.011
Phan, T. N., Kuch, V., & Lehnert, L. W. (2020). Land Cover Classification using Google Earth Engine and Random Forest Classifier—The Role of Image Composition. Remote Sensing, 12(15), 2411.https://doi.org/10.3390/rs12152411
Su, Y., Guo, Q., Fry, D. L., Collins, B. M., Kelly, M., Flanagan, J. P., & Battles, J. J. (2016). A Vegetation Mapping Strategy for Conifer Forests by Combining Airborne LiDAR Data and Aerial Imagery. Canadian Journal of Remote Sensing/Journal Canadien de Télédétection, 42(1), 1-15.https://doi.org/10.1080/07038992.2016.1131114
Yu, Z., Wang, Y., Deng, J., Shen, Z., Wang, K., Zhu, J., & Gan, M. (2017). Dynamics of Hierarchical Urban Green Space Patches and Implications for Management Policy. Sensors, 17(6), 1304.https://doi.org/10.3390/s17061304
جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای
دوره 14، شماره 52
مهر 1403
صفحه 217-240

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 08 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری: 10 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش: 03 مهر 1403

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار