تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیارة شهروندمحور به‌منظور ارائة الگوی بهینة مراکز بهداشتی- درمانی در سطح شهر اسلامشهر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران, ایران

2 استادیار گروه مهندسی شهرسازی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

3 دانشیار گروه سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، ایران

چکیده

بیمارستان­ها یکی از مهمترین زیرساخت­های بهداشتی-درمانی می­باشند که تقاضا برای دسترسی مناسب به این خدمات، متناسب با افزایش جمعیت و همین­طور بهبود استانداردهای زندگی، بالا می­رود. اسلامشهر یکی از شهرهای مهم استان تهران و پرجمعیت­ترین شهر این استان بعد از شهر تهران است که با توجه به جمعیت بالای آن، در حال حاضر فقط دو بیمارستان دارد که مجموعاً 230 تخت دارند. این شهر برای رسیدن به استاندارد کشوری حداقل 350 تخت دیگر نیاز دارد؛ بنابراین هدف این پژوهش شناسایی مکان­های بهینه جهت ایجاد این زیرساخت مهم در سطح این شهر و همین­طور ارزیابی مکان­گزینی بیمارستان­های موجود می­باشد. برای این­منظور، از معیارهای چون: دسترسی مناسب، شاخص­های محیطی و شاخص­های اجتماعی-اقتصادی استفاده شده است. در این مقاله چهارچوبی مبتنی بر «GIS» و تحلیل تصمیم­گیری چندمعیاره «MCDA» جهت شناسایی مکان­های بهینة احداث بیمارستان در شهر اسلامشهر ارائه شده است. از آن­جا که یکی از موارد مهم در تصمیم­گیری­ها، مشارکت شهروندان می­باشد؛ بنابراین از نظرات سه دسته از افراد شامل: پزشکان، کارشناسان برنامه­ریزی شهری و همین­طور بیماران و مردم عادی که به بیمارستان مراجعه کرده­اند، استفاده شده است. ارزیابی وضعیت بیمارستان­های موجود با تلفیق نظرات هر سه گروه از شهروندان نشان­داد که میزان تناسب مکان­گزینی دو بیمارستان موجود ۸.۲ و ۷.۹  از مقدار ۱۰ می­باشد در حالی­که بهترین مکان بهینة شناسایی­شده از دیدگاه آن­ها دارای امتیاز ۹.۳ است. در نهایت نیز مکان­های بهینه جهت احداث بیمارستان­های جدید پیشنهاد شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Citizen-based Multi-Criteria Decision-Making Analysis to Provide an Optimal Model of Healthcare Facilities in the City of Islamshahr

نویسندگان [English]

  • Mehdi Samadi 1
  • Seyed Ahmad Hoseini 2
  • Mohammadreza Jelokhani-Niaraki 3
1 PhD student in Remote Sensing and Geographic Information Systems, Faculty of Geography, University of Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Urban Engineering, Lorestan University, Khorramabad, Iran.
3 Associate Professor, Department of Remote Sensing and Geographic Information Systems, Faculty of Geography, University of Tehran, Iran
چکیده [English]

Hospitals are one of the most important healthcare infrastructures which demand for proper access to these services increases with the increase in population and the improvement of living standards. Islamshahr is one of the important cities of Tehran province and the most populous city of this province after Tehran, which due to its high population currently has only two hospitals with a total of 230 beds. This city needs at least 350 more beds to reach the national standard. Therefore, the purpose of this research is to identify the optimal sites to create this important infrastructure in this city, as well as to evaluate the location of existing hospitals. For this purpose, criteria such as proper access, environmental indicators and socio-economic indicators have been used. In this article, a framework based on GIS and multi-criteria decision analysis (MCDA) is presented to identify the optimal sites for hospital construction in Eslamshahr city. Since one of the important things in decision-making is the participation of citizens, the opinions of three categories of people including doctors, urban planning experts, as well as patients who have visited the hospital have been used. The assessment of the status of existing hospitals by combining the opinions of all three groups of citizens showed that the location suitability of the two existing hospitals is 8.2 and 7.9 out of 10. While the best optimal location identified from their point of view has a score of 9.3. Finally, optimal locations for the construction of new hospitals have been suggested. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Healthcare centers
  • Citizen-based MCDA
  • Site selection
  • Islamshahr

مراجع

ابراهیم ­زاده، عیسی؛ احدنژاد، محسن؛ ابراهیم­زاد­ه­آسمین، حسین؛ شفیعی، یوسف. (1389). برنامه­ریزی و ساماندهی فضایی-مکانی خدمات بهداشتی­و­درمانی با استفاده از «GIS»؛ مورد پژوهش: شهر زنجان، پژوهش­های جغرافیای انسانی، شماره 73 ،  صص 39-58.https://jhgr.ut.ac.ir/article_24469.html
امتحانی، محمدرضا؛ عبدالعظیمی، هادی؛ شاهینی­فر، حمیدرضا. (1399). مکان­یابی بیمارستان به­منظور مدیریت سلامت شهروندان (مطالعة موردی: منطقه 10 شهر شیراز). مدیریت اطلاعات سلامت، 17(2 (پیاپی 72) )، 47-53.https://sid.ir/paper/386518/fa
آقا‎ابراهیمی‎سامانی، بابک؛ ماکویی، احمد؛ صدر‎لاهیجانی، محمد‎همایون. (1387). ارزیابی چالش‌های شرکت‌های ایرانی در پروژه‌های نفت و گاز به­روشDEMATEL، مجله علمی-پژوهشی شریف، شماره‎45 ، 129-121. https://www.sid.ir/paper/107599/fa
جعفری، فاطمه؛ جمالی، علی­اکبر؛ مدرسی، سیدعلی. (1395). مدیریت بهینه مکانی با استفاده از توابع عضویت و هم­پوشانی فازی و مدل AHP در محیط GIS برای انتخاب پهنه­های مناسب احداث مراکز بهداشتی-درمانی و بیمارستانی جدید در شهر بندرعباس، فصلنامه مطالعات مدیریت شهری، سال هشتم، شماره بیستم و هفتم.https://sanad.iau.ir/fa/Article/824657
جلوخانی نیارکی، محمدرضا؛ فاضلیان، منصوره؛ علی­اکبرنواحی، فاطمه. (1398). ارزیابی نگرش شهروندان نسبت به سامانه­های اطلاعات جغرافیایی (GIS) شهروندمحور (مطالعة موردی: منطقه 6 تهران). علوم و فنون نقشه­برداری، 9(2 )، 117-129.https://sid.ir/paper/249521/fa
حسینعلی، فرهاد؛ ملک، محمد‌رضا؛ سیلاوی، طلوع. (1389). واکاوی روش‌های تصمیم‌گیری چند‌‌معیارة AHP و ANP در مکان­یابی بهینة پل عابر پیاده در محیط GIS، مهندسی فناوری اطلاعات مکانی، شماره 1، 42-31.http://jgit.kntu.ac.ir/article-1-284-fa.html
زیاری، یوسفعلی؛ خطیب­زاده، فرشته. (1391). تلفیق مدل AHP و تحلیل شبکه در محیط GIS جهت مکان­گزینی کاربری درمانی (بیمارستان). مطالعة موردی: شهر سمنان، مدیریت شهری، شماره 28، صص 247-258. http://ijurm.imo.org.ir/article-۱-۱۳۶-fa.html
سعیدی، حمید‌رضا؛ نجفی، اکبر. (1389). کاربرد فرآیند تحلیل شبکه‌ای (ANP) در تعیین اولویت خروج دام از جنگل و ساماندهی جنگل‌نشینان (مطالعة موردی: سری باباکوه، حوضه آبخیز دو گیلان)، مجلة جنگل ایران، شماره 4، 321-309.https://www.ijf-isaforestry.ir/article_4357.html
فرجی­سبکبار، حسنعلی؛ سلمانی، محمد؛ فریدونی، فاطمه؛ کریم‌زاده، حسین؛ رحیمی، حسن. (1389). مکان‌یابی محل دفن بهداشتی زباله روستایی با استفاده از مدل فرآیند شبکه‌ای تحلیلی‌(ANP): مطالعة موردی: نواحی روستایی شهرستان قوچان، مدرس علوم انسانی-برنامه‌ریزی و آمایش فضا، دوره 14 شماره 1، 149-127.https://civilica.com/doc/2151291
محمدی ده­چشمه، مصطفی؛ شنبه­پور، فرشته. (1396). سنجش ضریب مکانی آسایش صوتی در کلان­شهر اهواز، محیط­شناسی، دوره 43 ، شماره 2 ، صص 349-364.DOI: 10.22059/jes.2017.63083
هوشیار، حسن. (1390). مکان­یابی کاربری­های درمانی با استفاده از روش AHP(مطالعة موردی: شهر مهاباد)،  فصلنامه علمی-پژوهشی فضای جغرافیایی، شماره 36. http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/article-۱-۱۳۴۴-fa.html
یغفوری، حسین؛ طهماسبی، قباد؛ حاتمی، داوود. (1396). میزان مشارکت شهروندان در امور شهری و عوامل مؤثر بر آن (مطالعة موردی: دره­شهر). آمایش محیط، 10(39 )، 29-57.https://sid.ir/paper/130754/fa   
Ahmadi, Hamed., Jelokhani-Niaraki, Mohammadreza., Argany, Meysam., Ghanbari, Abolfazl. 2024. Optimizing locations of emergency medical stations for rural areas: A case study in Iran. International Journal of Disaster Risk Reduction, Volume 103.https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2024.104336
Ahmadi-Javid, A., Seyedi, P. & Syam, S, S. 2016. A survey of healthcare facility location. Computers and Operations Research.http://dx.doi.org/10.1016/j.cor.2016.05.018i.fg
Dell’Ovo, M., Capolongo, S. & Oppio, A. 2018. Combining spatial analysis with MCDA for the siting of healthcare facilities. Land Use Policy, DOI: 10.1016/j.landusepol.2018.02.044.https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2018.02.044.
Densham, P.J., Goodchild, M.F., 1989. Spatial decision support systems: a research agenda. Proceedings GIS/LIS’89, Orlando 707–716. https://www.researchgate.net/publication/200621956
Faruque, L.I., Ayyalasomayajula, B., Pelletier, R., Klarenbach, S., Hemmelgarn, B.R., Tonelli, M., 2012. Spatial analysis to locate new clinics for diabetic kidney patients in the underserved communities in Alberta. Nephrol. Dial. Transplant. 27 (11), 4102–4109.DOI: 10.1093/ndt/gfs312
Ferretti, V., 2012. Verso la valutazione integrata di scenari strategici in ambito spaziale I modelli MC-SDSS. pp. 1–174 (Celid), LaborEst n. 9. Reggio Calabria: Università Mediterranea.
