شناسایی و اولویت‌بندی موانع امنیت و توسعه در شهرهای مرزی (نمونۀ موردی: شهر کامیاران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموختة جغرافیای سیاسی، دانشگاه پیام نور واحد کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

2 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

شهرهای مرزی، از جمله کامیاران، به­دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی خاص خود، با مجموعه‌ای پیچیده از چالش‌ها در حوزة امنیت و توسعه مواجه­اند. این مسائل، نه­تنها پایداری محلی را تهدید می‌کند بلکه می‌تواند تبعات گسترده‌تری بر امنیت ملی داشته باشد. درک دقیق و سلسله‌مراتبی این موانع، گام نخست برای برنامه‌ریزی استراتژیک و مداخلات مؤثر است. سؤال اصلی پژوهش این است که موانع اصلی مؤثر بر امنیت و توسعه در شهر مرزی کامیاران کدامند؟ و روابط ساختاری و میزان تأثیرگذاری آن‌ها بر یکدیگر چگونه است؟
این پژوهش کاربردی، با رویکرد توصیفی-تحلیلی، به بررسی موانع امنیت و توسعه در کامیاران پرداخته است. داده‌ها از طریق نظرسنجی از ۳۰ نفر از خبرگان حوزة شهری و جامعه‌شناسان، با استفاده از روش «دلفی» جمع‌آوری شد. برای تحلیل عمیق ۱۸ مانع شناسایی شده و بررسی روابط علّی و معلولی و میزان تأثیرگذاری آن‌ها، از مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM) و نرم‌افزار میک‌مک (MICMAC) استفاده گردید. نتایج مدل «ISM» نشان­داد که موانع بر اساس میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری، در پنج سطح مختلف قرار می‌گیرند. بر خلاف تصور اولیه، قاچاق کالا و مواد مخدر، بیکاری و فقر و منابع مشترک مرزی، که در بالاترین سطح نمودار روابط قرار داشتند، بیشتر متغیرهای وابسته و پیامد عوامل ریشه‌ای‌تر محسوب می‌شوند. بیکاری و فقر با قدرت نفوذ ۵ و منابع مشترک مرزی با قدرت نفوذ ۱۳) در مقابل"توپوگرافی کوهستانی "کمبود زیرساخت‌های ارتباطی، ساختار ناهمگن  و عدم دسترسی عمومی با بالاترین قدرت نفوذ (۱۸)، به­عنوان موانع زیرساختی و ساختاری و محرک‌های کلیدی شناسایی شدند. تحلیل «MICMAC» نیز حاکی از آن است که ۱۷ مورد از ۱۸ مانع شناسایی­شده، در دستة متغیرهای پیوندی قرار می‌گیرند که هم قدرت نفوذ بالا و هم وابستگی بالایی دارند. این امر نشان‌دهندة پیچیدگی و درهم‌تنیدگی این موانع است که حل آن‌ها نیازمند رویکردی جامع و هم‌زمان است. این پژوهش به این استنتاج مفهومی دست یافت که مشکلات ظاهری امنیت و توسعه در کامیاران (نظیر قاچاق و بیکاری)، عمدتاً پیامدهای عوامل ریشه‌ای‌تر و ساختاری (مانند: ضعف زیرساخت‌ها، فساد اداری و ناهماهنگی‌های مدیریتی) هستند؛ بنابراین راه حل پایدار برای ارتقای امنیت و توسعه در شهر مرزی کامیاران، در گرو تمرکز بر موانع بنیادین و محرک با قدرت نفوذ بالاتر است که نیاز به اتخاذ راهبردهای جامع و یکپارچه توسط مسئولین و نهادهای ذی‌ربط دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Identifying and Prioritizing Obstacles to Security and Development in Border Cities (Case Study: Kamyaran City)

نویسندگان [English]

  • Fereydoun Batmani 1
  • Mohammad Rauf Heydarifar 2
1 Graduated in Political Geography, Payam Noor University of Kermanshah, Kermanshah, Iran
2 Associate Professor of Political Geography, Payam Noor University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Border cities face unique challenges in terms of security and development due to their specific geographical location. Kamyaran city, as one of the border cities of Iran, is no exception to this rule. The present study aims to identify and analyze the main obstacles that affect the security and development of Kamyaran city. This research was conducted with an applied approach using a descriptive-analytical method and collecting the opinions of 30 urban experts through the Delphi method. The research findings showed that interpretive structural modeling (ISM) and MicMac software were used for an in-depth analysis of 18 identified obstacles in the field of security and development obstacles in the border city of Kamyaran to determine the relationship between these obstacles and their impact on security and development in the border city of Kamyaran. The results of the study showed that obstacles to smuggling of goods and drugs, unemployment and poverty, and shared border resources are among the most influential obstacles to migration, and lack of public access is among the most influential factors in implementing security and development in the border city of Kamyaran. Also, using the MicMac software, it was determined that 17 of the 18 identified obstacles, as linked variables, play a key role in creating complex and intertwined obstacles to implementing security and development in the border city of Kamyaran. They have high influence and dependency and require special attention from Kamyaran city officials.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Security
  • sustainable security
  • development
  • interpretive structural modeling (ISM)
  • Kamyaran city
احمدی، سیدعباس؛ زارعی، بهادر؛ رنجبر، محمدصادق. (1395). تحلیل جغرافیایی امنیت در نواحی مرزی (مطالعة موردی: بندرعباس)، مجله سیاست دفاعی، 24(95)، 223-250.
اخباری، ملیحه؛ زرقانی، هادی؛ مینائی، مسعود. (1399). بررسی میزان تأثیر عوامل طبیعی در امنیت مرزهای شرقی ایران با استفاده از سنجش­ازدور (مطالعة موردی: منطقة مرزی خراسان رضوی-افغانستان). آمایش سیاسی فضا،۲ (۳) :۱۹۰-۲۰۶.
بدری، علی؛ دربان آستانه، علی­رضا؛ سعدی، سیما. (1396): «تأثیر بازارهای مرزی بر توسعة سیاسی- فضایی روستاهای مرزی (مطالعة موردی: مرز باشماق مریوان)، جغرافیا و توسعه، 21، 1-24.
پولادی، حسن؛ کشاورزیان، محمدمهدی؛ خان­محمدی، هادی؛ اصلی­پور، حسین. (1395): «مدل­سازی عوامل تأمین­کنندة امنیت پایدار مرزی (مطالعة موردی: مرزهای شرقی ایران)»، مطالعات راهبردی بسیج، 72، 149- 125.
جان‌پرور، محسن؛ بهرامی جاف، ساجد؛ صالح­آبادی، ریحانه؛ دوستمرادی، حامد. (1400). تحلیل و سطح­بندی پارامترهای مرزی مؤثر بر امنیت و توسعة شهرهای مرزی (نمونة موردی: شهر جوانرود). آمایش سیاسی فضا،۳ (۲) :۷۰-۸۰.
جلالیان، سیداسحاق. (1398). بررسی عوامل مؤثر بر ارتقاء امنیت پایدار مناطق مرزی (مطالعة موردی: شهرستان مرزی سردشت). پژوهشنامه مطالعات مرزی، 7(4 (مسلسل 26) )، 61-86.
حسنی، فرزین؛ مرادیان، محسن؛ ذوالفقاری، حسین؛ کلانتری، فتح­اله. (1402). عوامل مؤثر بر امنیّت پایدار مرزهای استان آذربایجان غربی با تأکید بر عامل اقتصادی. امنیت ملی، 13(50)، 85-120.
حسین‌پور، مهدی؛ موسوی، میرنجف. (1403). ارائة الگوی راهبردی توسعه و امنیت پایدار مناطق مرزی و نقش آن در رقابت‌پذیری منطقه‌ای (مطالعة موردی: استان آذربایجان غربی). فصلنامه علمی پژوهش‌های بوم­شناسی شهری، (4)، 18-1.
حمزه‌پور، زرگار؛ فخری، سیروس. (1396). تحلیلی بر نقش بازارچه‌های مشترک مرزی در ارتقای امنیت مناطق مرزنشین (مطالعۀ موردی: بازارچه‌های مرزی سردشت و پیرانشهر). فصلنامه مدیریت نظامی، 17(67)، 104-140.
حیدری، ساربان و صائب. (1395)، عوامل مؤثر بر ارتقای امنیت مرز از دیدگاه ساکنان محلی (مورد مطالعه: شهرستان گرمی)، علوم و فنون مرزی،19، 1-25.
خلیلی، رضا؛ بنی­هاشمی، میرقاسم؛ قلی­پور، محسن. (1398). امنیت و توسعه؛ تأثیر گفتمان‌های امنیت ملی بر برنامه‌های توسعه در جمهوری اسلامی ایران، سیاست‌های راهبردی و کلان، 7(28)، 548-580.
دهقانیان، مجید؛ زارعی، بهادر؛ نجفی، محمدجواد. (1400). تبیین فرصت­ها و تنگناهای توسعة امنیت پایدار در نواحی مرزی (مطالعة موردی: استان بوشهر). مدیریت و پژوهش­های دفاعی، 20(92 )، 33-64.
رضازاده، زهره؛ شاطری، مفید؛ راستی، عمران. (1394). اقدامات توسعه­ای و نقش آن در تأمین امنیت پایدار مناطق مرزی (مطالعة موردی: کمربند سبز دشت خوشاب)، مرز خراسان جنوبی با افغانستان. مطالعات فرهنگی اجتماعی خراسان،9(1)، 49-72.
ریاضی، وحید. (1401). عوامل ژئواکونومیک اثرگذار بر امنیت در نواحی مرزی استان کردستان. امنیت ملی، 12(43)، 313-342.
فرجی­زاده، خدر؛ عامری، محمدعلی؛ موسوی، سیّدرحیم. (1398). درآمدی بر امنیت توسعه‌گرا و توسعه امنیت­زا با تأکید بر نقش نهاد پلیس، تهران: پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی.
قاسم­نژاد، خلیل؛ قائدرحمتی، ابراهیم؛ قهرمانی، اباذر. (1403). مطالعة عوامل مؤثر بر تعامل مرزنشینان با فرماندهی مرزبانی شهرستان مریوان با تأکید بر قاچاق کالا. جغرافیا و روابط انسانی، 7(2)، 40-56.
کریمی، مرتضی؛ وفایی، علی­اکبر. (1392). امنیت­سازی با توسعة پایدار در مناطق مرزی (مطالعة موردی، شهر مریوان). فصلنامه پژوهش و برنامه­ریزی شهری، 4(15), 95-112.
گلثومیان، حمیدرضا.(1403). تحلیل نقش عوامل ژئوپلیتیکی مؤثر بر امنیّت استان سیستان و بلوچستان، چاپ اول، انتشارات دافوس(دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا).
مرادی، بهروز؛ حسن­آبادی، داود؛ مجتهدزاده، پیروز؛ لطفی، حیدر. (1399). تهدیدات امنیت ملی در مناطق مرزی (مطالعة موردی: استان‌های کردستان و کرمانشاه). فصلنامه جغرافیا (برنامه­ریزی منطقه­ای)، 10(41), 571-596.
موسوی، میرنجف؛ ویسیان، محمد؛ خلیفی­پور، حکیمه. (1395). اولویت‌بندی راهبردهای امنیت پایدار در آمایش مناطق مرزی(مطالعة موردی: استان کردستان). پژوهش­های جغرافیای سیاسی، 1(2)، 55-77.
ناصری، منصور؛ قلی­زاده، سیّدابراهیم. (1398). پیامدهای امنیتی و دفاعی تغییرات جمعیت (مطالعة موردی: نواحی مرزی استان اردبیل)، جغرافیای نظامی و امنیتی،5، 58-89.
نامی، محمد حسن. (1391). برنامه­ریزی فضایی در مناطق مرزی با تأکید بر ایران. فصلنامه جغرافیای انسانی، 5(1)،173-191.
هاشمی، سیّدمصطفی؛ علی­پور، عباس؛ فتحی، امیر. (1398). همبستگی تهدیدهای امنیتی-دفاعی با سطوح توسعه در استان کردستان با رویکرد آمایش سرزمین، فصلنامه آمایش محیط، 45، 223-199.
هاشمی، سیّدمصطفی؛ نصرتی، حمیدرضا. (1401). تبیین رابطه میان توسعه و امنیت در مناطق مرزی (مطالعة موردی: منطقة مرزی بانه)، فصلنامه علمی آماد و فناوری دفاعی، 5(13)، 149-174.
همتی، علیرضا؛ پذیرا، عبدالرحیم. (1397). توسعة پایدار روستایی در ایران بر پایة مطالعات محققان داخلی، دومین کنفرانس بین‌المللی مهندسی آب و محیط ‌زیست، تهران، صص 9-1.
ولی وندزمانی، حسین؛ متقی، افشین؛ گلثومیان، حمیدرضا.  (1398). تحلیل فضایی شاخص‌های توسعة نواحی مرزی (مطالعة موردی: دهستان‌های شهرستان تربت‌جام)، پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، 7، (4)، 60-24.
 
References
 
Côté-Boucher, K., Infantino, F., & Salter, M. B. (2014). Border security as practice: An agenda for research. Security dialogue, 45(3), 195-208.
Leuprecht, C., Hataley, T., & Brunet-Jailly, E. (Eds.). (2022). Patterns in Border Security: Regional Comparisons. Taylor & Francis.
Liu, H. Fan, J. Zhou, K. Xu, X. Zhang, H. Guo, R. & Chen, S. (2023). Assessing the dynamics of human activity intensity and its natural and socioeconomic determinants in Qinghai-Tibet Plateau. Geography and Sustainability, 4(4), 294-304.
Mendoza Cota, J. E. (2017). Economic integration and cross-border economic organizations: The case of San Diego-Tijuana. Estudios fronterizos, 18(35), 22-46.
Sapiro, P. (2017). Explaining geographic patterns of small group internal migration. Population, Space and Place, 23(8), e2078.
Su, X. (2024). Security, economy, and the touristification of borders. Annals of Tourism Research, 105(c), 103734.
Tadjbakhsh, Shahrbanou (2021). “Human security: Looking back before looking forward”. In: Proceedings of International Conference on Human security in West Asia (ICHSWA).
You, Z., Yang, H., & Fu, M. (2018). Settlement intention characteristics and determinants in floating populations in Chinese border cities. Sustainable cities and society, 39, 476-489.