ارزیابی و تحلیل مؤلفه‌های مؤثر بر مزیت‌های رقابتی گردشگری (نمونۀ موردی: استان گیلان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 پسا دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

در سالیان اخیر، رقابت به­عنوان یک مفهوم اقتصادی مطرح می­باشد و این مفهوم،  بر توسعة پایدار صنعت گردشگری تأثیرگذار است. اگرچه امروزه مطالعاتی پیرامـون مزیـت رقـابتی در مقصـدهای گردشـگری جهـان صورت گرفته اما مطالعات جـامع وکـاربردی چنـدانی در کشـور ما صـورت نگرفتـه اسـت و ایـن امر لـزوم انجـام چنـین مطالعاتی را بیش­ازپیش نمایان مـی­سـازد. پژوهش حاضر دارای ماهیتی توسعه­ای-کاربردی و روشی توصیفی- تحلیلی می‌باشد و با هدف ارزیابی مؤلفه‌های مؤثر بر مزیت­های رقابتی گردشگری استان گیلان انجام شده است. داده­های مورد نیاز با استفاده از مطالعات کتابخانه­ای و بررسی­ میدانی در سطح خانوار جمع‌آوری گردید. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران معادل 379 خانوار برآورد شد. با بهره­گیری از روش­های کمی و آماری از جمله؛ رگرسیون چندگانه در محیط نرم­افزار «SPSS»، معادلات ساختاری در محیط نرم­افزار «Smart Pls» و تحلیل چند متغیرة فازی در محیط «GIS»، به بررسی میزان مزیت­های رقابتی گردشگری و اولویت­بندی مؤلفه­های مؤثر در منطقة مد نظر پرداخته شده ­است.  یافته‌ها نشان می­دهد که شاخص­های مزیت­های رقابتی گردشگری به ترتیب اولویت شامل؛ شاخص­های مدیریت مقصد، منابع و جاذبه­های محوری، عوامل تقویت­کننده و عوامل و منابع پشتیبان و برنامه­ریزی و خط مشی توسعة مقصد با 511/0، 456/0، 287/0، 276/0 و 266/0 درصد بیشترین نقش را در مزیت­های رقابتی گردشگری استان گیلان دارند که نشانگر مهم بودن بعد مدیریت مقصد نسبت به بقیة ابعاد است. استان گیلان دارای مزیت­های رقابتی گردشگری متوسط رو بالا است به­طوری­که بیشترین مساحت مربوط به طبقة زیاد با مقدار 3900 کیلومتر مربع می­باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Evaluation and Analysis of the Factors Affecting the Competitive Advantages of Tourism (Case Study: Gilan Province)

نویسندگان [English]

  • Hamid Barghi 1
  • Ahmad Hajarian 2
1 Associate Professor, Department of Geography and Rural Planning, University of Isfahan, Isfahan, Iran.
2 Post PhD in Geography and Rural Planning, University of Isfahan, Isfahan, Iran.
چکیده [English]

In recent years, competition has been discussed as an economic concept that affects the sustainable development of the tourism industry. Although there have been studies about competitive advantage in the world's tourism destinations, not many comprehensive and applied studies have been done in our country, and the necessity of conducting such studies is evident in advance. The current research has a developmental-applicative nature and a descriptive-analytical method and it was conducted with the aim of evaluating the factors affecting the competitive advantages of tourism in Gilan province. The required data were collected using library studies and field surveys at the household level. The sample size was estimated using Cochran's formula equal to 379 households. By using quantitative and statistical methods including multiple regression in SPSS software environment, structural equations in Smart Pls software environment and fuzzy multivariate analysis in GIS environment, to investigate the level of competitive advantages of tourism and prioritization. The effective components in the considered area have been discussed. The findings show that Gilan province has the indicators of competitive advantages of tourism in the order of priority in Gilan province, destination management indicators, key resources and attractions, strengthening factors and supporting factors and resources and Destination development planning and policy with 0.511, 0.456, 0.287, 0.276 and 0.266 percent have the biggest role in the competitive advantages of tourism in Gilan province, which shows the importance of destination management. to other dimensions. Gilan province has medium-high competitive advantages of tourism, so that the largest area is related to the high level with a value of 3900 square kilometers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • competitive advantages of tourism
  • structural equations
  • geographic information system
  • Gilan province

