ارزیابـی و سنجش وضعیت پایـداری محله‌ها در شهـر سـردشت

احمدی, شیرکو; توکلی, دکتر مرتضی

doi:10.22111/gaij.2016.2706

ارزیابـی و سنجش وضعیت پایـداری محله‌ها در شهـر سـردشت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سردشت (ارومیه)، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، سردشت (ارومیه)

² دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

10.22111/gaij.2016.2706

چکیده

توسعة پایدار و به تبع آن توسعة پایدار محله‌ای، مفهومی است که در سال‌های اخیر در مجامع علمی مطرح شده است و ارتباط تنگاتنگی با آسیب‌های اجتماعی، زیست‌محیطی، اقتصادی و معیشت شهری، امنیت، مشارکت، شکل، بافت و مدیریت شهری دارد. امروزه پایدارترین و مؤثرترین برنامه‌های توسعه‌ای آنهایی‌اند که مبتنی بر ویژگی‌ها و نیازهای خانواده‌ها و جمعیت‌های محله‌ای تدوین و ارائه گردند؛ بنابراین، بررسی، شناخت و تحلیل قابلیت‌ها و توانایی‌های محله‌های شهری، گامی اساسی و مهم در فرایند تدوین برنامه‌ریزی‌های توسعۀ پایدار شهری تلقی می‌شود. بر این اساس، این پژوهش درصدد ارزیابی و سنجش وضعیت پایداری محله‌ها در شهر سردشت از لحاظ 4 شاخص در ابعاد اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی، زیست محیطی و نهادی-کالبدی برآمده است. این تحقیق با رویکردی تـوصیفی- تحـلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای و نیز برداشت‌های میدانی و پیمایشی انجام شده است. جامعۀ آماری این تحقیق شامل کلیۀ محله‌های شهر سردشت استکه از بین آنها تعداد 380 نفر طبق جدول مــورگان به روش تصادفی ساده به‌عنوان نمونۀ آماری انتخاب شدند و داده‌های آن با نرم‌افزارهای SPSSو GISتجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که میزان پایداری محله‌های شهر سردشت از نظر ساکنان با میانگین (66/2) پایین‌تر از حد میانۀ پاسخ‌ها است و در حد مطلوبی قرار ندارد. چنانچه یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که بین محله‌های مختلف این شهر به لحاظ برخورداری از شاخص‌های توسعه، نابرابری و اختلاف وجود دارد. طبق نتایج پژوهش، شاخص زیستی از بیشترین پایداری در شهر سردشت برخوردار است. همچنین نتایج حاصل از آزمون Tنشان می‌دهد، با مقایسۀ میانگین پایداری محله‌ها، تنها محله‌های آشان، سرچاوه، فرهنگیان و ترمینال شرایط بهتری دارند و میانگین پایداری آنها بالاتر از حد میانه است که در این بین، کمترین میزان پایداری نیز در محله‌های سه راه مارغان و گرده سور است.

کلیدواژه‌ها

20.1001.1.23452277.1395.6.20.10.6

عنوان مقاله [English]

Assessment and Measurement of The Sustainability Condition of the Neighborhoods in The Sardasht City

نویسندگان [English]

shirko ahmadi ¹
dr.morteza tavakoli ²

چکیده [English]

Sustainable development and the subsequent neighborhood sustainable development is a concept that has been discussed in recent years in the scientific assemblies and has a close relationship with damages in social, environmental, economical and urban livelihoods, security, Participation, shape, texture and urban management. Today, most sustainable and most effective development programs are those which are based on the characteristics and needs of families and neighborhood communities. Therefore, the study, recognition and analysis of the abilitoies and capabilities of the urban neighborhoods is considered as a basic and important step in the process of developing, urban planning of urban sustainable development. Accordingly, this study is sought to evaluate the sustainability of Sardasht neighborhoods in terms of four dimensions of socio-cultural, economical, environmental and institutional physical alike. This research is a descriptive analytical one based on the documentary and library studies and field surveying. The population of this research is all Sardasht city neighborhoods, which among them 380 people were selected according to Morgan Table by simple random sampling as the statistical sample. And the data were analyzed using SPSS and GIS softwares. Results indicate that the the stability of Sardasht city neighborhoods from the view of inhabitants with the Average of (2.66), is lower than the median responses and is not desirable. The results show that between the different neighborhoods of the city, in respect of having developed indicators, there is inequality and tremendous difference. According to the research results, the biological indicator has the most stability in Sardasht city.The result of T-test shows that by comparing the mean of neighborhood's sustainability, the neighborhoods of Ashan, Sarchaveh, Farhangian and terminal have better conditions and the average of their stability is higher than the medium limit that the lowest amount of stability is in the neighborhoods of Serahe Marghan and Grda Sur.

کلیدواژه‌ها [English]

Assessment
Sustainability
a Neighborhood Sustainable
Index
Sardasht City

مراجع

بحرینی، سید حسین و مکنون، رضا (1380). توسعه شهری پایدار: از فکر تا عمل، محیطشناسی، شماره 27، صص 15- 22.

بدری، سید علی و رکن الدین افتخاری، عبدالرضا، (1382) ارزیابی پایداری: مفهوم و روش، تحقیقات جغرافیایی، دوره 18، شماره 2 (69)، صص 34 - 9).

براتی، ناصر؛ تنکابنی، بهاران و سلیمان نژاد، محمدعلی (1389). سنجش پایداری محلة شهرآرای تهران (با به کارگیری تلفیقی از معیارهای جهانی و نظر مردم)، نخستین همایش توسعة شهری پایدار در ایران، تهران، 19-1.

پایگاه دادههای شهری شهرداری سردشت، 1393.

پیری، عیسی؛ رشیدی ابراهیم حصاری، اصغر؛ بابایی، الی ناز و روشنایی، حامد (1393). سنجش سطوح توسعه یافتگی محلات و تعیین محلات نابسامان شهری با استفاده از تکنیکهای کمی در (مطالعه موردی: شهر بناب)، پژوهش و برنامهریزی شهری، سال پنجم، شماره 17، صص 64-47.

توسلی، محمود (1383). ساخت شهر و معماری در اقلیم گرم و خشک ایران. انتشارات پیام و پیوند نو، چاپ اول. ص 134.

جعفری، علی (1387). معرفی شاخصهای مناسب برای ارزیابی توسعه پایدار شهری و سنجش آن، نشریه علمی محیط و توسعه، شماره سوم. ص 55-49.

خضری، سعید (1387). جغرافیای طبیعی کردستان موکریان با تأکید بر حوضه زاب، چاپ دوم. تهران: انتشارات ناقوس.

دهخدا، علی اکبر (1357). لغت نامه دهخدا، تهران، انتشارات موسسه دهخدا. جلد 16.

ساسان پور، فرزانه؛ موحد، علی؛ مصطفوی صاحب، سوران و یوسفی فشکی، یوسف (1393). ارزیابی پایداری محلههای شهری در شهر سقز، پژوهشهای جغرافیای برنامهریزی شهری، دورة 2، شمارة 1، 94 -73.

سرایی، محمد حسین؛ لطفی، صدیقه و ابراهیمی، سمیه (1389). ارزیابی و سنجش سطح پایداری توسعه محلات شهر بابلسر، پژوهش و برنامهریزی شهری، سال اول، شماره دوم، صص 60-37.

سفلایی، فرزانه (1385) تعامل سنت و مدرنیته در آثار بلکریشنادوشی در معماری معاصر هند، فصلنامه معماری و فرهنگ، شماره 26، ص 62.

شعیه، اسماعیل (1384). بحران بافتهای مسکونی جدید در شهرهای بزرگ ایران، فصلنامه رفاه اجتماعی، شماره 16، ص 380-365.

عبداللهی، علی اصغر و رختابناک، شهره (1393). ارزیابی عوامل موثر بر پایداری محله در فرایند برنامهریزی شهری (نمونه موردی: محله سنگ سیاه شیراز)، پژوهش و برنامه ریزی شهری، سال پنجم، شماره 17، صص 122-103.

عزیزی، محمد مهدی (1385). محله مسکونی پایدار: مطالعه موردی نارمک. نشریه هنرهای زیبا، شماره 27، ص 46-35.

محمدی، جمال (1381). تحلیلی بر تکوین ساختار محله و جایگاه آن در سازمان فضایی شهر، مجله علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه تبریز، شماره 10، ص 153 تا 169.

موسوی، احمد (1385). برنامهریزی توسعه محلهای با تاکید بر سرمایه اجتماعی (مورد مطالعه: کوی طلاب شهر مشهد)، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، ص 138.

موسی کاظمی محمدی، سید مهدی (1380). توسعه پایدار شهری: مفاهیم و دیدگاهها، تحقیقات جغرافیایی، 113-94.

نوریان، فرشاد و عبداللهی، محمد مهدی (1387) تبیین معیارها و شاخص‌های پایداری در محلۀ مسکونی، شهرنگار سال نهم، شماره 50، صص 63 -49.

Bhatia. y. k, Rai, S. C (2004), Evaluation of socio – Economic Development in small areas, Indian Society of Agricultural Statistics, Iasri Campus, Library Avenue, pusa.. New Delhi.

Choguill, C, L. (2008). Developing sustainable neigh bourhoods, Habitat International, 32: 41-48.

Chuang Y. C, Chuang K. Y,(2008), Gender differences in relationships between social capital and individual smoking and drinking behavior in Taiwan, Social science and Medicine, No. 67,pp: 1321- 1330.

Egger, S. (2006). Determining a sustainable city model, Environment Modeling & Software, 21:1235-1246.

Flint, Jim; (2009). Neigh borhoods and Community. International encyclopedia of human geography, 354 - 359.

Harding R. (2006), ecologically sustainable development: origins, implementation and challenges, Desalination, No. 187, pp: 229- 239.

Seabrooke W. ,Yeung S. C. W. ,Mayong Li F. M. (2004), Implementing sustainable urban development at the operational level( with special reference to Hong Kong and Guangzhou), Habitat International, No. 28,pp: 443- 466.

Sermak, Agnieszku Brzosko. , (2007), Theoretical Deliberations on Frontier location of Cities, Bulletin of Geography (Socio- Economic Sires), No, 7, Pp 73-869.