ارزیابی عوامل ژئوپلیتیکی، تهدیدها و مخاطرات مناطق مرزی استان کرمانشاه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه پیام نور تهران، ایران

2 عضو هیأت علمی گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه پیام نور تهران، ایران

چکیده

مرزها از مفاهیم دائمی و ماندگار در جغرافیای سیاسی ‌می‌باشند و نقش مهمی در زندگی اجتماعی- اقتصادی ساکنان پیرامون خود دارند. مرز میان دو کشور ایران و عراق همواره در شکل‌دهی به مناسبات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مردم مرزنشین نقش اساسی داشته است. این مرز گاهی زمینۀ تنش و زمانی نیز زمینۀ همکاری دو کشور را فراهم ساخته است. استان کرمانشاه با بیش‌از 3۷۰ کیلومتر مرز بین‌المللی مشترک با کشور عراق، داشتن شش شهرستان مرزی با ظرفیت‌های بالای طبیعی و انسانی (منابع معدنی، نفت، کشاورزی، تفاوت‌های مرزی و تنوعات قومی-مذهبی و...) از اهمیت ژئوپلیتیکی خاصی برخوردار است. این مقاله با روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و به‌صورت مطالعۀ اسنادی و کتابخانه‌ای با نگاهی ژئوپلیتیکی-استراتژیکی به بررسی مرزهای استان کرمانشاه می‌پردازد. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که هر چند ژئوپلیتیک حاکم، در شرایط فعلی مبتنی‌بر صلح است؛ اما پاره‌ای از تهدیدات هنوز در جای خود باقی مانده است و احتمالاً در آینده نیز به‌دلیل ماهیت مرز بر میزان آن افزوده خواهد شد؛ ازاین‌رو توجه به هوشمندسازی، دیوارسازی و تقویت سازه‌ها در مرز بین دو کشور با توجه به روند روبه‌رشد تهدیدهای نظامی-اجتماعی، از‌جمله ضروریات اصلی نهادهای رسمی کشور است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of Geopolitical Factors, Threats and Dangers of Border Areas of Kermanshah Province

نویسندگان [English]

  • dr.mohamad raoof heydarifar 1
  • eghbal pahkideh 2
چکیده [English]

Borders are permanent and enduring concepts in political geography and play an important role in the socio-economic life of residents around them. The border between Iran and Iraq has always played a key role in shaping the political, economic, social and cultural relations of the frontier people. This border has sometimes provided the tense and temporal ground for cooperation between the two countries. Kermanshah Province with more than 3km of international border in common with Iraq, having six border cities with high natural and human resources (mineral resources, oil, agriculture, border differences and religious and ethnic diversity ...) is of particular geopolitical importance. This paper examines the boundaries of Kermanshah province by using a descriptive-analytical  method and as a documentary and library study with a strategic geopolitical perspective. The results show that although the current geopolitics is peace-based in the current situation, but  some of the threats remain in place and will probably be eroded in the future due to the nature of the border; Therefore, increasing attention to intelligence, wall-building and reinforcement of structures across the border between the two countries is in line with the growing trend of social military threats, including the main needs of the country's official institutions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geopolitics
  • Kermanshah
  • Borderlands
  • Stratey
اخباری، محمد؛ نامی؛ محمد‌حسن (1388). جغرافیای مرز با تأکید بر مرزهای ایران، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.

ایزدی، محمد‌مراد (1386). بررسی عوامل انتظامی مؤثر بر ترددهای غیرمجاز مرزی در منطقۀ قصرشیرین، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه علوم انتظامی.

پاهکیده. اقبال. (1394). تحلیل الگوی گسترش کالبدی– فضایی شهر روانسر استفاده از مدل آنتروپی شانون و هلدرن، طرح پژوهشی دانشگاه پیام نور.

حافظ‌نیا، محمدرضا. (1378). مبانی مطالعات سیاسی- اجتماعی، جلد اول، تهران: سازمان حوزه‌ها و مدارس علمیۀ خارج از کشورها.

حیدری‌فر، محمد‌رئوف؛ حیدری، شهریار. (1394). بررسی آثار و پیامدهای امنیتی قاچاق کالا، فصلنامۀ راهبرد ملی، شمارۀ 48.

درایسدل، الاسدیر؛ جرالد اچ. بلیک. (1369). جغرافیای سیاسی خاورمیانه و شمال آفریقا، ترجمۀ دره میرحیدر، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.

صحنه، بهمن. (1391). مدیریت بحران روستایی، تهران: سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور.

صفوی، سید یحیی. (1378). جغرافیای نظامی ایران، انتشارات سازمان جغرافیای نیروهای مسلح. عزتی، عزت الله(1384). تحلیلی بر ژئوپلتیک ایران و عراق، تهران:  انتشارات وزارت امور خارجه.

 عسگری، محمد،(1382).جهانی شدن و امنیت ملی دولت،  فصلنامه راهبرد، تابستان، شماره بیست وهشتم.

عزتی، عزت الله. (1368). جغرافیای نظامی ایران، انتشارات سازمان جغرافیای نیروهای مسلح.

عسگری، سهراب؛ حیدری‌فر، محمد‌رئوف؛ سلیمانی‌مقدّم، پرویز (1394). سیاست و فضا، انتشارات دانشگاه پیام نور.

علی‌بابایی، غلامرضا. (1369). فرهنگ اصطلاحات روابط بین‌الملل، تهران: نشر سفیر.

لطیفیان، سعیده. (1393). استراتژی و روش‌های برنامه‌ریزی استراتژیک، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.

فرماندهی مرزبانی استان کرمانشاه. (1386). مطالعۀ پروندۀ شمارۀ 241/347 تلفات در مرز استان کرمانشاه.

قالی‌باف، محمدباقر؛ یاری‌شگفتی، اسلام؛ رمضان‌زاده لسبویی، مهدی. (1387) تأثیر ابعاد سرمایۀ اجتماعی بر امنیت مرزها، مطالعۀ موردی بخش مرزی نوسود شهرستان پاوه استان کرمانشاه، فصلنامۀ ژئوپلیتیک، شمارۀ 2 (پیاپی 12).

مجتهدزاده، پیروز. (1381). جغرافیای سیاسی و سیاست جغرافیایی، تهران: انتشارات سمت.

مجتهدزاده، پیروز؛ عسگری، سهراب. (1394). جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک، انتشارات دانشگاه پیام نور.

ملکی، کیومرث؛علی‌اکبری، اسماعیل؛ پاهکیده، اقبال.(1395).مراکز تهدیدپذیر استان کرمانشاه و ملاحظات پدافند غیرعامل با رویکردی بر تئوری پنج حلقۀ واردن، فصلنامۀ پژوهشنامۀ جغرافیای انتظامی، شمارۀ 13.

مویر، ریچارد. (1379). دیدگاه‌های نو در جغرافیای سیاسی، ترجمۀ دره میرحیدر، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.

میرحیدر، دره. (1371). مبانی جغرافیای سیاسی، تهران: سمت.

میرحیدر، دره. (1380). مبانی جغرافیای سیاسی، تهران: سمت.

میرزایی‌پور، هوشنگ. (1390). جغرافیای استراتژیک ایران (مطالعۀ موردی: مرزهای استان کرمانشاه با عراق و نقش آن در اهداف استراتژیک ایران)، رسالۀ دکترای رشتۀ جغرافیای سیاسی، تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات.

هنگ مرزی قصرشیرین. (1390). شناسنامۀ اطلاعاتی و امنیتی شهرستان قصرشیرین، چاپ معاونت اطلاعات قصرشیرین.

Berg, E., 2000, Writing Post-Soviet Estonia to the World Map," political geography" , 19 (5). 

 Dalby, S., 1998, Geopolitics and Discourse: the Soviet Union as other, "Alternatives",13.

Elzar, D.J., 1999, Political science, geography, and spatial dimension of politics, "political Geography", 18.

 Fellmann, J.D, 1992, Human Geography: Landscapes  of Human Activities, Boston, WCB/McGraw- Hill.

Glassner, M.I .and chuck fahrer, 2004, Political Geography, third edition, New York John Wiley and sons.

Johnston,R., 2001 ,Out of Moribund Backwater Territory and Territoriality in Political Geography, "Political Geography", 20(6).

 Johnston, R., 2004, Dictionary of Human Geography, Oxford.

Newman, J. and passi, A. 1998, Fences and Neighbors in the Postmodern World," progress in Human geography",22.

Passi, A., 1995,Constrcting Territories, in: Forsberg, T., editor, 1995, Contested Territory, Edward Edgar, Alder shot.