تحلیل مکانی استقرار بهینۀ فضای سبز شهری به روش منطق فازی (مورد شناسی: منطقۀ 6 شهر اهواز)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

بنیان اصلی نظریه های طراحی توسعه شهری احترام و ارتقای مباحث زیست محیطی و حرکت به سمت شهرهای پایدار و سبز می باشد. در این فرایند یکی از راهکارهای تحقق بخشی به شهرهای سبز، بسترسازی ظهور و تقویت پهنه­های سبز و طبیعی در شهرها مانند کاربری فضای سبز شهری می باشد. با این اوصاف داشتن فضاهای سبز کافی و مکان گزینی مناسب آن ها می تواند در داشتن شهرهای سالم و سبز بسیار راهگشا باشد. با توجه به این ضرورت در مطالعه حاضر که با روش «توصیفی تحلیلی»  به ­انجام رسیده است؛ هدف پژوهش تحلیل مکانی استقرار بهینه فضاهای سبز شهری در منطقه 6 شهر اهواز می باشد. جهت دستیابی به هدف پژوهش از 13 کاربری شهری به­همراه کاربری فضای سبز برای ارزیابی مکان­های بهینه استقرار فضای سبز استفاده شده است. منبع جمع آوری، استخراج و تولید داده­های پژوهش؛ نقشه 1:25000 کاربری اراضی منطقه 6 شهرداری اهواز می باشد.  جهت تحلیل این اطلاعات پس از فازی سازی لایه ها با استفاده از توابع فازی در محیط نرم افزار Arc GIS 10، از عملگر گامای فازی(Fuzzy Gama) برای ارزیابی نهایی مکان­های بهینه استقرار فضای سبز شهری در منطقه 6 استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که پس از فازی­سازی لایه­ها با آزمایش حد آستانه­های بهینه فازی در بدنه عملگر گامای فازی حد آستانه 9/0 بهتر توانسته است با توجه به وضع موجود کاربری ها در منطقه 6 به تحلیل استقرار بهینه مکانی فضای سبز بپردازد. بنابراین مطابق با تحلیل گامای فازی 9/0 قسمت­های مرکزی تا شمالی منطقه بهترین نقاط برای استقرار فضاهای سبز شهر در منطقه 6 اهواز می باشند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Spatial Analysis of Optimal Urban Green Space Deployment by Fuzzy Logic Methodology: (Case Study: District 6 Of Ahwaz City)

نویسندگان [English]

  • dr.saeed maleki 1
  • hadi alizadeh 2
چکیده [English]

The core of urban development planning theories is the respect and promotion of environmental issues and the move to sustainable and green cities. In this process, one of the strategies for realizing green cities is to frame the emergence and enhancement of green and natural areas in cities such as urban green space use. However, having adequate green spaces and their proper location can be very helpful in having healthy cities, given the necessity of the present study, which has been accomplished by the analytical-descriptive method. the purpose of this study is to analyze the spatial optimal deployment of urban green spaces in district 6 of Ahvaz city to achieve the purpose of the study of 13 urban land uses along with green space land use evaluation. Source for collecting, extracting and producing research data is Map 1: 25000 Land Use District 6 of Ahvaz Municipality. To analyze this information after fuzzing the layers using fuzzy functions in Arc GIS 10 software, Fuzzy Gamma Operator (Fuzzy Gamma) was used to evaluate the optimal locations of urban green space deployment in Zone 6 which was best achieved by Considering the current status of land uses in Area 6 to analyze the optimal placement of green space so that, according to the Fuzzy Gamma Analysis of 0.9, the central to northern parts of the region are the best locations for the establishment of green spaces in Ahvaz District .
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fuzzy analysis
  • Green space
  • Fuzzy Gamma
  • Ahwaz city
-         اجزاء شکوهی، احمد؛ کاظمی خیبری، خلیل الله، حسین پور، سید علی،(1392)، برنامه ریزی راهبردی فضای سبز شهری با تأکید بر توسعه پایدار در منطقه 9 شهرداری مشهد. دو فصلنامه معماری منظر، شماره 1،  ص 41- 55

-         بهزادفر، مصطفی،(1389)، طرح ها و برنامه های شهرسازی، چاپ اول، انتشارات نشر شهر. تهران

-         پاکزاد، جهانشاه،(1388)، سیر اندیشه ها در شهرسازی، جلد سوم، انتشارات آرمانشهر، تهران

-         پور محمدی، محمدرضا، (1382)، برنامه ریزی کاربری اراضی شهری، چاپ سوم، انتشارات سمت. تهران

-         جوزی؛ سید علی  و افسانه علیپور اقدم(1394) تحلیل تغییرات کمی و کیفی فضای سبز منطقه یک شهر تبریز در فاصله سال های 1368 تا 1389 با استفاده از سامانه سنجش از دور، دو فصلنامه پژوهش های محیط زیست، شماره  12، صص 145-158

-         خمر، غلامعلی؛ شاه مرادی، لقمان، حیدری تاشه کبود، اکبر، (1392)، معیارهای مکان یابی پارکهای شهری برای ارتقاء محیط اجتماعی (مطالعه موردی پارک یعقوب لیث شهر زابل). فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی شهری، شماره 12، صص 117-134

-         رضایی، مسعود،(1392)، کارکردهای اقتصادی، اجتماعی و اکولوژیکی فضای سبز شهری و نقش آنها در توسعه پایدار. فصلنامه اقتصاد شهر، شماره 17،  صص 46-57

-         زیاری، کرامت اله،(1386)، برنامه ریزی کاربری اراضی شهری، چاپ اول، انتشارات دانشگا یزد. یزد

-         سرودی، مونا، جوزی، سید علی،(1392)، سنجش از دور و اجرای مدل مارکوف برای بررسی تغییرات فضای سبز شهری (مطالعه موردی: منطقه 1 شهرداری تهران). فصلنامه محیط شناسی، شماره 65،  صص 113-122

-         سلیمان نژاد، لیال؛ فقهی، جهانگیر؛ مخدوم، مجید؛ نمیرانیان؛ منوچهر (1394)، بررسی الگوی مکانی پارک­ها در بیست و دو منطقه تهران توسط سنجه های سیمای سرزمین، دو فصلنامه پژوهش های محیط زیست، شماره 12، صص 123 -134.

-         شهرداری منطقه 6 اهواز،(1391)، معرفی جغرافیای طبیعی و انسانی منطقه 6 شهرداری اهواز. معاونت برنامه ریزی و توسعه شهرداری اهواز.

-         طبری کوچکسرائی، سعید؛ لقائی، حسنعلی، حسینی، سید محسن،(1391)، ارزیابی پارک های شهری قائم شهر و بهینه سازی قابلیت استفاده آن ها برای شهروندان. فصلنامه جغرافیایی آمایش محیط، شماره 19،  صص 75-98

-         علیزاده، هادی،(1392)، تحلیلی بر مؤلفه های پایداری حمل و نقل شهری در کشورهای در حال توسعه، نمونه موردی ایران – اهواز. پایان نامه دوره کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری. دانشگاه شهید چمران اهواز.

-         غضنفر پور، حسین؛ کمانداری، محسن ، امیری، نسیم،(1391)، تحلیل وضعیت پارک های شهر کرمان برای استفاده معلولان و جانبازان و توزیع فضایی و مکانی آن ها با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS، فصلنامه نگرش های نو در جغرافیای انسانی، شماره 1 ، صص  119-133

-         قنبری، ابوالفضل، قنبری، محمد،(1392)، ارزیابی توزیع فضایی پارک های شهری تبریز با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS (روش تطبیقی تحلیل شبکه و بافرینگ). مجله جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، شماره 50، تابستان 1392  صص 223-234

-         لطفی، صدیقه؛ بردی آنامرادنژاد، رحیم و زلیخا خیرخواه(1392) فصلنامه نگرش های نو در جغرافیای انسانی، سال پنجم، شماره 3، صص 15 – 32

-         محمدی، جمال، حیدری بخش، مرضیه،(1392)، بررسی نقش و جایگاه پارک­ها و فضای سبز شهر اصفهان در اختصاص اوقات فراغت شهروندان (مطالعه موردی: فضای سبز حاشیه زاینده رود). فصلنامه سپهر، شماره 85، صص 87- 99

-         موحد، علی، علیزاده، هادی، شجاعیان، علی،(1393)، ظرفیت سنجی توسعه شهری در بسترهای طبیعی با استفاده از عملگرهای فازی و مدل FAHP در حوضه آبریز غفار، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شماره 35، صص 231-251

-         نظم فر، حسین، کاملی فر، زهرا،(1395)، ارائۀ الگوی بهینۀ فضای سبز شهری با توجه به شاخص های توسعۀ پایدار شهری مورد شناسی: منطقۀ 8 شهرداری تبریز، فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری و منطقه ای، شماره 18، صص 169-186

 

 

 

 

 

 

-          Balooni, K, Gangopadhyay. K and Kumar. M.(2014), Governance for private green spaces in a growing Indian city. Landscape and Urban Planning. Volume 123, Pages 21-29

-          Bell, S., Montarzino, A., Travlou, P., (2007), Mapping research priorities for green and public urban space in the UK. Urban Forestry & Urban Greening, Volume 6, Pages : 103–115

-          Caetano. M (2014), Effects of green space spatial pattern on land surface temperature: Implications for sustainable urban planning and climate change adaptation. SPRS Journal of Photogrammetry and Remote Sensing, Volume 89, Pages: 59-66

-          Comber, A., Brunsdon, C., Green, E., (2008), Using a GIS-based network analysis to determine urban green space accessibility for different ethnic and religious groups. Landscape Urban Plan Volume 86, Pages: 103–114

-          Gupta, K., Kumar, P., Pathan, S.K., & Sharma, K. (2012), Urban Neighborhood Green Index – A measure of green spaces in urban areas, Landscape and Urban Planning, Volume105, Pages: 325-335

-          Kahn. M (2007), Green Cities: Urban Growth and the Environment. The Brooking institution press. Washington, D.C

-          Kong, F., & Nakagoshi, N (2006), Spatial-temporal gradient analysis of urban green spaces in Jinan, China, Landscape and Urban Planning, Volume 78, Pages: 147-164.

-          Lee. B, Sohn. S and Yang. S (2014), Design guidelines for the Dashilar, Beijing Open Green Space Redevelopment Project. Urban Forestry & Urban Greening. Volume 13, Pages : 385–396

-          Lindsey, G., Maraj, M., Kuan, S. (2001), Access, equity, and urban greenways: an exploratory investigation. Forum and journal of the association of American geographer (The Professional Geographer). Volume 53, Pages 332–346.

-          Nutsford. D, Pearson, A and Kingham. S (2013), An ecological study investigating the association between access to urban green space and mental health. Public Health, Volume 127, Pages: 1005-1011

-          Rafiee, R., Mahiny, A.S., & Khorasani, N. (2009), Assessment of changes in urban green spaces of Mashhad city using satellite data, International Journal of Applied Earth Observation and Geo information, Volume 11, Pages :431-438.

-          Randrup. T and Persson. B )2009(, Public green spaces in the Nordic countries: Development of a new strategic management regime. Urban Forestry & Urban Greening. Volume 8, Pages 31–40

-          Richardson, E & Mitchell, R. (2010), Gender differences in relationships between urban green space and health in the United Kingdom, Social Science & Medicine, Volume 71, Pages: 568-575

-          Sanesi. G and Chiarello. F(2006), Residents and urban green spaces: The case of Bari, Urban Forestry & Urban Greening, Volume 4, Pages: 125-134

-          Schipperijn, J., Stigsdotter, U.K., Randrup, T.B., & Troelsen, J. (2010), Influences on the use of urban green space – A case study in Odense, Denmark. Urban Forestry & Urban Greening, Volume 9, Pages : 25–32

-          Van Zoest. J and Hopman, M.(2014),Taking the economic benefits of green space into account: The story of the Dutch TEEB for Cities project. Urban Climate , Volume 7 Pages 107-114

-          Xu. L, You. H, Li. D and Yu. K. (2016), Urban green spaces, their spatial pattern, and ecosystem service value: The case of Beijing. Habitat International, Volume 56, Pages 84-95

-          Zhou. X, Sun. Ch, Leng, H and Lian. Z.(2013), Influence of green spaces on environmental satisfaction and physiological status of urban residents. Urban Forestry & Urban Greening, Volume 12, Pages: 490-497