Gu, W., Wang, B., Wang, X., 2011. An integrated approach to multi-criteria-based health care facility location planning. Pacific-Asia Conference on Knowledge Discovery and Data Mining. Springer Berlin, Heidelberg, pp. 420–430.DOI: 10.1007/978-3-642-28320-8_36.  
Han, Bing., Hu, Wanqi., Tang, Xilu., Zheng, Jiemin., Hu, Mingxing., Li, Zhe. 2024. Optimization of pre-hospital emergency facility layout in Nanjing: A spatiotemporal analysis using multi-Source big data. International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation, Volume 133.DOI: 10.1016/j.jag.2024.104112
Hare, T.S., Barcus, H.R., 2007. Geographical accessibility and Kentucky’s heartrelated hospital services. Applied Geography 27, 181–205.DOI: 10.1016/j.apgeog.2007.07.004
Hashemi, Seyed Emadedin., Jabbari, Mona., Yaghoubi, Parisa. 2022. A mathematical optimization model for location Emergency Medical Service (EMS) centers using contour lines. Healthcare Analytics, Volume 2.DOI: 10.1016/j.health.2022.100026
Huoy Terh, S. & Kao, K. 2018. GIS-MCDA based cycling paths planning: a case study in Singapore, Applied Geography, 94, 107–118.https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2018.03.007
Kim, J.I., Senaratna, D.M., Ruza, J., Kam, C., Ng, S., 2015. Feasibility study on an evidence- based decision-support system for hospital site selection for an aging population. Sustainability 7 (3), 2730–2744.DOI: 10.3390/su7032730
Lee, K.S., Moon, K.J., 2014. Hospital distribution in a metropolitan city: assessment by a geographical information system grid modelling approach. Geospat. Health 8 (2), 537–544.DOI: 10.4081/gh.2014.43
Li, Y., Shen, Q., Li, H., 2004. Design of spatial decision support systems for property professionals using Map Objects and Excel. Autom. Constr. 13, 565–573.DOI: 10.1016/j.autcon.2004.04.004
Malczewski, J., & Rinner, C. 2015. Multicriteria decision analysis in geographic information, Springer, book.DOI: 10.1007/978-3-540-74757-4
Noon, C.E., Hankins, C.T., 2001. Spatial data visualization in healthcare: supporting a facility location decision via GIS-based market analysis. System Sciences, 2001.https://doi.org/10.1109/HICSS.2001.926573
Rahimi, F., Goli, A. & Rezaee, R. 2017. Hospital location-allocation in Shiraz using Geographical Information System (GIS), Shiraz E-Med J. 18(8):e57572.DOI: 10.5812/semj.57572.
Schuurman, N., Leight, M., Berube, M., 2008. A Web-based graphical user interface for evidence-based decision making for health care allocations in rural areas. Int. J. Health Geogr. 7 (1), 49.DOI: 10.1186/1476-072X-7-49
Shetab-Boushehri, Seyyed-Nader., Rajabi, Parisa., Mahmoudi, Reza. 2022. Modeling location–allocation of emergency medical service stations and ambulance routing problems considering the variability of events and recurrent traffic congestion: A real case study. Healthcare Analytics, Volume 2.https://doi.org/10.1016/j.health.2022.100048
Soltani, A., Marandi, E.Z., 2011. Hospital site selection using two-stage fuzzy multi-criteria decision making process. J. Urban Environ. Eng. 5, 32–43. DOI: 10.4090/juee.2011.v5n1.032043
Vahidnia, M, H., Alesheikh, A, A. & Alimohammadi, A. 2009. Hospital site selection using fuzzy AHP and its derivatives, Journal of Environmental Management, 90, 3048–3056.https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2009.04.010
Wey, W. M., Wu, K. Y., 2007. Using ANP priorities with goal programming in resource allocation in transportation, Mathematical and Computer Modelling, Vol 146, NO.7-8, 985–1000.DOI: 10.1016/j.mcm.2007.03.017
Wu J, Zhou L. 2012. GIS-Based Multi-Criteria Analysis for Hospital Selection in Haidian District of Beijing. Student thesis in faculty of engineering and sustainable development. DOI:urn:nbn:se:hig:diva-13021
Ye, H., Kim, H., 2016. Locating healthcare facilities using a network-based covering location problem. GeoJournal 81 (6), 875–890.DOI:10.1007/s10708-016-9744-9
جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای
دوره 15، شماره 57
آذر 1404
صفحه 59-86

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 10 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری: 16 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش: 05 مهر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار