تحلیلی بر نقش رسانه در ابعاد فرهنگی و اجتماعی روستائیان با تأکید بر شبکة استانی (نمونۀ موردی: بخش مرکزی شهرستان هامون)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکدة جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

2 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکدة جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

چکیده

امروزه، رسانه­ها نقش بسیار پررنگی در سبک زندگی و تغییر فرهنگ مردم به­ویژه نواحی روستایی دارند. یکی از این رسانه­های تأثیرگذار تلویزیون است. هدف این پژوهش، بررسی نقش رسانه به­ویژه شبکة استانی هامون در ارتقای سطح توسعة فرهنگی و اجتماعی بخش مرکزی شهرستان هامون می‌باشد. جامعة آماری پژوهش96 روستای واقع در بخش مرکزی شهرستان هامون است که 27545 نفر (7096 خانوار) جمعیت دارد. جامعة نمونه، متشکل از 5 روستای ابراهیم‌آباد، بهرام‌آباد، دک دهمرده، سیاه‌پشته، فیروزه‌ای و سکوهه می‌باشد که با دارا بودن812 خانوار روستایی و به­لحاظ دسترسی به رسانة ملی و شبکة استانی هامون و همچنین دریافت کامل سیگنال، از موقعیت مناسبی نسبت به دیگر روستاها این بخش برخوردارند. حجم نمونه براساس فرمول کوکران 260 نفر تعیین­گردید و انتخاب نمونه، متناسب با جمعیت روستاها به­صورت تصادفی صورت گرفت. در این پژوهش، از روش‌های آمار توصیفی برای توصیف داده‌ها و آمار استنباطی نیز جهت تحلیل از آزمون‌های؛ تی­تک ‌نمونه‌ای، همبستگی پیرسون و آزمون رتبه‌بندی فریدمن استفاده ‌شده است. نتایج نشان­داد، از نظر پاسخگویان، شبکة استانی هامون با میانگین 14/3 و انحراف معیار 33/0 نقش زیادی در ارتقای توسعة فرهنگی و اجتماعی روستائیان منطقه دارد. همچنین میزان رضایت‌مندی ساکنین از فعالیت شبکة هامون با میانگین 88/2 و انحراف معیار 17/0 از سطح پایینی برخوردار است. نتایج آزمون همبستگی نشان­داد که بین نقش شبکة هامون در ارتقای توسعة فرهنگی و اجتماعی و همچنین میزان رضایتمندی ساکنین از فعالیت شبکه، همبستگی مثبت و مستقیمی برقرار است، به­گونه‌ای که با افزایش نقش شبکه در ارتقای توسعه، میزان رضایت‌مندی ساکنین نیز افزایش پیدا می‌کند؛ بنابراین این شبکه می‌تواند در ارتقای توسعة فرهنگی و اجتماعی روستاییان منطقة مورد مطالعه تأثیر زیادی داشته باشد به شرطی که برنامه‌های شبکة استانی، متناسب با فرهنگ و آداب و رسوم روستاییان باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

An Analysis of the Role of Media in Promoting the Cultural and Social Development of the Villagers with an Emphasis on Hamoon’s Provincial TV Channel (Case Study: Central District of Hamoon Township)

نویسندگان [English]

  • Seyed Hadi Tayebnia 1
  • Monire Ghofran 2
1 Associate Professor, Department of Geography and Rural Planning, Faculty of Geography and Environmental Planning, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran.
2 PhD student, Department of Geography and Rural Planning, Faculty of Geography and Environmental Planning, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran.
چکیده [English]

As carriers of cultural values and information in different dimensions, the media plays a vital role in achieving comprehensive development in all societies, especially in the marginal areas of less developed countries, which can affect various aspects of development. The present study is an analysis of the role of the national media in promoting the cultural and social development of the villagers with an emphasis on the provincial TV channel (case study: central part of Hamoon Township). The purpose of this research is to investigate the role of television as a national media, especially Hamoon provincial TV channel, in improving the level of cultural and social development in the central part of Hamoon Township. The statistical population of the research is 96 villages located in the central part of Hamoon Township, which has a population of 27545 people (7096 household). The sample community consists of six villages of Ebrahim Abad, Bahram Abad, Dak Dahmardeh, Siah Poshte, Firoozehee, Sekoohe, which have a favorable position compared to other vallages in this sector in terms of access to the national media and Hamoon provincial TV channel and receiving the full signal. A total of 812 rural households lives in the villages. The sample size was determined based on Cochran’s formula of 260 people and the sample selection is random according to the population of the villages. The tool used in the survey method is a questionnaire. To analyze the data obtained from the questionnaire, statistical tests were used in SPSS software. In this research, descriptive statistics methods have been used to describe the collected data and information. In the inferential statistics department, after confirming the normality of the data, Simple T-Tests Pearson’s correlation and Friedman’s ranking test were used to rank the effectiveness of the investigated factors in the cultural development of the villagers. The results show that according to the respondents, Hamoon provincial TV channel with an average of 3.14 and a standard deviation of 0.33 has a great role in promoting the cultural and social development of the villagers in the region. Also, the level of residents’ satisfaction with the activity of the Hamoon TV channel is low with an average of 2.88 and a standard deviation of 0.17. Finally, the results show that this network can have a great impact in promoting the cultural and social development of the villagers in the study area, provided that the programs of the provincial network are appropriate to the culture and customs of the villagers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • National media
  • cultural development
  • social development
  • provincial TV channel
  • Hamoon Township
آغاز، محمدحسن (1385). آسیب­شناسی روح هویت ایرانی، مجموعه­مقالات اولین همایش گفتمان هویت ایرانی، 58- 84.  https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1735536/
بادسار، محمد؛ فتحی، سهیلا؛ رضایی، روح­اله؛ شعبانعلی فمی، حسین (1395). نقش رسانه­ها در تحولات سبک زندگی روستائیان (مورد مطالعه: شهرستان زنجان)، فصلنامة برنامه­ریزی منطقه­ای، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت و با همکاری انجمن علمی اقتصاد توسعه منطقه­ای ایران، 6(24)، 153-166.https://jzpm.marvdasht.iau.ir/article_2167.html    
پوررضا، محمدسعید (1398). مدیریت ارتباط با رسانه. تهران: انتشارات فرانما.
تهرانیان، مجید (1353). تنگناهای اجتماعی توسعة ملی ایران، سازمان مدیریت صنعتی، تهران.
حاجی­نژاد، علی؛ پایدار، ابوذر؛ الاالدین­وندی، آیدا (1395). تبیین جایگاه برنامه­های تلویزیونی در ارتقای سطح توسعة فرهنگی زنان روستایی(دهستان کیار غربی، شهرستان کیار)، برنامه­ریزی فضایی (جغرافیا)، دانشگاه اصفهان، 6(1)، 39-58. https://sppl.ui.ac.ir/article_21626.html
حیدری زرگوش، معصومه؛ نورمحمدی، عبدالرضا (1400). تأثیر رسانه‌های مصرفی بر سبک زندگی روستایی (مطالعة موردی: افراد بالای 15 سالة شهرستان گیلانغرب)، پیشرفت و توسعة استان کرمانشاه، سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان کرمانشاه، 1(4)، 19-41.https://faslname.mpo-ksh.ir/article_145680.html  
خانیکی، هادی (1386). فرهنگ جمعی و رسانه­های نو.https://shirazu.ac.ir/
دادگران، سیدمحمد، و ابوطالبی، جلیل (1390). تلویزیون، فرهنگ کارآفرینی، جامعه، ماهنامه کار و جامعه، پیاپی 135، 30-11.
رحمانی فضلی، عبدالرضا؛ بوذری، سیما ( 1388). دستیابی به توسعة پایدار روستا با تأکید بر نقش محوری رسانه­های جمعی، (مطالعة موردی: روستاهای استان قزوین)، جغرافیا و توسعه، دانشگاه سیستان و بلوچستان، 7(14)، 101-120. https://gdij.usb.ac.ir/article_1219.html
رزاقی، افشین (1381). نظریه­های ارتباطات جمعی، تهران: انتشارات پیکان.
ریاحی سامانی، اسحاق؛ دیواندری، علی؛ کلانتری، عبدالحسین؛ حسینی، سیدمحمود (1400). تبیین مدل کنترل راهبردی در سازمان­های رسانه­ای (با تمرکز بر شبکه­های تلویزیونی)، پژوهش­های ارتباطی، سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، 28(2)، 33-56.
سام­بند، میثم؛ فرهنگی، علی­اکبر؛ صالحی صدقیانی، جمشید؛ قائدی، محمدرضا (1399). تلویزیون و توسعة انسانی، ارائة یک مدل زمینه­ای، مطالعات توسعة اجتماعی – فرهنگی،  موسسه آموزش عالی سبز،  9(3)، 99-125.http://journals.sabz.ac.ir/scds/article-1-1040-fa.html      
صادقلو، طاهره؛ جعفری، فهیمه؛ محمودی، حمیده (1397). تحلیل تأثیر رسانه­های جمعی بر کاهش اعتماد اجتماعی روستاییان )مورد مطالعه: روستاهای دهستان کنویست شهرستان مشهد(، پژوهش­های روستایی، دانشگاه تهران،  9(3)، 462-477. https://jrur.ut.ac.ir/article_67940.html
عنابستانی، علی­اکبر (1398). برنامه­ریزی مسکن روستایی در ایران، انتشارات سیمای دانش، تهران.
فرهنگی، علی اکبر، روشندل اربطانی، طاهر(1383). نگرشی بر بنیانهای نظری مدیریت سازمانهای رسانه‌ای، دانش مدیریت، 4(17)، پیاپی 66، 114-85. https://www.sid.ir/paper/439530/fa
فکوهی، ناصر (1379). درآمدی بر انسان­شناسی، نشر نی، تهران.
قربانی، سعید؛ صلواتیان، سیاوش؛ اعتمادنیا، عمار (1397). آینده­نگاری و اولویت­گذاری فناوری­های کلیدی اطلاعات و ارتباطات در حوزة انتشار برای سازمان صدا و سیما، آینده­پژوهی مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، 30(117)، 13-28. https://sanad.iau.ir/Journal/jmfr/Author/559210
قلی­پور، آرین؛ روشندل اربطانی، طاهر ( 1385). نهادهای رسانه­ای توسعه­محور، محور توسعة روستایی، بررسی و تبیین ارتباط بین سازگاری برنامه­های تلویزیونی شبکة استانی و توسعة روستایی در استان اردبیل. روستا و توسعه، موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی،  9(4)، 137-176. http://rvt.agri-peri.ac.ir/article_59322.html
کاشانی، علیرضا (1387). توسعة فرهنگی، روزنامة رسالت، صفحه 6، انقلاب اسلامی، 6559. https://azarsh.hozehonari.ir/fa/news/41944/%D9%86%D9%82%D8%B4-D9%88
کرم­پور، شکوفه (1390).  نقش رسانه در توسعة فرهنگ جوامع، همایش ملی صنایع فرهنگی و نقش آن در توسعة پایدار، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه، 43. https://civilica.com/doc/158760/
کیا، علی­اصغر؛ لطیفی، غلامرضا؛ رسولی، محمدرضا؛ کاظم­نیا، محمداحسان (1395). نقش رسانه­های جمعی در مدیریت شهری (مطالعة موردی: مناطق 22 گانة شهرداری تهران)، اقتصاد و مدیریت شهری، انجمن علمی اقتصاد شهری ایران، 4(16)، 127-138. https://iueam.ir/article-1-549-fa.html       
گلشنی، علیرضا؛ جدیدی، علی؛ اسکندری، صالح (1391). نقش رسانه در توسعة سیاسی و اجتماعی با تأکید بر جامعة معناگرای ایران، پژوهش­های سیاسی، دانشگاه اصفهان، 2(1)، 5-28.  http://priw.ir/article-1-75-fa.html  
مجاور شیخان، محمد (1400). رسانة ملی و توسعة ارتباطات میان­فرهنگی: بررسی مؤلفه­های مؤثر بر هم­افزایی رسانه­ای، پژوهش­های ارتباطی، سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، 28(3)، (پیاپی 107)، 187-209. https://cr.iribresearch.ir/article_247108.html  
مهدی­زاده، محمد (1387). رسانه­ها و بازنمایی، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات، چاپ اول، تهران.
هاگت پیتر (1379). جغرافیا ترکیبی نو، ترجمة شاپور گودرزی نژاد، چاپ دوم، انتشارات سمت، تهران.
واحدی، مسعود (1376). رسانه­ها و پیام آن­ها مک لوهانیسم و طبیعت رسانه­ها. مجله وبگردی- علوم انسانی. www.vista.ir
 
 
 
Ai-yun, Y. E. (2019). A New Intercultural Communication Approach to the Translation of Television News Broadcast. Journal of Hubei University of Education.  https://julistb.sinaweb.net/article_247108.html
Cherkasova, L. 2021. "The Paradigm Shift in Intercultural." “State and Prospects For The Development of Agribusiness - Interagromash E3S Web Conf, 273.  https://www.e3s-conferences.org/articles/e3sconf/abs/2021/49/contents/contents.html
Feng, W. N., and W Xue. 2020. "The Effects of British and American Films and TV Series on Improving Intercultural Communication Competence." DEStech Transactions on Social Science, Education and Human Science, Meit.  https://dpi-journals.com/index.php/dtssehs/article/view/27636
Syeda, S. J & Iftekhar, A. (2017). 'Impact of the Mass Media in Changing Attitudes Towards Violence Against Women in Bangladesh: Findings from a National Survey'. Journal of Family Violence, Volume 32, Issue 5, pp 525–534.https://www.researchgate.net/publication/305370429_Impact_of_the_Mass_Media_in_Changing_Attitudes_Towards_Violence_Against_Women_in_Bangladesh_Findings_from_a_National_Survey
Zamawe, C.O.F., Banda, M & Dube, A.N. (2016). 'The impact of a community driven mass media campaign on the utilization of maternal health care services in rural Malawi'. BMC Pregnancy and Children, 16(21), 1-8. https://bmcpregnancychildbirth.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12884-016-0816-0