ارزیابی و سنجش ‌‌توسعه‌یافتگی ‌‌سکونتگاه‌های استان لرستان با استفاده از روش تحلیل چند‌معیارۀ ‌‌برنامه‌ریزی توافقی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی

2 کارشناس ارشد برنامه‌ریزی شهری. گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری

چکیده

وجود نابرابری اقتصادی و اجتماعی میان مناطق، همواره محققان را بر آن داشته تا با استفاده از آمار و اطلاعات موجود و با کاربرد ‌‌روش‌ها و ‌‌تکنیک‌های مناسب، به تحلیل این عدم‌تعادل فضایی و نابرابری پرداخته و ضمن ارزیابی وضعیت مناطق از‌حیث توسعه و ‌‌برخورداری‌ها، به ارائۀ راهکارهایی مناسب درجهت ‌‌دست‌یابی به توسعۀ هماهنگ و یکپارچه بپردازند. در راستای رسیدن به هدف ‌‌مذکور، در پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از ‌‌روش تحلیل چند‌معیارۀ VIKOR، به ارزیابی میزان برخورداری ‌‌شهرستان‌های استان لرستان (9 شهرستان) به تفکیک نماگر اقتصادی، اجتماعی و زیربنایی، همچنین شناخت و مشخص‌کردن فاصله و اختلاف ‌‌توسعه‌یافتگی بین مناطق مختلف آن پرداخته شده است. نتیجۀ به‌دست‌آمده از تحلیل در مجموع نماگرهای توسعه نشان ‌‌می‌دهد که شهرستان ‌‌خرم‌آباد دارای وضعیت مطلوب برخوردار و ‌‌شهرستان‌های ‌‌پل‌دختر و دلفان، در وضعیت نامطلوب محروم قرار دارند. در برایند تحلیل شکاف توسعه باید به بازتاب عواملی از‌جمله ساختار مدیریتی متمرکز، عوامل محیطی، اقتصاد سیاسی، ‌‌نارسایی‌های نظام ‌‌برنامه‌ریزی فضایی به‌ویژه قطب رشد (شهرستان ‌‌خرم‌آباد) اشاره کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation and Measurement of Development of Residential Areas in Lorestan Province Using Multi-Criteria Analysis Method of Agreement Planning

نویسندگان [English]

  • dr.ata ghafari gilandeh 1
  • behzad padervandi 2
چکیده [English]

 
The existence of economic and social inequalities between the regions has always led researchers to use the appropriate statistics and techniques to analyze this spatial imbalance and inequality, and  while assessing the status of areas in terms of development and availability to provide appropriate strategies for achieving coordinated and integrated development. In order to achieve this goal, in the present study, using a descriptive-analytical approach and using the multi-criteria analysis method (VIKOR), we evaluated the availability of cities in Lorestan province (9 counties) by economic, social and infrastructural indicators, as well as recognizing and identifying the distance and developmental difference of different regions .All the results of analysis of the total development indicators shows that Khorramabad city has a favorable situation and the cities of Pol Dokhtar and Delfan are in an undesirable situation. Development gap analysis should reflect factors such A centralized management structure, environmental factors, political economy, spatial planning system disorders, particularly growth center of Khorramabad city.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Inequality
  • Deprivation
  • Development
  • multivariable analysis of Vikor
  • cities of Lorestan province
بدری، سیدعلی؛ رکن­الدین افتخاری، علیرضا (1382)، ارزیابی پایداری، مفهوم و روش، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، تهران، شماره 69، صص 11و 10.

بهرامی، رحمت­اله؛ عطار، خلیل(1390)، تحلیلی بر درجه توسعه­یافتگی شهرستان­های استان آذربایجان غربی، فصلنامه چشم­انداز جغرافیایی(مطالعات انسانی)، سال6، شماره 16، پاییز 1390.

پادروندی، بهزاد و نظم فر، حسین(1394)، تحلیلی مقایسه­ای از کاربرد روش­های تحلیل چند معیاره در مطالعات منطقه­ای(مورد:شهرستان­های استان لرستان). مجله برنامه ریزی منطقه ای ، دانشگاه آزاد مرودشت.

تقوایی، مسعود؛ نوروزی آورگانی، اصغر (1386)، تحلیلی برچگونگی توزیع فضایی امکانات، خدمات و سطح بندی دهستانهای استان چهارمحال و بختیاری، مجله پژوهش­های انسانی، دانشگاه اصفهان، شماره 24.

جهانی،علی (1377)،قابلیت­های اطلاعات ماهواره­ای و سیستم اطلاعات جغرافیایی در مطالعات ارزیابی زمین(مطالعه موردی: حوزه آبریز طالقان)، دانشگاه تربیت مدرس.

حیدری، مسعود؛ نصرالهی، خدیجه؛ اکبری، نعمت الله (1389)، تحلیل مقایسه­ای روش­های رتبه­بندی در اندازه­گیری توسعه یافتگی، مطالعه موردی: استان خوزستان، پایان نامه کارشناسی ارشد توسعه اقتصاد و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، دانشکده اقتصاد،1389، صص 10، 14.

دهقانی­زاده، مجید؛ رعیتی شوازی، علیرضا (1390)، تعیین درجه توسعه یافتگی شهرستان­های استان یزد و مدل سازی تخصیص بیهبنه اعتبارات داریی­های سرمایه­ای بر حسب شهرستان، مجری طرح شرکت مطالعاتی تیوای کویر ارشد، ناظر سید مجتبی حسینی پور اردکانی. 1390، ص6.

رئیس دانا، فریبرز(1384)، اندازه گیری شاخص و پویش فقر در ایران، فصلنامه رفاه اجتماعی، دورة 4، شمارة 17 (تابستان).

زنگی­آبادی،علی علی زاده،جابر و احمدیان مهدی(1390)، تحلیلی بردرجه توسعه­یافتگی شهرستان­های استان آذربایجان شرقی با استفاده از مدل تاپسیس، فصلنامه نگرش­های نو درجغرافیای انسانی، سال چهارم، شمارهاول، زمستان 1390.

سرور،رحیم؛ میرنجف، موسوی (1390)، ارزیابی توسعه پایدار شهری استان آذربایجان غربی، فصلنامه علمی- پژوهشی انجمن جغرافیای ایران، سال نهم، شماره­ی 28،صص7-28.

عطایی، محمد (1386)، تصمیم­گیری چند معیاره، چاپ اول، دانشگاه صنعتی شاهرود، ناشر: دقت، ص86.

علی بخشی آمنه، نظم فر حسین (1394)،  سنجش توسعه استان خوزستان، مجله جغرافیا  شماره 12، زمستان 1394 . ص 14

غفاری گیلانده، عطا (1380)، ارزیابی نظام توسعه کالبدی شهر وارائه الگوی مناسب توسعه کالبدی شهر با استفاده از GIS در قالب مدل توسعه پایدارزمین–مطالعه موردی اردبیل - پایانامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.

غفاری گیلانده ، عطا و پادروندی، بهزاد (1392)، بررسی و سطح­بندی وضعیت پایداری شهرستان­های استان لرستان، پایان­نامه کارشناسی ارشد، به راهنمای دکتر عطا غفاری گیلانده، دانشگاه محقق اردبیلی، بهار1392.

غلامی، عبدالوهاب (1390)، کاربرد فنون MCDM در طرح و اولویت­بندی گزینه­های مناسب در امر بازیافت و دفن پسماندهای شهری، پایان نامه دوره کارشناسی ارشد، به راهنمای دکتر عطاغفاری گیلانده، دانشگاه محقق اردبیلی تابستان1390.

قره­باغیان، مرتضی(1375)، برنامه ریزی توسعه منطقه­ای، تهران، نشر: نی، ص 39.

کلانتری، خلیل(1380)، برنامه­ریزی و توسعه منطقه­ای(تئوری­ها و تکنیک­ها)، چاپ اول، تهران، انتشارات سمت خوشبین، صص111و 112.

تقوایی، مسعود؛ کیومرثی، اصغر (1389)، تحلیلی برچگونگی توزیع فضایی امکانات، خدمات و سطح بندی دهستانهای استان چهارمحال و بختیاری، مجله پژوهش­های انسانی، دانشگاه اصفهان، شماره 24.

مالچفسکی، یاچک(1385)، سامانه­های اطلاعات جغرافیایی و تحلیل تصمیم چندمعیاری، ترجمه اکبر پرهیزکار و عطا غفاری گیلانده، تهران، انتشارات: سمت.

معاونت برنامه­ریزی استانداری، 1385، سالنامه آماری استان 1385

معاونت برنامه­ریزی استانداری،1390، سالنامه آماری استان 1390

مولدان، بدریج و بیلهارز(1381)، شاخص­های توسعه پایدار، ترجمه و تدوین نشاط حداد تهرانی و ناصر محرم نژاد، تهران،  انتشارات: سازمان حفاظت محیط زیست، ص 86.

نظم فر، حسین و علی بخشی ، آمنه (1394) ، سنجش توسعه یافتگی شهرستان های استان خوزستان، مجله آمایش محیط ، سال ، شماره 7.

یاری حصار، ارسطو؛ بدری، سید علی؛ پورطاهری، مهدی؛ فرجی سبکبار، حسنعلی(1390)، سنجش و ارزیابی پایداری حوزه روستایی کلان شهر تهران، پژوهش­های روستایی، سال دوم، شماره چهارم، زمستان 1390، ص 12.

Bagstad Kenneth J, Shammin Md Rumi (2012), Can the Genuine Progress Indicator better informs sustainable regional progress? A case study for Northeast Ohio, Ecological Indicators 18, p: 330-341.

Lees, N, (2010) Inequality as an Obstacle to World Political Community and Global Social Justice, Oxford University, Paper to be Presented at the SGIR 7th Annual Conference on International Relations, Sweden, September 9- 11th 2010.

Joe, Teri, Campbell, scot, (2000) “Growing Cities, just Cities? Urban Planning And The Contradictions of Sustainable Development”, Journal of American Planning Association. Vol, 2, No 3, P: 301.

Shannon, W., R., Culverhouse, and J., Duncan (2003). Analyzing microarray data usingcluster analysis, Ashley Publications Ltd.

Shankar, R. and Shah, A., (2003( bridging the Economic Divide within Countries: A Scorecard on the Performance of Regional Policies in Reducing Regional Income Disparities, World Development, ol. 31, No. 8, PP. 1421-1441.

UNDP, (2010) Human Development Report: 40-year Trends Analysis Shows Poor Countries Making Faster Development Gains.

Nourry, M. (2007). Measuring Sustainable Development: Some Empirical EvidenceEcological Economics, Vol. 67, pp. 441-456.