نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 دانشیار گروه برنامهریزی شهری و منطقهای، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی دانشگاه تبریز ، تبریز، ایران
3 استادگروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
چکیده
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
نویسندگان [English]
Women's mental health constitutes a fundamental dimension of public health that is significantly influenced by environmental determinants, particularly the quality and accessibility of urban green spaces. Amid rapid urbanization and escalating psychological stressors, investigating the therapeutic potential of urban parks for women's psychological wellbeing - especially in secondary cities - has emerged as a critical research imperative.This empirical study examines the relationship between urban park accessibility and women's mental health outcomes in Ardabil, Iran, employing a robust mixed-methods approach. Our methodology integrates descriptive-analytical techniques with applied research objectives, utilizing systematic random sampling to collect 400 survey responses. The research instrument operationalizes five key dimensions through 58 carefully designed items: physical-spatial characteristics, socio-cultural factors, safety perceptions, accessibility metrics, and mental health indicators.Statistical analyses, including one-sample t-tests, Pearson correlation coefficients, and multiple regression modeling, yield several noteworthy findings. The physical-spatial (M=3.17, SD=0.42) and socio-cultural (M=3.05, SD=0.39) dimensions demonstrate relatively favorable conditions. We identify strong positive correlations between mental health outcomes and both park accessibility (r=0.63, p<0.01) and socio-cultural factors (r=0.63, p<0.01). Regression results reveal that physical-spatial attributes (β=0.239, p<0.05) and socio-cultural elements (β=0.131, p<0.05) serve as the most significant predictors of mental health, while safety indicators show no statistically significant relationship.Notably, our analysis demonstrates that park accessibility (β=0.145, p<0.05) and socio-cultural factors (β=-0.177, p<0.05) significantly mitigate depressive symptoms among female participants. These findings underscore the critical importance of holistic urban planning that prioritizes both the physical infrastructure and social dynamics of green spaces to optimize mental health benefits for women in urban environments.
کلیدواژهها [English]
آذر، علی. (1402). نقش پارکها در ارتقای شاخصهای اجتماعی-سلامتی شهروندان با تأکید بر عوامل دافعة محیطهای سکونتی و جاذبة فضاهای سبز؛ مطالعة موردی: پارکهای منطقهای تبریز . پژوهشهای جغرافیای برنامهریزی شهری 11(1)، 1-27.
https://doi.org/10.22059/jurbangeo.2023.355510.1797
آزادبخت، مریم و جهانیفر، مجتبی. (1402). ارائة مدل مفهومی برای حق به شهر زنان و تحلیل ساختار علّی آن در شهر اهواز. پژوهشهای جغرافیای برنامهریزی شهری, 11(2)، 173-153.
https://doi. rg/10.22059/jurbangeo.2023.352562.1768.
پورمحمدی، محمدرضا؛ خضرنژاد، پخشان؛ احمدی، پولاد و جهانبین، رضا. (1394). بررسی میزان انطباق فضاهای عمومی شهری با نیازهای زنان شهر ارومیه. زن در توسعه و سیاست، 40-23، (1)13،
10.22059/jwdp.2015.55204 doi:..
جوادیزاده، مهرداد؛ لولاکی، محمد؛ عابدپور، الهه. (1401). اهمیت باغ ایرانی در خلق حس سرزندگی و بهبود سلامت جسم و روان. معماریشناسی، 5(2)،154-139.
https://ensani.ir/fa/article/534238/
حمید، نجمه و بابامیری، محمد. (1391). بررسی رابطة فضای سبز با سلامت روان. ارمغان دانش، 17(4 (پیدرپی 70))، 309-316.
SID. https://sid.ir/paper/78153/fa.
خوارزمی، امیدعلی؛ جوهری، لیلا و خوارزمی، امیرعلی. (1399). ارزیابی شهر شاخصهای دوستدار در کلانشهر مشهد، دوفصلنامه جغرافیای اجتماعی شهر،1 (7)، 210-191.
doi: 10. 2103/JUSG.2020.2011
دهقان، فاطمه؛ گلکار، کورش و حکیمیان، پانتهآ. (1401). نقش طراحی شهری بر سلامت روان: تبیین چهارچوب مفهومی رابطة کیفیتهای محیط شهری و سلامت روان ساکنان شهر با تأکید بر افسردگی. معماری و شهرسازی آرمانشهر،15(38)، 215-199،
doi: 10.22034/aaud.2022.261740.2372.
رحمتی، منصور و محمدی، چنور. (1401). مدلسازی معادلات ساختاری شاخصهای شهر دوستدار سالمند کرمانشاه. جغرافیا و آمایش شهری منطقهای 12(43)، 14-123،
doi: 10.22111/gaij.2022.41249.2985
رضایی, امید, مظلوم خراسانی, محمد, مجدی, علیاکبر. (1394). مطالعه تأثیر احساس امنیت اجتماعی بر سلامت اجتماعی شهروندان مشهد». مطالعات امنیت اجتماعی، زمستان ۱۳۹۴، شماره ۴۴، صفحات ۱۳۹-۱۶۲.
http://sss.jrl.police.ir/article_11981.html
رمضانی مهریان، مجید. (1401). ارزیابی کیفیت ساختاری شبکه فضای سبز در محیطهای شهری (مطالعة موردی: منطقه 16 شهرداری تهران). پژوهشهای جغرافیای برنامهریزی شهری،10 (1)، 81-99 .
https://doi.org/10.22059/jurbangeo.2022.325283.1535
رهنما، محمدرحیم و شاد دل، لیا. )1401) ارزیابی ارتباط فضایی سلامت اجتماعی بانوان مشهد و فضاهای سبز شهری؛ چه عواملی بر حضور آنها در فضاهای سبز شهری اثرگذار است؟ پژوهشهای جغرافیای انسانی، 54(1)، 45–65.
DOI: 10.22059/jhgr.2020.277866.1007882
شاهوران، فاطمه و اسدپور، هاجر. (1403). محیطهای شهری چه نقشی بر سلامت روان شهروندان دارند؟ درسآموزی از مطالعات انجامشده در ایران. مطالعات طراحی شهر ایران،1(1)،257-284.
DOI :10.22099/udsi.2024.51674.1013
شربتیان، محمدحسن و ایمنی، نفیسه. (1397). تحلیل جامعهشناختی سلامت اجتماعی جوانان و عوامل مؤثر بر آن (مطالعة موردی: جوانان 18 تا 30 سال شهرستان قاین). جامعهشناسی کاربردی، 29(1)، 167–188.
DOI: 10.22108/jas.2017.75233.0
شریعتی مزینانی، سعید و فروغزاده، سیمین. (1396). فضاهای عمومی و امنیت زنان در شهر مشهد. پژوهش های راهبردی مسائل اجتماع،6(4)،71-90 .
doi: 10.22108/ssoss.2018.100985.1007
عبداللهزادهفرد، علیرضا و شمسالدینی، علی. (1399). نقش کیفیت محیطی محله در سلامت روحی و روانی ساکنان (مطالعة موردی: محله سنگسیاه، کلانشهر شیراز). دانش شهرسازی، 4(2)، 95–114.
DOI: 10.22124/upk.2020.14650.1307
عظیمی المیرا؛ ستارزاده، داریوش؛ بلیلان، لیدا؛ عبداللهزاده طرف، اکبر و فرامرزی اصل، مهسا. (1399). ارزیابی تأثیر عوامل کالبدی-محیطی فضاهای عمومی بر سلامت روان شهروندان (مطالعة موردی: شهر اردبیل) تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی،20(59)، 219-370.
قاسمی سیانی، محمد و فرتاشمهر، نسیم. (1402). بررسی نقش فضاهای عمومی در سلامت روان شهروندان (مطالعة موردی: منطقه ۲ شهرداری کرمانشاه). جغرافیا و روابط انسانی، 2، 628-642.
doi: 10. 2034/gahr.2023.421120.1968
محمدی بیرنگ, مهدیه و آذر, علی . (1398). تحلیل احساس امنیت زنان در فضاهای عمومی با تأکید بر پارکهای شهری، مطالعه موردی: تبریز. فصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری،10(20)27-4.
doi: 10.30473/grup.2020.7076
محمودزاده، حسن و کرمی، مهری. (1401). تحلیل فضایی عدالت مکانی در آمایش کاربریهای خدماتی (پارک و فضای سبز، ورزشی و تفریحی-توریستی) شهر تبریز با رویکرد چندمعیاری. جغرافیا و آمایش شهری منطقهای،12(43)31-64.
doi: 10.22111/gaij.2022.37565.2888.
مغانی رحیمی، خاطره؛ بهزادفر، مصطفی؛ جلیلی صدرآباد، سمانه. (۱۴۰۲). تحلیل رابطه شهر و سلامت روان با استفاده از تکنیک تحلیل محتوا و نرمافزار MAXQDA. نشریه هویت شهر، ۱۷ (شماره ۵۴)، صفحات ۳۳-۵۲.
https://ensani.ir/fa/article/download/546792?utm_source=chatgpt.com
هوشیاری، زهرا؛ ملکنیا، رحیم؛ نقوی، حامد و برازمند، سحر. (1399). بررسی توزیع مکانی و دسترسی به پارکهای شهر خرمآباد با استفاده از تحلیل شبکه و بافرینگ. پژوهشهای علوم و فناوری چوب و جنگل، 27(3)، 37-51.
https://doi. rg/10.22069/jwfst.2020.17755.1855
وزارت بهداشت ایران. (1400 ). تهران: معاونت بهداشت، دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
https://irhealth.behdasht.gov.ir
ولایتی، شیوا و رضایی تبریزی، سویل. (1403). بررسی تأثیر مؤلفههای کالبدی بر ارتقای سلامت روان شهروندان در فضاهای شهری (مطالعة موردی: عینالی و ائلگولی شهر تبریز). جغرافیا و برنامهریزی، 28(87)، 337–357.
doi: 10.22034/gp.2023.53005.3039
References
Blayney, J. A., Hequembourg, A., & Livingston, J. A. (2021). Rape Acknowledgment and Sexual Minority Women’s Mental Health and Drinking Behaviors. Journal of Interpersonal Violence, 36(7–8), NP3786–NP3802.
https://doi.org/10.1177/0886260518781800.
Bratman, G. N., Anderson, C. B., Berman, M. G., Cochran, B., de Vries, S., & Flanders, J. (2019). Nature and mental health: an ecosystem service perspective. Science Advances, 5, eaax0903.
https://doi.org/10.1126/sciadv.aax0903.
Chen, X., & Marzbali, M. H. (2023). Review of the Impact of Urban Parks on Public Health During the Covid-19 Pandemic. Malaysian Journal of Sustainable Environment, June(2023), 165–192.
https://doi.org/10.24191/myse.v0ijune.22679
Dzhambov, A. M., Dimitrova, D. D., & Dimitrakova, E. D. (2023). Neighbourhood green spaces and mental health of disadvantaged groups: A systematic review and conceptual framework. Humanities and Social Sciences Communications, 10(1), 1-15.
https://doi.org/10.1057/s41599-023-01570-3Nature.
Efe Güney, Mercan, Beste Tuncay, Sıdal Tanrıverdi, Nurseli Şanlı, Hacer Akbudak, and Filiz Ay. (2022). “The Assessment of the Criteria of Social Infrastructure within the Scope of Women-Friendly City Planning Approach: The Example of Çiğli.” Iconarp International J. of Architecture and Planning 10 (2): 800–843.
https://doi.org/10.15320/iconarp.2022.225.
Evans-Lacko, S., Araya, R., Bauer, A., Garman, E., Álvarez-Iglesias, A., McDaid, D., Hessel, P., Matijasevich, A., Paula, C. S., Park, A.-L., & Lund, C. (2023). Potential mechanisms by which cash transfer programmes could improve the mental health and life chances of young people: A conceptual framework and lines of enquiry for research and policy. Cambridge Prisms: Global Mental Health, 10.
https://doi.org/10.1017/gmh.2023.4.
Ghasemi, I., & Bozorgmehr, K. (2024). Geographical planning of space quarterly journal Analysis of Urban Resilience Components in Four Regions of Sari City. 13(4), 61–83.
https://doi.org/10.22067/jgusd.2022.74678
Hend, H. Y. (2019). Livable city: An approach to pedestrianization through tactical urbanism. Alexandria Engineering Journal, 58, 251–259.
https://doi.org/10.1016/j.aej.2019.02.005.
Hussein, H., Ishak, S. A., & Wan Mohd Yunus, W. M. A. (2021). Neighborhood Park Visit Impacted Psychological Health in Reducing Stress. Journal of ASIAN Behavioural Studies, 6(18), 47–60.
https://doi.org/10.21834/jabs.v6i18.383.
Iamtrakul, P., Chayphong, S., & Hayashi, Y. (2024). An integrative investigation of travel satisfaction, streetscape perception, and mental health in urban environments. Sustainability, 16, 3526.
https://doi.org/10.3390/su16093526.
Irsheid, S. B., Keeney Parks, S., & Lindsey, M. A. (2024). (Re)assessing Clinical Spaces: How do we Critically Provide Mental Health and Disability Support and Effective Care for Black and Brown Young People who are Impacted by Structural Violence and Structural Racism? Academic Pediatrics, 24(7), S161–S166.
https://doi.org/10.1016/j.acap.2023.11.004.
J.D., R., J.L., M., L., S., L., M., & M.M., S. (2022). Racial and ethnic disparities in pregnancy complications and the protective role of greenspace: A retrospective birth cohort study. Science of the Total Environment, 808, 152145.
https://www.elsevier.com/locate/scitotenv.
Jiang, S. (2017). "Gender Differences in Safety Perception in Urban Green Spaces." Journal of Urban Planning and Development, 143(2), 102-111.
Jones, D. E., Park, J. S., Gamby, K., Bigelow, T. M., Mersha, T. B., & Folger, A. T. (2021). Mental Health Epigenetics: A Primer With Implications for Counselors. The Professional Counselor, 11(1), 102–121.
https://doi.org/10.15241/dej.11.1.102.
Kleinschroth, F., & Kowarik, I. (2020). COVID-19 crisis demonstrates the urgent need for urban greenspaces. Frontiers in Ecology and the Environment, 18(6), 318-319.
http://dx.doi.org/10.1002/fee.2230.
Li, J., Zhang, J., Zhang, H., & Tian, X. (2019). The impact of social and cultural spaces on urban women’s quality of life: A comparative study in Chinese cities. Journal of Urban Planning and Development, 145(3), 04019020.
https://doi.org/10.1061/(ASCE)UP.1943‑5444.0000561.
McDaid, D., & Park, A.-L. (2023). Making an economic argument for investment in global mental health: The case of conflict-affected refugees and displaced people. Cambridge Prisms: Global Mental Health, 10.
https://doi.org/10.1017/gmh.2023.1.
Milner, A., King, T. L., & Kavanagh, A. (2019). The mental health impacts of health and human service work: Longitudinal evidence about differential exposure and susceptibility using 16 waves of cohort data. Preventive Medicine Reports, 14(February) , 100826.
https://doi.org/10.1016/j.pmedr.2019.100826.
https://doi.org/10.1177/01640275231206482.
Nguyen, Q. C., Khanna, S., Dwivedi, P., Huang, D., Huang, Y., Tasdizen, T., Brunisholz, K. D., Li, F., Gorman, W., Nguyen, T. T., & Jiang, C. (2019). Using Google Street View to examine associations between built environment characteristics and U.S. health outcomes. Preventive Medicine Reports, 14(April), 100859.
https://doi.org/10.1016/j.pmedr.2019.100859.
Park, S., & Ko, Y. (2023). “I Need Husband-Distancing”: Experience of Marital Conflict during the COVID-19 Emergency in South Korea. International Journal of Conflict and Violence, 17, 1–13.
https://doi.org/10.11576/ijcv-6343.
Rigolon, A., & Christensen, J. (2023). Advancing green space equity via policy change: A scoping review and research agenda. Landscape and Urban Planning, 230, 104591.
https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2023.104591ResearchGate+1ScienceDirect+1
World Health Organization (WHO). (2017). Depression: Let’s Talk – World Health Day Campaign. Geneva: World Health Organization.
Yadav, Asmita, and Rashmi Kumari. 2021. “Women and Social Sustainability: A Critical Parametric Evaluation of Urban Settings in Developing Countries.” IOP Conference Series: Earth and Environmental Science 795 (1).
https://doi.org/10.1088/1755-1315/795/1/012003 84.
Zheng, Y., Cheng, B., Dong, L., Zheng, T., & Wu, R. (2024). The moderating effect of social participation on the relationship between urban green space and the mental health of older adults: A case study in China. Land, 13, 317.
https://doi.org/10.3390/land13030317
)