مراجع

اسلامی مرزنکلاته، محمدمهدی؛ شجاعی، وحید؛ حامی، محمد. (1400). طراحی مدل توسعة مزیت رقابتی در صنعت گردشگری ورزشی شمال کشور، پژوهش­نامة مدیریت ورزشی و رفتار حرکتی، 17(34)، 118-99. doi: 10.22080/jsmb.2018.13966.2837
امامی، سیده فاطمه؛ دربان آستانه، علیرضا؛ رضوانی، محمد رضا؛ قدیری، مجتبی. (1400). تبیین نقش مؤلفه‌های مؤثر بر توسعة گردشگری اجتماع­محور (مطالعة موردی: روستاهای استان گیلان). برنامه­ریزی و توسعه گردشگری، 10(36) ، 1-27.doi: 10.22080/JTPD.2021.20175.3406
برومند، بابک؛ کاظمی، علی؛ رنجبریان، بهرام. (1397). توسعة مدل بومی سنجش رقابت­پذیری گردشگری مقاصد گردشگری ایران. تحقیقات بازاریابی نوین، 8(2)، 105-122. doi: 10.22108/nmrj.2018.105465.1339
پاپ­زن، عبدالحمید؛ قبادی، پرستو؛ زرافشانی، کیومرث؛ شهپر گراوندی. (1389). «مشکلات و محدودیت­های گردشگری روستایی با استفاده از نظریه بنیانی (روستای حریر، استان کرمانشاه)»، فصلنامه پژوهش­های روستایی، 1(3)، 25-52.https://jrur.ut.ac.ir/article_22179.html
حمیدی‌زاده، محمدرضا؛ جاویدی، حمید؛ مجرد، فایق. (1395). مزیت رقابتی بازاریابی گردشگری پزشکی ایران. مدیریت اطلاعات سلامت، 13(5)، 373-379.https://him.mui.ac.ir/article_11538.html
حیدری، رحیم. (1389). مبانی برنامه­ریزی صنعت‌گردشگری، چاپ دوم، تهران: انتشارات سمت.
دلبری، سید علی؛ رجبی، محمد هادی. (1390). مدیریت مقصد توریسم، چاپ اول، تهران: انتشارات مه­کامه.
سلطانی، ناصر؛ سلامی، هادی. (1392). نگرش گردشگران به شاخص­ها و راهکارهای توسعة گردشگری در مناطق مرزی آذربایجان غربی با تأکید بر رویکرد تحلیل سلسله مراتب فازی- دلفی، فصلنامه جغرافیا و توسعه، 33(3) ، 113 – 130.doi: 10.22111/gdij.2013.1326
شاکرمی، نعمت؛ اجزا شکوهی، محمد؛ منصورزاده، علی محمد. (1397). برنامه­ریزی راهبردی گردشگری کردستان بر پایة هویت رقابت‌پذیری منطقه­ای با استفاده از تکنیک Meta-SOWT. فصلنامه مطالعات شهری، 7(26)، 17-30. doi: 10.34785/J011.2018.030 
ضرغام بروجنی، حمید، و بذرافشان، مرتضی. (1395). چارچوب تدوین سیاست های گردشگری جمهوری اسلامی ایران. مطالعات اجتماعی گردشگری 4(8 )، 51-77. http://journalitor.ir/Article/35221/FullText
فرزین، محمدرضا؛ نادعلی­پور، زهرا. (1389). عوامل مؤثر بر مزیت رقابتی مقصدهای گردشگری در ایران (مورد مطالعه: منطقۀ چابهار).  فصلنامة مطالعات مدیریت گردشگری، 5(14)، 40-67. 20.1001.1.23223294.1389.5.14.2.4
گلچوبی دیوا، شهربانو؛ صالحی، اسماعیل. (1397). بررسی پتانسیل‌های اکوتوریسمی مناطق مرزی با استفاده ازGIS و MCDM (مطالعه موردی: شهرستان مرزی پاوه). فصلنامه علمی- ترویجی علوم و فنون مرزی، 7(3)، 147-171.http://bst.jrl.police.ir/article_20236.html
محمدی، سعدی؛ طلعتی، مرضیه؛ اسدی، سیوان؛ سوران منوچهری. (1397). تبیین اثرات گسترش گردشگری در تغییر سطح معیشت روستاهای کوهستانی (مطالعه موردی: دهستان اورامان-غرب استان کردستان) ، مجله تحقیقات جغرافیایی، 33(1)، 191-208.URL: http://georesearch.ir/article-1-209-fa.html
مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1400. استان گیلان.
ملکی، سعید؛ سجادیان، مهیار. (1397). آسیب‌‌شناسی کیفیت رقابت‌‌آمیز مدیریت مقصد گردشگری کویر (مطالعۀ موردی: کویر شهداد کرمان). فصلنامه جغرافیا و توسعه، 16(51)، 81-98. doi: 10.22111/gdij.2018.3855
یغفوری، حسین؛ اسکندری ثانی، محمد؛ اکبری، فاطمه. (1397). نقش بافت تاریخی در ارتقای مؤلفه‌های رقابت‌پذیری شهری (مورد مطالعه: شهر بیرجند). برنامه­ریزی فضایی (جغرافیا)، 7(3)، 63-84. doi: 10.22108/sppl.2017.106274.1111
 
Azmi, E., Che Rose, R. A., Awang, A., & Abas, A. (2023). Innovative and Competitive: A Systematic Literature Review on New Tourism Destinations and Products for Tourism Supply. Sustainability 2023, Vol. 15, Page 1187, 15(2), 1187. https://doi.org/10.3390/SU15021187
Bui, H. T., Jones, T. E., Weaver, D. B., & Le, A. (2020). The adaptive resilience of living cultural heritage in a tourism destination, 28(7), 1022–1040. https://doi.org/10.1080/09669582.2020.1717503
Cillo, V., Rialti, R., Del Giudice, M., & Usai, A. (2019). Niche tourism destinations’ online reputation management and competitiveness in big data era: evidence from three Italian cases. Https://Doi.Org/10.1080/13683500.2019.1608918, 24(2), 177–191.https://doi.org/10.1080/13683500.2019.1608918
Cossío-Silva, F. & Ángeles Revilla-Camacho, M. & Vega-Vázquez, M. (2018) The tourist loyalty index: A new indicator formeasuring tourist destinat, Journal of Innovation & Knowledge, Vol.1, pp. 1-9.https://doi.org/10.1016/j.jik.2017.10.003
Crouch, G.I., Ritchie, J.R.B. (1999) Tourism, competitiveness, and social prosperity, Journal of Business Research, 44: 132-137. https://doi.org/10.1016/S0148-2963(97)00196-3Get rights and content
Doris Anna Carson (2018), Challenges and opportunities for rural tourism geographies: a view from the ‘boring’ peripheries, Tourism Geographies, 20(4), 737-741. https://doi.org/10.1080/14616688.2018.1477173
El-Said, O., & Aziz, H. (2019). Egypt’s competitiveness: Empirical examination of the relationship between destination attributes, tourist satisfaction, and behavioral intentions among the hotel guests. Tourism and Hospitality Management, 25(1), 53–73. https://doi.org/10.20867/THM.25.1.2
Font, X., Torres-Delgado, A., Crabolu, G., Palomo Martinez, J., Kantenbacher, J., & Miller, G. (2021). The impact of sustainable tourism indicators on destination competitiveness: the European Tourism Indicator System.Https://Doi.Org/10.1080/09669582.2021.1910281.
Gretzel, U. (2022). The smart dmo: A new step in the digital transformation of destination management organizations. European Journal of Tourism Research, 30, 1–12. https://doi.org/10.54055/EJTR.V30I.2589
Icoz, O., & Gunlu, E. (2010, January). Sport Tourism Destinations As Brand And Factors Affecting Destination Choices Of Soccer Teams. International Congress On Business, Economic And Management.
Lin, C. L. (2019). The analysis of sustainable development strategies for industrial tourism based on IOA-NRM approach. Journal of Cleaner Production, 241, 118281. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.118281
Martinez, J. M. G., Martín, J. M. M., & Fernández, J. A. S. (2019). Innovation in the measurement of tourism competitiveness. Analyzing the Relationship Between Innovation, Value Creation, and Entrepreneurship, 268–288. https://doi.org/10.4018/978-1-7998-1169-5.CH013
Pascariu, G. C., Ibănescu, B.-C., Nijkamp, P., & Kourtit, K. (2021). Tourism and Economic Resilience: Implications for Regional Policies. In Tourism and Regional Science (Vol. 53, pp. 129–147). Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-16-3623-3_8
Scowsill, David. (2017) Travel & Tourism Economic Imact, World Travel & Tourism Council : 1-14.
UNWTO. (2017) World Tourism Organization, Annual report:1-80.
Van Der Zee, E. L. (2011). Image improvement as a tangible legacy of Hallmark events; the case of the 2010 World Cup in South Africa (Master's thesis). https://studenttheses.uu.nl/handle/20.500.12932/6838
World Economic Forum. (2017) Travel and Tourism Competitiveness Report 2017. Paving the way for a more sustainable and inclusive future.  https://doi.org/10.3390/su151813700
Woyo, E., & Slabbert, E. (2021). Tourism destination competitiveness: A view from suppliers operating in a country with political challenges. South African Journal of Economic and Management Sciences, 24(1), 1–10. https://doi.org/10.4102/SAJEMS.V24I1.3717
Wu, Sh. (2015) Construction and Comparison of Relationship Models of Urban Tourism Development, Internatio-23. http://140.128.95.1/handle/987654321/5920
Yilmaz, B. S. (2008). Competitive Advantage Strategies for SMEs: A case study in tourist sector. Management of innovative business & education systems, 3(1), 157-171.
جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای
دوره 14، شماره 53
بهمن 1403
صفحه 1-24

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 09 تیر 1403
  • تاریخ بازنگری: 28 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش: 30 مهر 1403

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار