برنامه‌ریزی راهبردی بازآفرینی بافت تاریخی شهر «زارچ» براساس روش‌شناسی متاسوات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه جغرافیا، بخش آمایش سرزمین، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران

چکیده

با توجه به افزایش رقابت­های بین ­شهری برای جذب سرمایه­های مالی از طریق سیاست­های مکان­سازی و برندسازی مکانی و ضرورت تقویت جنبه­های رقابت­پذیری شهرها به­منظور جذب این سرمایه­ها، احیا و بازآفرینی بافت­های تاریخی در معرض آسیب، یکی از اهداف چالش­برانگیز برنامه­ریزی شهری معاصر است. هدف پژوهش حاضر تدوین و ارائة راهبردهای بازآفرینی بافت تاریخی شهر زارچ با استفاده از روش­شناسی متاسوات است. در پژوهش حاضر، از دیدگاه­های 20 نفر از متخصصان و کارشناسان حوزة برنامه­ریزی و مدیریت شهری در شهر زارچ برای جمع­آوری اطلاعات مورد نیاز استفاده شده و نمونه­گیری و نحوه انتخاب متخصصان و کارشناسان براساس روش نمونه‌گیری گلوله­برفی انجام شده است. یافته­های پژوهش نشان­داد که اولویت­های برتر شهرداری شهر زارچ برای بازآفرینی شهری بر سه محور اساسی برنامه­ریزی یعنی؛ محور کالبدی، اجتماعی و اقتصادی استوار است. همچنین، چالشی که مدیریت شهری زارچ در زمینة بهره­گیری از منابع فوق با آن مواجه است، وجود مجموعه­ای از شهرهای پیرامونی و مجاور آن با منابع و قابلیت­های مشابه است. در وضعیت فعلی، دو مؤلفة عدم حمایت فنی و مالی از ساخت­وسازها و نیز پایین­بودن میزان سرمایه­گذاری دولتی در زمینة بازآفرینی شهری جز مؤلفه­هایی هستند که نیازمند توجه فوری می­باشند و اثرات منفی ­آن­ها باید در شهر زارچ کاهش پیدا کند. بهره­گیری از بناهای تاریخی برای گسترش ظرفیت­های گردشگری و توانمندسازی گروه­های کم­درآمد؛ جذب سرمایه­گذاری بخش خصوصی از طریق سیاست­های برندسازی مکان و تبلیغ پتانسیل­های بافت تاریخی، تقویت ساختار فضایی شبکه حمل­ونقل از طریق ایجاد اتصالات جدید و گسترش عرض معابر، ایجاد تصویر ذهنی مطلوب از طریق رسانه­های جمعی، تقویت زیرساخت­های عمومی شهری به­منظور توانمندسازی گروه­های کم­درآمد، بهره­گیری از رسانه­های جمعی برای جذب گردشگران بین­المللی با توجه به وجود جاذبه­های تاریخی و ایجاد مشوق­های ساختمانی، مالیاتی و عوارض برای جذب سرمایه­گذاری بخش خصوصی مهمترین راهبردهای بازآفرینی بافت تاریخی شهر زارچ براساس تحلیل تناسب منابع و قابلیت­ها با عوامل بیرونی محسوب می­شوند. بازآفرینی بافت­های تاریخی شهری در یک خلأ جغرافیایی و بدون رقابت­­های بین­شهری برای جذب سرمایه­های مالی ضروری برای بازآفرینی اتفاق نمی­افتد. بر اساس این واقعیت، راهبردهای فوق می­توانند به مثابه شالوده­ای برای تدوین برنامه­های عملیاتی برای افزایش رقابت­پذیری شهر زارچ در زمینة بازآفرینی بافت تاریخی این شهر عمل نمایند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Strategic Planning for the Regeneration of the Historical District of Zarch City, Iran, Based on Meta-SWOT Methodology

نویسندگان [English]

  • Hojatollah Rahimi 1
  • Mina Kalantari 2
1 Assistant Professor, Department of Geography, Spatial Planning Division, Yazd University, Yazd, Iran.
2 M.A of Geography and Urban Planning, Department of Geography, Yazd University, Yazd, Iran.
چکیده [English]

Considering the increase in inter-urban competition to attract financial resources through place-making policies and place branding, and the need to strengthen the urban competitiveness to attract these resources, the revitalization of the vulnerable historical districts is one of the challenging goals of contemporary urban planning. This article aims to formulate strategies for regenerating the historical neighborhood of Zarch city, Iran, using the Meta-SWOT methodology. Because the method is expert-based, 20 experts in urban planning and management participated in this research to provide the required data. Some of the most essential strategies according to the fitness of resources and capabilities with external factors and with the goals of urban regeneration in the historical district of Zarch city extracted in this research are as follow: Utilizing historical buildings to expand tourism capacities and empower low-income groups; Attracting private sector investment through place branding policies and promoting the economic potential of historical district; Strengthening the urban transportation network; Creating a desirable image through social media; strengthening public infrastructures to empower low-income groups; utilizing social media to attract international tourists and proposing tax and toll incentives to attract private sector investment.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Strategic Planning
  • Urban Historical District
  • Meta-SWOT
  • Zarch City

مراجع

ایزدی، پگاه؛ هادیانی، زهره؛ حاجی­نژاد، علی؛ جعفری؛ قادر. (1396). بازآفرینی شهری با تأکید بر شناسایی و تحلیل خوشه­های خلاق فرهنگی (مطالعة موردی: بافت تاریخی- فرهنگی شیراز). نشریه اقتصاد و مدیریت شهری، انجمن علمی اقتصاد شهری ایران، دوره 5، شماره 2، صص 40-21.DOI: 20.1001.1.23452870.1396.5.18.2.0   
پوراحمد، احمد؛ احمدی­فرد، نرگس. (1397). بررسی نقش گردشگری خلاق در بازآفرینی بافت تاریخی (مطالعة موردی: منطقة 12 شهر تهران). نشریه پژوهش­های جغرافیای برنامه­ریزی شهری، موسسه جغرافیا، دوره 6، شماره 1، صص 90-75. DOI: 10.22059/JURBANGEO.2018.236068.741
پوراحمد، احمد؛ فرهودی، رحمت اله؛ زنگنه شهرکی، سعید؛ شفاعت قراملکی، طهورا. (1400). ارزیابی قابلیت­های گردشگری بافت­های تاریخی در جهت بازآفرینی شهری (مطالعة موردی: شهر تبریز). مطالعات مدیریت گردشگری (مطالعات جهانگردی)، دانشگاه علامه طباطبایی، دوره 16، شماره 53، صص 232-201.https://tms.atu.ac.ir/article_12553.html
جلیز، غلامرضا: حسین‌زاده‌دلیر، کریم؛ نظم‌فر، حسین. (1401). تحلیلی بر نقش راهبردی توسعة میان‌افزا در بازآفرینی بافت‌های فرسودة شهری (نمونة موردی: منطقه 8 کلان­شهر تبریز). تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی تهران، دوره ۲۲، شماره ۶۷، صص 113-135. doi:10.52547/jgs.22.67.113 
رفیعیان، مجتبی؛ محمدی آیدغمیش، فاطمه. (1396). ارائة چهارچوب مفهومی تعامل بازآفرینی شهری و شهر کارآفرین در دستیابی به بازاریابی مکان، اقتصاد و مدیریت شهری، انجمن علمی اقتصاد شهری ایران، دوره 5، شماره 18، صص 20-1. DOI: 20.1001.1.23452870.1396.5.18.1.9
سلیمانیان، ساجد؛ فنی، زهره. (1400). ارزیابی عوامل مؤثر بر گردشگری در بافت تاریخی با رویکرد بازآفرینی فرهنگ­مبنا (محدودة مورد مطالعه: شهر بابلسر)،­مطالعات­مدیریت­گردشگری­(مطالعات­جهانگردی)، دانشگاه علامه طباطبایی، دوره 16، شماره 53، صص 292-265. https://doi.org/10.22054/tms.2021.51575.2301
شهرداری شهر زارچ، (1388). طرح جامع شهر زارچ.
صفایی­پور، مسعود؛ زارعی، جواد. (1396). برنامه­ریزی محله­محور و بازآفرینی پایدار بافت­های فرسودة شهری با تأکید بر سرمایة اجتماعی (نمونة موردی: محلة جولان شهر همدان)، آمایش جغرافیایی فضا، دانشگاه گلستان، دوره 7، شماره 23، صص 149-135. URL: https://gps.gu.ac.ir/article_47266.html
فنی، زهره؛ توکلی­نیا، جمیله؛ بیرانوندزاده، مریم. (1399). کاربست تحلیلی-ساختاری بازآفرینی پایدار شهری (مطالعة موردی: شهر خرم آباد)، پژوهش­های جغرافیای انسانی (پژوهش­های جغرافیایی)، دانشگاه تهران، دوره 52، شماره 1، صص 197-181. DOI: 10.22059/JHGR.2018.242890.1007558
قناد، فاطمه؛ صرافی، مجید. (1398). برنامه­ریزی راهبردی توسعة محلة آخوند شهر قزوین با رویکرد بازآفرینی اجتماع-محور، پژوهش­های جغرافیای برنامه­ریزی شهری، موسسه جغرافیا، دوره 7، شماره 2، صص 238-211. DOI: 10.22059/JURBANGEO.2019.277470.1071 https://jurbangeo.ut.ac.ir/article_73004.html
مشکینی، ابوالفضل؛ موحد، علی؛ احمدی­فرد، نرگس. (1395). بررسی سیاست بازآفرینی در بافت­های فرسودة شهری با استفاده از ماتریس SWOT و QSPM (مطالعة موردی: منطقه 12 کلان­شهر تهران). پژوهش­های جغرافیای برنامه­ریزی شهری، موسسه جغرافیا،  دوره4، شماره 4، صص 568-549. DOI: 10.22059/JURBANGEO.2016.62194https://jurbangeo.ut.ac.ir/article_62194.html
یعقوبی، مهدی؛ شمس، مجید. (1398). بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد توسعة پایدار (مطالعة موردی: شهر ایلام)، شهر پایدار، انجمن جغرافیا و برنامه ریزی شهری ایران، دوره 2، شماره 1، صص 77-63. DOI: 10.22034/JSC.2019.92132https://www.jscity.ir/article_92132.html
 
 
 Adams D and Hastings E., (2001). Urban renewal in Hong Kong: transition from development corporation to renewal authority. Land Use Policy 18: 245-258. https://doi.org/10.1016/S0264-8377(01)00019-9
Agarwal R, Grassl W and Pahl J., (2012). Meta‐SWOT: introducing a new strategic planning tool. Journal of Business Strategy. https://doi.org/10.1108/02756661211206708
Alpopi C and Manole C., (2013). Integrated urban regeneration–solution for cities revitalize. Procedia Economics and Finance 6: 178-185. https://doi.org/10.1016/S2212-5671(13)00130-5
Amin A and Thrift N., (2007). Cultural-economy and cities. Progress in human geography 31: 143-161.https://doi.org/10.1177/0309132507075361
Bakst D. (2015) A Decade After Kelo: Time for Congress to Protect American Property Owners. Heritage Foundation Backgrounder.
Balchin PN, Bull GH and Kieve JL., (1995). Urban land economics and public policy: Bloomsbury Publishing.
Batista D and Carvalho M., (2012). Project of Urban Regeneration–Rehabilitation and Revitalization of the Main Church Surroundings and Amuados Garden in the Historic Center of Loulé.
Blakely EJ., (2001). Competitive advantage for the 21st-century city: Can a place-based approach to economic development survive in a cyberspace age? Journal of the American Planning Association 67: 133-141. DOI: 10.1080/01944360108976221
Carmon N., (1999). Three generations of urban renewal policies: analysis and policy implications. Geoforum 30: 145-158. https://doi.org/10.1016/S0016-7185(99)00012-3
Carr JH and Servon LJ., (2008). Vernacular culture and urban economic development: Thinking outside the (big) box. Journal of the American Planning Association 75: 28-40. https://doi.org/10.1080/01944360802539226
Clemente M and Giovene di Girasole E., (2015). Innovative Strategies for Urban Regeneration in Coastal Areas–the Case Study of the Metropolitan Coast of Naples. Gambardella C.(a cura di) Le vie dei Mercanti. Heritage and Technology. Mind Knowledge Experience, La scuola di Pitagora editrice, Napoli (pag. 2059-2068).
Couch C, Fraser C and Percy S., (2003). Urban regeneration in Europe: John Wiley & Sons.
Ertan T and Eğercioğlu Y., (2016). Historic city center Urban regeneration: case of Malaga and Kemeraltı, Izmir. Procedia-Social and Behavioral Sciences 223: 601-607. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2016.05.362 
Evans G., (2005). Measure for measure: Evaluating the evidence of culture's contribution to regeneration. Urban studies 42: 959-983. https://www.jstor.org/stable/43197307
Filion P, Hoernig H, Bunting T, et al., (2004). The successful few: Healthy downtowns of small metropolitan regions. Journal of the American Planning Association 70: 328-343. https://doi.org/10.1080/01944360408976382
Gezici F and Kerimoglu E., (2010). Culture, tourism and regeneration process in Istanbul. International Journal of Culture, Tourism and Hospitality Research 4(3):252-265. DOI: 10.1108/17506181011067637
Grazuleviciute-Vileniske I and Urbonas V., (2014). Urban regeneration in the context of post-Soviet transformation: Lithuanian experience. Journal of cultural heritage 15: 637-643. https://doi.org/10.1016/j.culher.2014.01.002
Harvey D., (1989). From managerialism to entrepreneurialism: the transformation in urban governance in late capitalism. Geografiska Annaler: series B, human geography 71: 3-17. https://doi.org/10.2307/490503
Hsu J-y and Chang W-h., (2013). From state-led to developer-led? The dynamics of urban renewal policies in Taiwan. The Routledge companion to urban regeneration. Routledge, 168-178.
Keating M and De Frantz M., (2003). Culture-led strategies for urban regeneration: a comparative perspective on Bilbao. International journal of Iberian studies 16: 187-194. DOI: 10.1386/ijis.16.3.187/1
Lak A, Gheitasi M and Timothy DJ., (2020). Urban regeneration through heritage tourism: Cultural policies and strategic management. Journal of Tourism and Cultural Change 18:386-403. https://doi.org/10.1080/14766825.2019.1668002
Liebmann H and Kuder T., (2012). Pathways and strategies of urban regeneration—deindustrialized cities in eastern Germany. European Planning Studies 20: 1155-1172. https://doi.org/10.1080/09654313.2012.674348
Maculan LS and Dal Moro L., (2020). Strategies for inclusive urban renewal. Filho, WL, Azul, AM, Brandli, L., Ozuyar, PG and Wall, T.(Eds), Sustainable Cities and Communities: 662-672.
Michael AO, Isaac OO and Olusola OP., (2017). Urban renewal strategies in developing nations: A focus on Makoko, Lagos State, Nigeria. Journal of Geography and Regional Planning 10: 229-241. DOI: 10.5897/JGRP2017.0631
Miles S and Paddison R., (2005). Introduction: The rise and rise of culture-led urban regeneration. Urban studies 42: 833-839. DOI: 10.1080/00420980500107508
Musterd S and Ostendorf W., (2008). Integrated urban renewal in The Netherlands: a critical appraisal. Urban Research & Practice 1: 78-92. https://doi.org/10.1080/17535060701795389
Peng Y, Lai Y, Li X, et al., (2015). An alternative model for measuring the sustainability of urban regeneration: The way forward. Journal of Cleaner Production 109: 76-83. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2015.06.143   
Richards G and Wilson J., (2006). Developing creativity in tourist experiences: A solution to the serial reproduction of culture? Tourism management 27: 1209-1223. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2005.06.002
Roberts P., (2000) The evolution, definition and purpose of urban regeneration. Urban regeneration: A handbook 1: 9-36.
Rossi U and Vanolo A., (2013). Regenerating what? The politics and geographies of actually existing regeneration. The Routledge Companion to Urban Regeneration. Routledge, 179-187.
Ruá MJ, Huedo P, Cordani LA, et al., (2019) Strategies of urban regeneration in vulnerable areas: A case study in Castellón, Spain. WIT Transactions on Ecology and the Environment 238: 481 – 492. DOI: 10.2495/SC190421
Ryberg-Webster S and Kinahan KL., (2014). Historic preservation and urban revitalization in the twenty-first century. Journal of Planning Literature 29: 119-139. DOI: 10.1177/0885412213510524
Sagan I and Grabkowska M., (2012). Urban regeneration in Gdańsk, Poland: Local regimes and tensions between top-down strategies and endogenous renewal. European Planning Studies 20: 1135-1154. https://doi.org/10.1080/09654313.2012.674347
Sasaki M., (2010) Urban regeneration through cultural creativity and social inclusion: Rethinking creative city theory through a Japanese case study. Cities 27: S3-S9. https://doi.org/10.1016/j.cities.2010.03.002
Sharma U, Mistry P and Prajapati R., (2019). Revitalization strategy for historic core of Ahmedabad. International Journal of Environmental Science & Sustainable Development 4: 45-60. https://doi.org/10.21625/essd.v4i2.555
Slach O, Nováček A, Bosák V, et al., (2020). Mega-retail-led regeneration in the shrinking city: Panacea or placebo? Cities 104: 102799. https://doi.org/10.1016/j.cities.2020.102799
جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای
دوره 14، شماره 53
بهمن 1403
صفحه 121-150

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 25 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری: 18 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش: 26 آبان 1403

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار